Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Historia katedry

Badania i zajęcia związane z literaturą oświecenia i romantyzmu prowadzone były od początku istnienia polonistyki na KUL-u. W okresie dwudziestolecia międzywojennego literaturą wieku XVIII i XIX zajmowali się dr Piotr Bańkowski, ks. dr Cezary Pęcherski i ich następcy - profesorowie: Wiktor Hahn, Julian Krzyżanowski i Henryk Życzyński. Po wojnie katedrę literatury polskiej, po poległym w kampanii wrześniowej H. Życzyńskim, objął prof. Juliusz Kleiner, przekazując ją już w trzecim trymestrze roku akademickiego 1944/45 prof. Stefanowi Kawynowi. Od roku akademickiego 1950/51 kierownikiem był prof. Czesław Zgorzelski, właściwy twórca Katedry Literatury Oświecenia i Romantyzmu. Zainicjował on również działalność prekursorskiej w badaniach nad literaturą romantyczną tzw. „lubelskiej szkoły genologicznej”, którą tworzyli m.in. Wiesław Grabowski, Ireneusz Opacki, Danuta Paluchowska, Marian Maciejewski, będący jednocześnie następcą Profesora na stanowisku kierownika katedry (lata 1978-2007, z przerwą między 1997 a 2005 r., kiedy kierowanie katedrą przejęła prof. Danuta Paluchowska). Od roku 2007 kierownikiem katedry pozostaje prof. Dariusz Seweryn.

Twórca katedry - prof. Cz. Zgorzelski W przeszłości prócz już wspomnianych z katedrą związani byli: prof. Małgorzata Łukaszuk–Piekara i prof. Roman Doktór.

Obecnie zespół pracowników tworzą: prof. Marian Maciejewski, prof. Dariusz Seweryn, dr Wacław Pyczek, dr Małgorzata Cwenk, dr Agata Seweryn, dr Monika Kulesza-Gierat.

Pracownicy związani z katedrą w przeszłości:

Danuta Paluchowska (Zamącińska) (1935-2007) - profesor nadzwyczajny KUL (1997), w latach 1997-2005 kierownik Katedry Literatury Oświecenia i Romantyzmu, członek Towarzystwa Naukowego KUL, Towarzystwa Literackiego im A. Mickiewicza, Instytutu Badań nad Twórczością Cypriana Norwida, Komitetu Redakcyjnego Dzieł wszystkich C. Norwida. Współredaktor „Zeszytów Naukowych KUL", „Roczników Humanistycznych KUL", członek jury konkursu im. Cz. Zgorzelskiego na najlepszą pracę magisterską, historyk literatury, edytor.
Studia polonistyczne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w latach 1952-57; od roku 1960 asystent przy katedrze kierowanej przez prof. Cz. Zgorzelskiego. Doktorat w 1970 roku w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie, habilitacja (1983 r.) na Wydziale Nauk Humanistycznych KUL, na podstawie rozprawy Słynne - nieznane. Wiersze późne Mickiewicza, Słowackiego, Norwida (Lublin 1985).
Promotor wielu prac magisterskich (130 magistrów) i doktorskich (siedmiu doktorów - w tym doktorów habilitowanych). W pracy naukowej uprawiała różnorodne gatunki badawcze - od prac materiałowych, bibliograficznych, komentarzy filologicznych, prac biograficznych, poprzez rozprawy analityczne, interpretacyjne, ku próbom syntezy. Uprzywilejowany materiał badawczy stanowiła polska poezja od wieku XVIII po lirykę dwudziestowieczną i wielcy romantycy polscy (Mickiewicz, Słowacki, Norwid). Znaczące miejsce zajęły prace edytorskie: edycja wierszy Zana, listów filomackich, prace mickiewiczowskie i próby norwidowskie. Pozostawiła nieukończoną edycję listów Stanisława Pigonia do Czesława Zgorzelskiego.

Publikacje

Czesław Zgorzelski (1908-1996) - prof. zwyczajny (1968 r.), od r. 1956 profesor nadzwyczajny KUL, historyk i teoretyk literatury, edytor, członek wielu towarzystw naukowych i literackich - m.in. Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza, Komisji Historii Literatury PAU w Krakowie, Rady Naukowej Instytutu Badań Literackich (IBL) PAN (1957-83), Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Towarzystwa Naukowego KUL. Należał do komitetów redakcyjnych wielu przedsięwzięć edytorskich, badawczych oraz serii wydawniczych - m.in. „Dzieł" J. I. Kraszewskiego, serii IBL Archiwum Literackie, Słownika języka Adama Mickiewicza, Obrazu literatury polskiej XIX i XX wieku, Księgi tysiąclecia katolicyzmu w Polsce, Dzieł wszystkich Adama Mickiewicza.
Studia polonistyczne odbył na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Debiutował w 1930 artykułem pt. Sycyna, Czarnolas i Zwoleń w opisach wędrówek po kraju, zamieszczonym w czasopiśmie akademickim Alma Mater Vilniensis (nr 9), którego w latach 1930-31 był redaktorem. W 1931 rozpoczął pracę w bibliotece Seminarium Polonistycznego USB na stanowisku zastępcy asystenta. W 1932 roku uzyskał magisterium. Jako młodszy asystent kontynuował pracę na USB, równocześnie (1932-34) uczył języka polskiego w Państwowym Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Wilnie, współpracując m. in. z „Przeglądem Powszechnym" (1934-36), „Słowem" (1934), „Kurierem Wileńskim" (1935-38). II wojnę światową przeżył w Wilnie, angażując się w działania ruchu oporu (żołnierz Armii Krajowej). W grudniu 1945 (po nielegalnym przekroczeniu granicy) dołączył do rodziny, która w ramach tzw. akcji repatriacyjnej przyjechała do Torunia. Podjął pracę na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika na stanowisku asystenta w Katedrze Historii Literatury Polskiej. W 1947 na podstawie rozprawy pt. Pojęcie dumy w polskiej poezji przedromantycznej (promotor prof. K. Górski) uzyskał stopień doktora. W marcu 1949 r. został pozbawiony ze względów politycznych asystentury na UMK i przez kilkanaście miesięcy pracował jako redaktor literacki w Wydawnictwie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. W listopadzie 1950 przyjął stanowisko adiunkta na Wydziale Humanistycznym KUL, a miesiąc później został mianowany zastępcą profesora. W latach 1952-54 był prodziekanem Wydziału Nauk Humanistycznych. Był członkiem komitetów redakcyjnych: „Roczników Humanistycznych" (1953-1978), „Tygodnika Powszechnego" (1956-1996), „Pamiętnika Literackiego", „Zeszytów Naukowych KUL" (1958-64 i 1976-80). Dwukrotnie zajmował stanowisko dziekana Wydziału Nauk Humanistycznych KUL (1960-62, 1966-68). W 1979 otrzymał nagrodę edytorską Polskiego PEN Clubu, w 1982 nagrodę Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku, w 1989 doroczną nagrodę Funduszu Literatury. W 1993 został doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odznaczony. m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973) Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1976), medalem za zasługi dla KUL (1983) papieskim Orderem Zakonu św. Grzegorza Wielkiego (1989).
Zainteresowania badawcze skupione wokół historii polskiej literatury romantycznej i jej oświeceniowego pogranicza, ewolucji form i gatunków literackich, edytorstwa.

Publikacje