Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Katedra Historii Kultury Intelektualnej

• ks. dr hab. Stanisław Janeczek, prof. KUL - Kierownik Katedry
• dr Małgorzata Gruchoła - adiunkt
• ks. dr Piotr Pasterczyk

Katedra nawiązuje do metod propagowanych przez International Society for Intellectual History, funkcjonującej od roku 1994. Wzbogaca ona badania charakterystyczne dla historii kultury (sięgające J. Burchardta), a zwłaszcza historii idei (A. Lovejoy) o podkreślenie roli ich społecznych uwarunkowań i sposobów upowszechniania, nawet idąc w kierunku historii mentalności. Przy całej złożoności jej przedmiotu i metod traktuje się ją, zgodnie z ideałami "new history" sięgającej początku XX w., jako "histoire complexe", która zespala podejścia historii idei z historią struktur ("cadres") i form życia intelektualnego, zakładając ich "longue durée". Przede wszystkim wskazuje się na jej interdyscyplinarny charakter w postaci zainteresowania filozofią, literaturą, językiem, sztuką czy nauką. Równocześnie podkreśla się sposoby ich upowszechniania, pomnażania i komunikowania, co wiąże się ściśle z historią instytucji, które umożliwiają te procesy, jak np. oświaty czy wydawnictw (druku; resp. bibliotek i czytelnictwa). Tym samym ta "cultural history czy "Kulturgeschichte" jest bliska historii ludzi wykształconych ("Gelehrtengeschichte"). Nie tylko bowiem referuje dyskusje naukowe i ideowe, w tym światopoglądowe, ale także przedstawia ludzi, którzy upowszechniali te idee lub je poznawali, co określa jako "social history of ideas", badającą "dissemination of ideas", a ostatecznie formację intelektualną "governing élite", a nawet ludzi wolnych zawodów "liberal professional élite" (L.W.B. Brockliss).

Spośród wielu dziedzin historii kultury intelektualnej w Katedrze bada się zwłaszcza dzieje kultury filozoficznej, koncentrując się na analizie upowszechniania idei filozoficznych i ich wpływu na kulturę i życie społeczne, oraz dzieje oświaty. Szczególnym przedmiotem studiów jest szkolnictwo i kultura doby oświecenia oraz charakterystyczna dla niego kultura filozoficzna. Stąd też podejmuje się badania nad różnymi aspektami funkcjonowania Komisji Edukacji Narodowej na tle europejskim.