Wojciech Turek SSP*

 

Historia najnowszego przekładu Pisma Świętego w Polsce,
przygotowanego z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła

 

 

W 2008 r. ukazał się w Wydawnictwie Edycja Świętego Pawła nowy przekład Pisma Świętego na język polski [1]. Wydarzenie to skłania do postawienia wielu pytań, nie tylko wobec tego wydania Pisma Świętego. Jaki jest sens kolejnych tłumaczeń Biblii? W jaki sposób dokonuje się współcześnie dzieła przekładu? Jakie normy winny obowiązywać w trakcie tłumaczenia? W jakim stopniu adresaci nowego przekładu mają wpływ na jego kształt? Odpowiedzi na powyższe pytania posłużą zaprezentowaniu najnowszego przekładu Pisma Świętego na język polski. Dokonają się one w trzech etapach. Najpierw zostanie przybliżone apostolstwo biblijne paulistów, którzy są inicjatorami najnowszego przekładu Pisma Świętego. Następnie zostaną ukazane etapy pracy nad najnowszym przekładem Pisma Świętego. Wreszcie zwróci się uwagę na specyfikę najnowszego przekładu Pisma Świętego.

 


1. Apostolstwo biblijne paulistów

 

Zgodnie z wolą bł. ks. Jakuba Alberione (1884-1971), założyciela Rodziny Świętego Pawła, fundamentem apostolstwa zgromadzenia zakonnego Towarzystwo Świętego Pawła jest Pismo Święte. Wszystko, czego podejmują się pauliści, bezpośrednio lub pośrednio ma odzwierciedlać prawdy zawarte w Piśmie Świętym. Szczególnym wyrazem służby słowu Bożemu w Towarzystwie Świętego Pawła jest podejmowanie inicjatyw o charakterze ściśle biblijnym, do których należy dokonywanie tłumaczeń Biblii na języki nowożytne i dołączanie do nich komentarzy dostosowanych do różnych grup odbiorców. Aby najskuteczniej realizować te założenia, bł. ks. Jakub Alberione założył w 1924 r. w ramach Towarzystwa Świętego Pawła Międzynarodowe Katolickie Stowarzyszenie Biblijne – SOBICAIN (Societá Biblica Cattolica Internazionale), które najpierw działało na prawach diecezjalnych, a w 1960 r. zostało zatwierdzone przez papieża Jana XXIII jako stowarzyszenie międzynarodowe. Do dziś patronuje ono powstawaniu nowych przekładów Pisma Świętego na języki narodowe w wielu częściach świata, m.in. w Ameryce Łacińskiej i Afryce. Z inicjatywy Stowarzyszenia wydano także Pismo Święte po chińsku. SOBICAIN przyczyniło się również do powstania najnowszego przekładu Pisma Świętego w Polsce, udzielając Edycji Świętego Pawła wydatnej pomocy.


Do Polski pauliści przybyli z Włoch w 1934 r. W dwa lata od przybycia wydali po polsku nowy przekład czterech Ewangelii wraz z komentarzem, na który składały się fragmenty katechizmów, tekstów Ojców i Doktorów Kościoła oraz Brewiarza Rzymskiego i Mszału Rzymskiego. Wydarzenia powojenne przerwały działalność paulistów w Polsce, ale po odrodzeniu się Towarzystwa Świętego Pawła w Polsce w 1978 r. znów podjęto inicjatywy w ramach apostolstwa biblijnego. Od 1984 r. ukazywał się w wielotysięcznym nakładzie Nowy Testament w przekładzie Biblii Tysiąclecia. W 1996 r. Edycja Świętego Pawła wydała Nowy Testament przetłumaczony przez bp. Kazimierza Romaniuka. Od 2005 r. pauliści, na wzór swoich braci z innych krajów, pełnią swoje apostolstwo biblijne poprzez organizowanie w parafiach tzw. Niedziel biblijnych. Tam, gdzie jest to możliwe, Niedzielę biblijną poprzedza przygotowanie przez modlitwę, konferencję lub inne formy, aby umożliwić wiernym lepsze przyjęcie Pisma Świętego w swoim życiu. Nieustanne zainteresowanie Pismem Świętym jest dowodem na to, jak wielka jest potrzeba ciągłego odsyłania wiernych do tej księgi świętej, która zawiera zbawcze orędzie Boga. W ramach apostolstwa biblijnego polscy pauliści wydają liczne pozycje książkowe, a także serie wydawnicze popularyzujące Pismo Święte. Szczególną troską otoczone są dzieci, dla których można w ofercie wydawniczej Edycji Świętego Pawła znaleźć sporo książek w sposób bezpośredni lub pośredni nawiązujących do Biblii i przyczyniających się do jej rozumienia przez najmłodszych. Polscy pauliści podjęli się także przygotowania komentarza naukowego do Biblii, którego tomy ukazują się od 2005 r. w serii „Nowy Komentarz Biblijny. Stary i Nowy Testament” [2]. Udział w tej inicjatywie zgłosiło wielu biblistów zaangażowanych wcześniej w projekt tłumaczenia Pisma Świętego.

