Spis treści



Spis treści




Ks. Wiesław Kraiński: Obywatelstwo Rzymskie Pawła Apostoła

Ks . Piotr Roszak: „Rzeczywistość należy do Chrystusa” (Kol 2,17) „Chrystologia trynitarna” Tomasza z Akwinu w kontekście komentarza do Listu do Kolosan

Ks. Stanisław Dyk: Liturgia miejscem interpretacji słowa Bożego


Marek Delong: Katolicyzm społeczny i katolicka nauka społeczna w poglądach Czesława Strzeszewskiego

Piotr Stanisław Mazur: Doświadczenie wewnętrzne jako podstawa formowania koncepcji osoby

Tomasz Niedokos: When the Lion Roars Again: in Search of a Strong English/British Identity







Bożena Chrząstowska: Odpowiedź na polemikę prof. Sławomira Żurka






Ks. Marian Radwan SCJ: Rosyjska Cerkiew Prawosławna w latach 1941-1945, rec.: Russkaja Prawosławnaja Cerkow w gody wielikoj oteczestwiennoj wojny 1941-1945 gg. Sbornik dokumentow, sost.: O.Ju. Wasilewa, I.I. Kudriawcew, Ł.A. Łykowa, Moskwa: Izdatel. Krutickogo Podworia, 2009


Ks. Ryszard Groń, rec.: Lisa M. Bitel, Landscape with Two Saints. How Genovefa of Paris and Brigit of Kildare Built Christianity in Barbarian Europe, Oxford: Oxford University Press, 2009

Ks. Ryszard Groń, rec.: Miri Rubin, Mother of God. A History of the Virgin Mary, New Haven & London: Yale University Press, 2009

Ks. Tomasz Duma: Metafizyka prawa naturalnego, rec.: Mieczysław A. Krąpiec, Człowiek i prawo naturalne, „Biblioteka Filozofii Realistycznej”, Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2009




Z życia uniwersytetu


Diariusz wydarzeń uniwersyteckich (październik–grudzień 2009)





Cittadinanza romana di Paolo apostolo


Paolo Giudeo, nacque nell’ellenistica capitale della provincia romana: la Cilicia. Era un personaggio stupendo che viveva in un ambiente composto da grandi culture, cioè: giudaica, greca, e latina. Dal punto di vista storico e giuridico è molto interessane la questione della sua cittadinanza romana.

La Sacra Scrittura afferma soltanto, con certezza, che Paolo era in possesso della cittadinanza romana dalla nascita (ingenus), talché potrebbe avere ereditato la cittadinanza dai genitori oppure altri antenati. Esistono solo ipotesi su come loro fossero riusciti a ottenere il diritto alla cittadinanza romana. Tarso, il luogo dove Paolo apostolo è nato, era una città di stato libero (civitas libera) ed i suoi abitanti godevano di certi diritti, privilegi, ivi compreso il diritto di cittadinanza della città. Impossibile è rispondere precisamente come Giudei nelle province romane fossero riusciti ad ottenere il diritto alla cittadinanza romana. Probabilmente molti Giudei godevano di tale cittadinanza per il fatto di essere discendenti di liberi oppure per meriti speciali nei riguardi del potere romano, per esempio: servizio nella legione militare o attraverso il pagamento di una importante somma di denaro. La cittadinanza romana di Paolo apostolo non è una questione eccezionale, poiché nell’espansione territoriale il cambiamento dei rapporti politici ed economici consentiva al potere romano di elargire ad un certo numero di individui lo stato di cittadino romano.


