Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

 

Pracownicy Katedry
Kierownik - Henryk Kiereś, dr hab., prof. KUL

 

O Katedrze

Katedra Filozofii Sztuki została powołana przez Radę Wydziału Filozofii w roku 1996 z jednoczesnym powierzeniem funkcji jej kierownika dr hab. Henrykowi Kieresiowi. Katedra stanowi instytucjonalną kontynuację filozoficznych studiów nad sztuką, jakie prowadzono w KULu od jego historycznych początków - od 1923/24 H. Jakubanis, a po II wojnie światowej - od 1949/50 S. Swieżawski, od 1957 do 1961 W. Stróżewski, od 196,2 do 1964 M. A. Krąpiec, a od 1964 A. B. Stępień. Wykłady monograficzne i kursoryczne oraz ćwiczenia z estetyki odbywa tu się w ramach prac Katedry Metafizyki Szczegółowej, a prowadzali je Krąpiec, Stróżewski, Stępień i E. Wolicka. W 1969 roku kierownikiem tej katedry zostaje mianowany A. Stępień, od roku 1970 obejmuje pieczę nad Katedrą Teorii Poznania oraz p.o. kierownika Katedry Estetyki, zabezpieczając jej pracę merytorycznie i dydaktycznie. Od roku 1978 w prace katedry włącza się asystent-doktorant H. Kiereś z estetyki, a od 1984 wykład kursoryczny i monograficzny, obejmując nad nią kierownictwo po jej przemianowaniu na Katedrę Filozofii Sztuki.

 

Prace Katedry Filozofii Sztuki osadzone są w tradycji realizmu filozoficznego (Arystoteles, Tomasz z Akwinu), a w zakresie teorii sztuki nawiązują do dorobku filozoficznej szkoły lubelskiej (głównie jej nurtu (A. M. Krąpiec, S. Swieżawski) i częściowo krytycznego oraz niektórych szkół nowożytnej estetyki, głównie fenomenologii (A. B. Stępień, W. Stróżewski). Zakres wyjaśniania określają trzy problemy: co to jest sztuka?; jaka jest ostateczna racja bytu (istnienia) sztuki?; jaki jest związek sztuki z prawdą, dobrem, pięknem i religią?

 

Teorii sztuki towarzyszy namysł metateoretyczny nad sporem o teorię sztuki oraz o kompetencje poznawcze filozofii sztuki i innych (humanistycznych i społecznych) nauk o sztuce. Ostrze polemiczne prac katedry wymierzone jest w tradycję idealizmu filozoficznego i jej redukcjonistyczne ujęcia sztuki (tzw. maniczno-ekspresyjne i ejdetyczne), które tworzą dorobek rozmaitych estetyk aż do modnej dziś antyestetyki. Dowodzi się, że idealizm (filozofia krytyczna) błędnie stawia problem filozofii - jej przedmiotu, metod i celu - dlatego jej koncepcje sztuki nie tyle wyjaśniają sztukę, ile projektują jej określone wizje. Wizje te pozostają w kolizji pomiędzy sobą, co wyraża się w dramatycznym, lecz jałowym poznawczo (nierozstrzygalnym) sporze pomiędzy tzw. esencjalizmem (modernizmem) a antyesencjalizmem (postmodernizmem). Refleksji nad sztuką i teorią sztuki towarzyszy namysł nad kulturą i cywilizacyjnymi uwarunkowaniami problemu sztuki.

 

Ważniejsze publikacje

• Kiereś H., Co zagraża sztuce? Lublin, Fundacja "Servire Veritati", Instytut Edukacji Narodowej, 2004.
• Kiereś H., Człowiek i cywilizacja. Lublin, Fundacja "Servire Veritati", Instytut Edukacji Narodowej, 2007.
• Kiereś H., Człowiek i sztuka. Lublin, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2006.
• Kiereś H., Czy sztuka jest autonomiczna? Lublin, Redakcja Wydawnictw KUL, 1993.
• Kiereś H., Czy sztuka jest autonomiczna? Lublin, Redakcja Wydawnictw KUL, 1993.
• Kiereś H., Służyć kulturze. Lublin, Instytut Edukacji Narodowej, 1998.
• Kiereś H., Spór o sztukę. Lublin, Redakcja Wydawnictw KUL, 1996.
• Kiereś H., Sztuka wobec natury. Radom, Polskie Wydaw. Encyklopedyczne, 2001.
• Kiereś H., Trzy socjalizmy. Lublin, Lubelska Szkoła Filozofii Chrześcijańskiej, 2000.
• Kiereś H., U podstaw życia społecznego. Radom, Polskie Wydaw. Encyklopedyczne, 2001.
• Stępień Antoni B., Propedeutyka estetyki, Lublin 1986.

 

 

• W ramach prac Katedry prowadzi się następujące zajęcia dydaktyczne:
  • Wykład kursoryczny „Wstęp do estetyki” (30 godz.),
  • Wybrane zagadnienia z filozofii sztuki, np. Cywilizacja Zachodu a problem piękna; Spór o mimesis; Katharsis w tragedii i komedii; Sztuka a prawda; Sztuka a moralność; Problem sztuki tzw. religijnej; Spór o teorię sztuki; Idealizm: od sztuki do antysztuki, a aktualnie'. Sztuka w kulturze (30 godz.),
  • Ćwiczenia z filozofii sztuki - lektura "Poetyki" Arystotelesa w świetle komentarzy,(60 godz.),
  • Seminarium magisterskie filozofii sztuki (60 godz.),
  • Seminarium doktoranckie. (30 godz.),
  • Historia kultury (dla kierunku kulturoznawstwo, 60 godz.),
  • Sztuka i przyroda (dla Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego - architektura krajobrazu, 30 godz.)

• Katedra aktywnie uczestniczy w organizowanych w KULu i w ośrodkach naukowych w kraju i za granicą sympozjach naukowych oraz przedsięwzięciach wydawniczych. Kierownik Katedry wchodzi w skład Komitetu Naukowego Powszechnej Encyklopedii Filozofii i przewodniczy Komitetowi Naukowemu Encyklopedii "Białych Plam" (20 tomów). W Katedrze uzyskało dyplomy około stu magistrów i ośmiu doktorów.