 

 

2. Etapy pracy nad najnowszym przekładem Pisma Świętego


W 1996 r. Towarzystwo Świętego Pawła podjęło inicjatywę nowego tłumaczenia całego Pisma Świętego z języków oryginalnych i opatrzenia go całościowym komentarzem. Rozpoczęciu prac towarzyszyła aprobata władz kościelnych w Polsce oraz błogosławieństwo papieża Jana Pawła II. Mimo braku koniecznych środków, a przede wszystkim doświadczenia w pracy nad tłumaczeniem Pisma Świętego, ówczesny prowincjał paulistów, ks. Tomasz Lubaś SSP, z wiarą podjął się realizacji tego wielkiego projektu. Szczególne wsparcie i inspirację otrzymał ze strony włoskiego paulisty, ks. Angelo Colacrai SSP, który z powodzeniem patronował już tego typu inicjatywom w innych krajach. Wielkie znaczenie dla pomyślnego zrealizowania tego projektu miała entuzjastyczna odpowiedź polskich biblistów, którzy widzieli potrzebę przygotowania nowego tłumaczenia Pisma Świętego. Celem nowego tłumaczenia miało być lepsze oddanie sensu zawartego w oryginale, a także odnowienie języka Pisma Świętego, który byłby dostosowany do współczesnych norm językowych i mentalności współczesnego czytelnika. Do pracy nad nowym tłumaczeniem Pisma Świętego z ramienia Towarzystwa Świętego Pawła został oddelegowany ks. Ryszard Tomaszewski SSP. Wkrótce dołączył do niego ks. Bogusław Zeman SSP. Nad realizacją projektu czuwał także z wielkim oddaniem ówczesny dyrektor generalny Edycji Świętego Pawła, ks. Mariusz Górny SSP, który włączył się do prac nad nowym przekładem i służył swoją fachową pomocą aż do momentu wydania Pisma Świętego w 2008 r.

 

Najpierw powołano Redakcję Naukową, w skład której weszli: ks. dr Angelo Colacrai SSP, ks. prof. dr hab. Jan Łach, ks. prof. dr hab. Antoni Tronina, ks. prof. dr hab. Julian Warzecha SAC. W trakcie prac dołączyli do nich: ks. prof. dr hab. Tadeusz Brzegowy, ks. dr hab. Franciszek Mickiewicz SAC. Redaktorzy naukowi w porozumieniu z przedstawicielami Towarzystwa Świętego Pawła opracowali zasady tworzenia nowego przekładu i na tej bazie powoływali do współpracy biblistów, którzy najpierw przedstawiali Redakcji Naukowej próbki tłumaczeń wyznaczonych im tekstów biblijnych. Zebranie wszystkich próbek tłumaczeń pozwoliło ustalić grono tłumaczy i rozpocząć prace nad przekładem Pisma Świętego.

 

W przygotowywaniu przekładu Pisma Świętego czymś zupełnie nowym była metoda ustalania ostatecznego brzmienia tekstu biblijnego, często określana przez samych biblistów „metodą wspólnotową”. Każdy tłumacz po przygotowaniu tłumaczenia wyznaczonej księgi oddawał swój tekst do redaktora naukowego i recenzenta (biblisty), a także do polonisty. Następnie zwoływano spotkanie, na którym wspólnie omawiano naniesione uwagi i sugestie i ustalano ostateczne brzmienie tekstu. Metoda ta miała służyć jak najwierniejszemu i najbardziej poprawnemu oddaniu orędzia biblijnego. Znacznie wydłużyła ona czas pracy nad przekładem, ale wszyscy byli przekonani o jej słuszności.