Parole chiavi: cittadinanza romana, San Paolo




“The reality belongs to Christ” (Col 2:17). Thomas Aquinas’s “Trinitarian Christology”
in the Context of Commentary on Colossians


The article raises the issue of the Christocentric character of St. Thomas Aquinas’s theology articulated in the commentary on Colossians. In order to fully understand this theology, it is necessary to explore the Trinitarian theme – since, as Aquinas’s thought shows, it is impossible to concoct a pure Christology. The entire history proceeds in the Trinitarian rhythm to which the human being is invited. Having sketched the characteristic traits of Saint Thomas’s commentatorial style (apologetism, grounding in the thought of Eastern as well as Western Church Fathers), the author presents Trinitarian faith as the cement and fundamental perspective of Aquinas’s Christological thought. Referring to the tertia pars of Summa Theologiae and comparing it with the more important fragments of the commentary, he shows the significance of the themes of mission within the Trinity, Christ as “first-born,” and the category of mystery as the real key to discovering the Christological project that has spiritually nourished many generations of Christians with its originality and faithfulness to tradition. The fundamental esse cum Christo takes place in a Trinitarian manner.


Key words: Trinitarian Christology – mystery – the humanity of Christ – Thomas Aquinas




Liturgy as the Setting for the Interpretation of the Word of God


Liturgy provides the basic exegetical setting for the word of God. It is in liturgy that God’s word is explored, understood, meditated on, received, and lived. It is, then, liturgy that constitutes the basic key for reading biblical texts as actualising word. These remarks are of particular importance to the preacher, whose task is to extract the essential messages from biblical texts and actualise them within the liturgy. Discovering the kerygma of biblical texts, the preacher should reinterpret them in the light of the liturgy they have been incorporated into. Having examined the Lectionary texts, the homilist should analyse euchological texts, which constitute an important hermeneutical key to interpreting biblical pericopes. The preacher must not overlook the Euchology also for the reason that it is one of the sacred texts that the homily draws on (cf. GIRM 65; CSL 35:2, 52). When setting out to analyse euchological texts, the preacher should possess at least a general knowledge of the methods and techniques of their interpretation. When analysing the biblical readings included in the Lectionary and the Euchology, one should bear in mind that these texts were selected and arranged in such a way as to highlight the meaning of the mystery being celebrated. That mystery is in turn incorporated into the arrangement of the liturgical year, which should be understood as actualising history of salvation. This makes it essential that the preacher should understand the theological sense and structure of the liturgical year as well as the pedagogical intention underlying its arrangement.


Key words: liturgy, word of God, homily, Lectionary




Social Catholicism and Catholic Social Teaching in Czesław Strzeszewski’s Thought


Czesław Strzeszewski was the most eminent of Polish experts in Catholic social teaching in many years, an unchallenged authority in the field, and the actual symbol of the tradition of Polish social Catholicism. He understood social Catholicism as thought and activity closed and elite in nature, as opposed to the mass movement inspired by Catholic social teaching. In his opinion, Catholic social teaching was not a science resulting in a discovery of new articles of faith or in a change of those already binding, since it amounts to a solemn and binding proclamation of the truths that have always been accepted in the Catholic Church. Admittedly, it may work out new formulations, but these only unfold and explain moral principles without changing them. It does not impose any specific conduct in social and economic life or any specific way of judging phenomena and systems. The increase in the importance of Catholic social teaching in social sciences is the work of Professor Strzeszewski, who not only defined its methodological position but also pointed to the need to apply it in solving Polish socio-political problems.


Key words: Strzeszewski, Catholic social teaching, social Catholicism, the Catholic University of Lublin




Inner Experience as a Basis for the Formation of the Concept of Person


The main aim of the article is to show internal experience as the basis for formulating the concept of a person as presented by Saint Thomas Aquinas. Through the analysis of source texts concerning internal experience, the author attempts to get to the presentation of its content. As a result, he states that in this experiencing of oneself characteristic of man, taking place along with getting to know the subjective reality he appears to himself as a permanent subject of diversified acts – intellectual and sensory.

Internal experience finds its explanation in man’s ontic structure, where one existential act – the soul as a substantialist form organizes for itself the matter into a human body, thus creating a psychophysical whole with it and together with it as one subject selects with the help of various powers (possibilities) vegetative, sensitive and intellectual acts. Simultaneously, internal experience allows to learn the fundamental attributes of personal being, resulting from its substantialism and transcendence over the biological and social world.