 

W związku z tym, że prace nabierały coraz większego tempa, konieczne okazało się wzmocnienie Redakcji, tym bardziej że ks. Ryszard Tomaszewski SSP zajął się innym sektorem apostolskim w ramach Edycji Świętego Pawła. Do dalszych prac zostali więc oddelegowani kolejni pauliści: ks. Wojciech Turek SSP, a następnie ks. Marcin Romanowski SSP. Do współpracy powoływano także kolejnych specjalistów, zarówno biblistów, jak i polonistów oraz językoznawców.
Po zakończeniu tłumaczenia ksiąg biblijnych kolejnym krokiem było przygotowanie wyjaśnień, w skład których weszły: wprowadzenie do księgi, pozwalające uchwycić kontekst jej powstania i istotę zawartej w niej treści; przypisy z informacjami koniecznymi do zrozumienia tekstu biblijnego; komentarze do poszczególnych fragmentów, na które podzielony jest tekst biblijny, ukazujące główne myśli oraz przesłanie w nich zawarte; odnośniki do innych miejsc w Biblii, pozwalające szerzej spojrzeć na jakąś prawdę lub zagadnienie zawarte w tekście świętym. Wielu tłumaczy podjęło się przygotowania wyjaśnień do przełożonych przez siebie ksiąg. Tłumacze, którzy z różnych przyczyn nie mogli się podjąć tego zadania, zostali zastąpieni przez innych biblistów. Redakcja Naukowa, podobnie jak w pracy nad tłumaczeniem Biblii, opracowała zasady tworzenia wyjaśnień i najpierw wymagała od autorów próbek. Dopiero po ich zatwierdzeniu były kontynuowane prace nad tworzeniem aparatu wyjaśniającego do poszczególnych ksiąg. W trakcie prac nad komentarzami Redakcja Naukowa dokonywała także ostatecznego ujednolicania terminologii w ramach całej Biblii. Na podstawie wcześniejszych ustaleń weryfikowano po raz kolejny pracę tłumaczy. Nastąpił też moment podjęcia decyzji w niektórych kwestiach językowych, które z powodu ich zawiłości odłożono na sam koniec prac.

 

Pierwszym zwieńczeniem żmudnych prac było wydanie w 2005 r. Nowego Testamentu i Psalmów. Wydanie to było zapowiedzią całości i pozwalało na zebranie ewentualnych uwag, które można było wykorzystać w dalszych pracach. Ku radości Wydawcy (Edycji Świętego Pawła) najnowsze tłumaczenie Nowego Testamentu i Psalmów zostało życzliwie przyjęte zarówno przez duchowieństwo w Polsce, na czele z Episkopatem Polski, jak i przez wiernych. O powodzeniu najnowszego tłumaczenia świadczyły tysiące egzemplarzy Nowego Testamentu i Psalmów rozprowadzane od momentu wydania w księgarniach i innych miejscach dystrybucji. Żywe zainteresowanie najnowszym przekładem było dodatkowym bodźcem, aby jak najszybciej oddać do rąk czytelników całe Pismo Święte. Bezpośrednie kontakty z wiernymi (np. podczas Niedziel biblijnych organizowanych przez paulistów w parafiach) ujawniły nieustanny głód słowa Bożego i potrzebę propagowania czytania Pisma Świętego w rodzinach. Wiele osób dopiero podczas Niedziel biblijnych spotykało się z najnowszym przekładem Nowego Testamentu i Psalmów. Ci, którzy wcześniej zetknęli się z tym wydaniem, często dziękowali za zrozumiały przekład ksiąg świętych, a także dołączone do niego wyjaśnienia. Wierni doceniali fakt, że mogą czytać Pismo Święte ze zrozumieniem, bez sięgania do dodatkowych komentarzy, zawartych w innych pozycjach książkowych. Pauliści zadbali również o to, aby cena Nowego Testamentu i Psalmów nie stanowiła bariery uniemożliwiającej osobom mniej zamożnym kontakt ze słowem Bożym. Decyzja taka była nawiązaniem do tradycji zapoczątkowanej jeszcze przez założyciela paulistów, bł. ks. Jakuba Alberione, który kazał ustalać dla Pisma Świętego ceny minimalne, gdyż zależało mu, aby w każdym domu nie zabrakło egzemplarza Biblii.

 

Pojawienie się najnowszego tłumaczenia Nowego Testamentu i Psalmów zostało także zauważone przez media, w których, szczególnie po konferencji prasowej, zorganizowanej 30 września 2005 r. w siedzibie Episkopatu Polski w Warszawie, prezentującej najnowszy przekład – pojawiły się newsy, artykuły prasowe, audycje radiowe i telewizyjne. Sporo uwagi dziennikarze poświęcili omawianiu zmian językowych w niektórych, dobrze znanych przez wiernych tekstach Pisma Świętego. Chodziło szczególnie o pojawienie się w modlitwie Ojcze nasz (Mt 6,12) słowa „dług” zamiast „wina”. Uwagę mediów zwróciła także zmiana słowa „błogosławieni” na „szczęśliwi” w tzw. Kazaniu na Górze (Mt 5,3-11), która de facto nie była żadną nowością, gdyż tłumacze Biblii poznańskiej o wiele wcześniej wybrali taki wariant, powszechnie uznawany wśród specjalistów za bardziej trafny i lepiej oddający sens oryginału.

 

W miarę możliwości twórcy najnowszego przekładu Pisma Świętego wyjaśniali w mediach i na spotkaniach z wiernymi, że celem pracy nie było poszukiwanie sensacji i próba zmiany wyrażeń lub fraz, które we wcześniejszych tłumaczeniach zostały oddane dobrze i w sposób zrozumiały. Wszystkie zmiany podyktowane były chęcią wyrażenia w sposób jeszcze bardziej trafny sensu zawartego w tekście oryginalnym. W przypadku pojawienia się każdego nowego tłumaczenia należy brać pod uwagę to, że dokonane zmiany, szczególnie w przypadku tekstów bardzo znanych, mogą budzić pewne emocje związane z przyzwyczajeniem się do jakiegoś ich brzmienia. Nie można zapominać jednak o tym, że natchniony przez Boga jest tekst oryginalny, a nie przekład. Oznacza to, że nawet najbardziej znane teksty – jeśli wymaga tego rzetelność translatorska – mogą być zmienione i należy dać pierwszeństwo trafniejszemu tłumaczeniu niż tradycji czy przyzwyczajeniu. Redaktorzy zapewniali, że istotną zmianę czytelnicy odczują w całym Piśmie Świętym, ponieważ w tłumaczeniu zastosowano współczesne słownictwo literackie i współczesną składnię. Jednym z założeń najnowszego przekładu było unikanie długich, złożonych zdań, które często zaciemniają sens i trudno się je czyta. W najnowszym tłumaczeniu występują więc przede wszystkim krótkie
zdania.

 

W doniesieniach medialnych z 2005 r. raczej słabo wybrzmiał fakt, że najnowszy przekład posiada przystępny i zwięzły komentarz do tekstu biblijnego, na którym wiernym zawsze bardzo zależało. Niezbyt szczęśliwym zbiegiem okoliczności było też to, że w momencie wydania Nowego Testamentu i Psalmów pojawił się problem tzw. pseudotłumaczeń niektórych fragmentów Pisma Świętego. Twórcy nowego dzieła, przygotowanego z wielką pieczołowitością i powagą, musieli niekiedy zapewniać, że najnowszy przekład jest oficjalnie zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski i posiada Imprimatur, które daje wiernym całkowitą pewność, iż mają do czynienia z tłumaczeniem niezwierającym błędów lub innych uchybień.

 