Saint Thomas’s anthropology is built on the basis of the theory of being with its method and way of explaining the reality given in external experience. Nevertheless, it does not change the fact that internal experience is an essential, though not exclusive, basis for shaping the concept of a person. Therefore, it appears  an equally valuable source of cognition as external experience.


Key words: inner experience, cognition, soul, nature, person




Kiedy lew znów zaryczy. W poszukiwaniu silnej tożsamości angielskiej/brytyjskiej


Artykuł poświęcony jest pojęciom „brytyjskości” i „angielskości”, ich wzajemnej relacji od czasu utworzenia Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i zmieniającym się konotacjom w zależności od zmian sytuacji politycznej, społecznej i kulturowej na Wyspach Brytyjskich, jak również w kontekście międzynarodowym. Wydarzenia ostatniej dekady takie jak z jednej strony proces przekazywania części prerogatyw do nowo utworzonych zgromadzeń narodowych w Szkocji i Walii, a z drugiej wzrost zagrożenia terroryzmem, szczególnie po londyńskich zamachach bombowych z roku 2005, ujawniając istnienie bardzo silnych odrębnych tożsamości (celtyckiej i islamskiej) wewnątrz społeczeństwa brytyjskiego, kazały jeszcze raz postawić pytanie o istnienie wspólnej tożsamości brytyjskiej, łączącej cztery kraje składające się na Zjednoczone Królestwo, jak również wieloetniczną i wielokulturową mieszankę, jaką stanowi dziś brytyjskie społeczeństwo. Po upadku imperium, w którym pojęcie „brytyjskości” znajdowało swój niejako naturalny wyraz, podjęto próby stworzenia nowej, wolnej od imperialnego bagażu, liberalnej tożsamości brytyjskiej, opartej już to na instytucjach państwa opiekuńczego (jak „uświęcona” Narodowa Służba Zdrowia), już to na intensywnie promowanym ideale „wielokulturowości”. Fiasko tych prób, ewidentne w świetle powyższych wydarzeń, w połączeniu z manifestacją silnych tożsamości celtyckich, islamskich i innych, spowodowało również swego rodzaju powrót do „angielskości”. Sami Anglicy, najdłużej przywiązani do brytyjskości i zawiadujący całym imperium, na wiele lat zaniedbali kultywowanie swojej własnej tożsamości narodowej, do tego stopnia, że nie ma dziś angielskiego parlamentu, hymnu, nie mówiąc już o „ludowych” pieśniach czy stroju. To odrodzenie „angielskości”, najbardziej widoczne w zastąpieniu na meczach piłkarskich brytyjskiej flagi Union Jack angielskim krzyżem Świętego Jerzego, znalazło także swój wyraz w kulturze i refleksji teoretycznej u takich autorów jak, m.in. Jeremy Paxman czy Roger Scruton. W dalszej części artykułu autor omawia najciekawszą jego zdaniem próbę współczesnego zdefiniowania angielskości podjętą przez Petera Ackroyda w jego licznych powieściach, biografiach czy ambitnych syntezach historii i kultury angielskiej, takich jak np.  Albion. The History of English Imagination. Dzięki zakorzenieniu tożsamości angielskiej w pojęciu terytorium (a nie rasy, narodowości itp.), koncepcja ta, choć odwołująca się do tradycji, uwzględnia wieloetniczną i wielokulturową rzeczywistość dzisiejszej Anglii; jednocześnie przenosząc środek ciężkości z wyidealizowanej sielskiej Anglii do serca londyńskiego City, autor rysuje zupełnie inny i daleki od stereotypu obraz kultury angielskiej, w którym Londyn, na przestrzeni dziejów i dzisiaj, stanowi swoiste laboratorium stapiające mnogość różnorodnych wpływów w idiom specyficznie angielski.


Słowa kluczowe: brytyjskość, angielskość, tożsamość narodowa, Ackroyd



Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 17.01.2012, godz. 11:08 - Robert Kryński