Mniej więcej dwa i pół roku po wydaniu Nowego Testamentu i Psalmów zostały zakończone prace nad całością Pisma Świętego, które Wydawca (Edycja Świętego Pawła) z wielką radością oddał w listopadzie 2008 r. do rąk wszystkim wierzącym w Chrystusa i wszystkim ludziom dobrej woli poszukującym Prawdy. Niewątpliwie wydany w 2005 r. Nowy Testament i Psalmy, będący niejako zapowiedzią całości, przygotował grunt dla przyjęcia całej Biblii, która była oczekiwana przez wiernych z wielką niecierpliwością. O zainteresowaniu wiernych może świadczyć fakt, że pierwszy nakład, liczący 20 tys. egzemplarzy, rozszedł się w ciągu miesiąca. Wielu ludzi, niestety, nie zdołało zaopatrzyć się w nowe wydanie i musiało czekać na dodruk, który pojawił się na początku lutego 2009 r. Podobnie jak w 2005 r., także po wydaniu całego Pisma Świętego została zorganizowana 6 listopada 2008 r. konferencja prasowa w siedzibie Episkopatu Polski w Warszawie, z udziałem m.in. bp. Zygmunta Zimowskiego, przewodniczącego Komisji Nauki Wiary Konferencji Episkopatu Polski, podczas której oficjalnie zaprezentowano najnowszy przekład Pisma Świętego. Pierwszym ośrodkiem naukowym, w którym zaprezentowano Pismo Święte, był Katolicki Uniwersytet Lubelski, w dniach 23-25 października 2008 r. trwały tam Międzynarodowe Dni Biblijne. Zarówno podczas spotkania na KUL-u, jak i podczas konferencji prasowej w siedzibie Episkopatu Polski podkreślano fakt, że Kościół polski otrzymał szczególny dar od Boga w postaci nowego przekładu Pisma Świętego. Jego wydanie nastąpiło w roku, w którym Kościół powszechny skoncentrował się szczególnie nad rozważaniem tajemnicy znaczenia Pisma Świętego w życiu Kościoła. Dla paulistów jego wydanie zbiegło się z obchodami dwutysięcznej rocznicy narodzin św. Pawła Apostoła – patrona Towarzystwa Świętego Pawła.

 

Obok bardzo pozytywnych głosów na temat merytorycznej zawartości nowo wydanego Pisma Świętego pojawiły się także głosy krytyczne dotyczące strony technicznej. Księga, w opinii czytelników, była zbyt ciężka, trudny okazał się dostęp do odnośników biblijnych, niekiedy brakowało stron. Wydawca starał się wybrać jak najlepszą ofertę wśród nielicznych drukarni na świecie, które były w stanie zmierzyć się z wyzwaniem wydrukowania Pisma Świętego. W praktyce okazało się, że włoska drukarnia nie jest w stanie poprawić mankamentów, które koniecznie należało usunąć. Dlatego wznowiono poszukiwania, w rezultacie których drukarze z Finlandii przedstawili ofertę wychodzącą naprzeciw oczekiwaniom czytelników. Wydawca zobowiązał się także do przygotowania różnych wariantów wydania Pisma Świętego, zaznaczając, że najpierw trzeba zadbać o to, aby podstawowe wydanie dotarło do wszystkich, którzy na nie czekają.
Moment wydania Pisma Świętego stał się okazją do szczególnych podziękowań tym, którzy od samego początku uwierzyli w sens tego dzieła. W tym celu Towarzystwo Świętego Pawła 22 listopada 2008 r. zorganizowało na Jasnej Górze Mszę dziękczynną pod przewodnictwem abp. Stanisława Nowaka, metropolity częstochowskiego. Zaproszono na nią wszystkich, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do powstania tłumaczenia Pisma Świętego. Uroczystości uświetnił okolicznościowy koncert, podczas którego uczestnicy usłyszeli m.in. prawykonanie kompozycji Józefa Świdra pt. Pieśni o Słudze Pana, skomponowanej specjalnie na tę okazję do tekstu zaczerpniętego z najnowszego tłumaczenia Pisma Świętego. Księża i bracia pauliści na czele ze swoim prowincjałem, ks. Romanem Mleczko SSP, i dyrektorem Edycji Świętego Pawła, ks. Tomaszem Lubasiem SSP, podczas Apelu Jasnogórskiego wyrazili swoje dziękczynienie Bogu za szczęśliwe zakończenie prac nad tłumaczeniem Pisma Świętego i ofiarowali jego egzemplarz dla Sanktuarium Jasnogórskiego. W odczytanym Akcie zawierzenia, umieszczonym w Piśmie Świętym, oddali w opiekę Matce Bożej wszystkich, którzy tworzyli to dzieło, i tych, którzy z niego będą korzystać. Szczególną modlitwą objęto biblistów, którzy w trakcie prac odeszli do wieczności. W realizacji projektu wzięło udział ok. 85 osób (m.in. biblistów, redaktorów, recenzentów, polonistów, językoznawców).

 

• Do grona tłumaczy weszły następujące osoby:
ks. Krzysztof Bardski, ks. Michał Bednarz, ks. Stanisław Bielecki, ks. Tadeusz Brzegowy, abp Stanisław Gądecki, o. Piotr Gryziec OFMConv., ks. Stanisław Hałas SCJ, ks. Stanisław Haręzga, ks. Józef Homerski, ks. Stanisław Jankowski SDB, Andrzej Kondracki, ks. Józef Kozyra, Anna Kuśmirek, ks. Franciszek Mickiewicz SAC, Andrzej Mrozek, ks. Zbigniew Niemirski, ks. Antoni Ołów, ks. Hubert Ordon SDS, ks. Antoni Paciorek, ks. Zdzisław Pawłowski, ks. Stanisław Potocki, ks. Ryszard Rubinkiewicz SDB, ks. Ryszard Rumianek, o. Adam Sikora OFM, ks. Henryk Skoczylas CSMA, o. Stanisław Stańczyk CSsR, ks. Andrzej Strus SDB, Jerzy Suchy, ks. Stefan Szymik MSF, o. Edmund Świerczek OFM, ks. Antoni Tronina, ks. Julian Warzecha SAC, ks. Józef Winiarski CSMA, o. Piotr Włodyga OSB, o. Gabriel Witaszek CSSR, ks. Bernard Wodecki SVD, ks. Jan Załęski.
• Do grona komentatorów weszły następujące osoby:
ks. Waldemar Chrostowski, ks. Dariusz Dogondke, ks. Mariusz Górny SSP, ks. Stanisław Hałas SCJ, ks. Ryszard Kempiak SDB, o. Andrzej Kiejza OFMCap., ks. Józef Kozyra, ks. Janusz Kręcidło MS, Anna Kuśmirek, ks. Janusz Lemański, o. Waldemar Linke CP, ks. Franciszek Mickiewicz SAC, ks. Zbigniew Niemirski, ks. Antoni Paciorek, ks. Zdzisław Pawłowski, ks. Wojciech Pikor, ks. Bogdan Poniży, ks. Stanisław Potocki, s. Jolanta Judyta Pudełko PDDM, ks. Waldemar Rakocy CM, ks. Henryk Skoczylas CSMA, o. Stanisław Stańczyk CSsR, ks. Andrzej Strus SDB, ks. Mariusz Szmajdziński, o. Edmund Świerczek OFM, ks. Antoni Tronina, ks. Julian Warzecha SAC, o. Piotr Włodyga OSB, Michał Wojciechowski, ks. Mirosław Wróbel, ks. Stanisław Wypych CM.
• Rewizją przekładu zajęli się:
ks. Krzysztof Bardski, Albert Gorzkowski, ks. Mariusz Górny SSP, ks. Janusz Kręciło MS, ks. Józef Kudasiewicz, ks. Stanisław Mędala CM, Marek Piela, ks. Stanisław Pisarek, ks. Jan Kanty Pytel, ks. Andrzej Strus SDB, bp Jan Szlaga, ks. Edward Szymanek TChr.
• Za korektę językową byli odpowiedzialni:
Henryk Duda, Ilona Kisiel, Stanisław Koziara, Tamara Książczak-Przybysz, Beata Kułak, Bożena Matuszczyk, Anna Pietrzak, Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn, Mirosława Ołdakowska-Kuflowa, Ewa Zdrojewska.

 

 

3. Charakterystyka najnowszego przekładu Pisma Świętego

 

Pierwszorzędnym celem najnowszego przekładu Pisma Świętego było podjęcie próby jeszcze lepszego oddania sensu zawartego w tekście oryginalnym. Księgi Pisma Świętego zostały przetłumaczone z języków oryginalnych: hebrajskiego, aramejskiego i greckiego. Za podstawę przekładu służyły najnowsze wydania krytyczne Starego i Nowego Testamentu: Biblia Hebraica Stuttgartensia, ed. K. Elliger, W. Rudolph, H.P. Rüger, Stuttgart 19904; Novum Testamentum Graece, ed. B. Aland et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. Martini, B. Metzger, Stuttgart 199327. Praca podjęta przez tłumaczy tzw. Biblii Paulistów nie miała na celu wyeliminowania z użycia istniejących przekładów, ale chodziło o wzbogacenie istniejącej już tradycji translatorskiej. Różnorodność przekładów nie wprowadza bowiem zamieszania w rozumieniu słowa Bożego, ale pozwala widzieć je z różnych perspektyw, co w konsekwencji daje lepsze i głębsze rozumienie sensu zawartego w Piśmie Świętym. Podjęcie nowego tłumaczenia umożliwiło tłumaczom zastosowanie w przekładzie osiągnięć nauk biblijnych i innych dyscyplin (np. archeologii), które ciągle dostarczają wiedzy na temat lepszego i dokładniejszego rozumienia języków starożytnych, zwyczajów kulturowych, a także wydarzeń historycznych. Dzięki temu każde nowe tłumaczenie ukazuje w sposób bardziej pełny sens i głębię oryginału. Żaden przekład nie jest jednak w stanie wyczerpać bogactwa oryginału. Każde tłumaczenie jest interpretacją podyktowaną wyborem tłumacza, który z wielu możliwości tłumaczenia danego słowa lub frazy wybiera jedną. Przekłady więc się uzupełniają, a nie eliminują. Im więcej przekładów, tym lepsza możliwość uchwycenia piękna i bogactwa oryginału, a przede wszystkim zrozumienia sensu Bożego objawienia.

 

Drugim istotnym celem było zastosowanie w tłumaczeniu norm współczesnego polskiego języka literackiego. Założenie to było zgodne z zasadami ustalonymi przez Papieską Komisję Biblijną, która zaleca odnawiać język przekładu Pisma Świętego, dostosowując go do mentalności odbiorców. W ten sposób umożliwia się wiernym skuteczne korzystanie z Pisma Świętego, aby np. archaiczność języka nie stanowiła bariery w przyswajaniu słowa Bożego.
W pozostałych założeniach wypracowanych przez Redakcję Naukową chodziło o to, aby w przypisach i komentarzach nie pojawiał się specjalistyczny język teologiczny, a także rozważania naukowe dotyczące teorii kształtowania się tekstu Pisma Świętego. Redakcja zadbała o to, aby przed każdą księgą, a także przed zbiorami ksiąg (np. Ewangeliami), znalazły się zwięzłe wprowadzenia pozwalające czytelnikowi uchwycić kontekst powstania danej księgi lub zbioru ksiąg, a także istotę zawartej w nich treści (wprowadzenia dzielą się więc na dwie części: okoliczności powstania danej księgi oraz treść i teologię księgi).

 

Do istotnych cech Biblii Paulistów należy zaliczyć nowoczesny i przejrzysty układ graficzny, pozwalający sprawniej korzystać z Pisma Świętego. Centralne miejsce tzw. rozkładówki zajmuje tekst święty. Na zewnętrznych marginesach stron umieszczono przypisy z informacjami koniecznymi do zrozumienia tekstu biblijnego. Pod tekstem świętym znajdują się komentarze do poszczególnych fragmentów, na które podzielony jest tekst biblijny, ukazujące główne myśli oraz przesłanie w nich zawarte. Na wewnętrznych marginesach stron znajdują się odnośniki do innych miejsc w Piśmie Świętym. W dolnych rogach stron czytelnik znajdzie skrócone nazwy ksiąg wraz z zakresami tekstu biblijnego, ułatwiające szukanie wybranego miejsca w Piśmie Świętym. Wydanie zawiera słownik wyjaśniający 186 terminów biblijnych, tablice chronologiczne, mapy, które przybliżają kontekst historyczny i geograficzny wydarzeń biblijnych. Całe Pismo Święte liczy 2784 strony. Posiada twardą oprawę i tasiemki do zaznaczania wybranych miejsc.

 

 

***

 

Największą radością całego zespołu redakcyjnego będzie świadomość, że najnowszy przekład przyczynił się do obudzenia wśród wiernych i wszystkich ludzi dobrej woli zainteresowania Pismem Świętym i do wcielania w życie zawartej w nim Prawdy. Wydanie całego Pisma Świętego nie zamyka w sposób definitywny projektu, ale oznacza, że od teraz w pełni będzie go można rozwijać. Nowe tłumaczenie Pisma Świętego staje się bazą, na podstawie której można tworzyć szeroko pojęte apostolstwo biblijne, wyrażające się m.in. w różnego rodzaju pozycjach wydawniczych lub w różnorodnych spotkaniach wokół Biblii.


Słowa kluczowe: pauliści, Edycja Świętego Pawła, przekłady Biblii, Biblia Paulistów

 

 

[*] Ks. Wojciech Turek – redaktor w Wydawnictwie Edycja Świętego Pawła (dział „Redakcja Biblii”).
[1] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła, Częstochowa: Edycja Świętego Pawła, 2008.

[2] Dotychczas ukazały się komentarze do ksiąg: Kpł, Dn, Tb, Mt, Kol, 1-2 Tes, Flm, 1 P.

Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 29.05.2009, godz. 10:05 - Robert Kryński