Spis treści

Streszczenia

 

Spis treści

 

Artykuły

Alina Rynio: Mission of the Catholic University of Lublin in Perspective of John Paul II’s Teaching


Gary Atkinson: The Advantage of Virtuous Business


Jerzy Gałkowski: Osoba – Moralność – Kultura. O filozofii Adama Rodzińskiego


Samuel Gregg: Dignitatis humanae i prawa człowieka. Dawne sukcesy, przyszłe problemy


Ks. Andrzej Piwowar: Arcykapłan jako ten, który objawia chwałę Bożą i uobecnia Mądrość (Syr 50,6-10)

 

Tomasz Barszcz: O analogii nazw: czy metafora jest terminem analogicznym?

 

 

Recenzje

 

Ks. Ryszard Groń: VIII Biennialna Międzynarodowa Konferencja Studiów Mediewistycznych i Wczesnej Współczesności, Uniwersytet Otago w Dunedin (Nowa Zelandia): 2-5 lutego 2011


Janusz Mariański, rec.: Maciej Hułas, Ujarzmiony kapitał. „Praca – kapitał” według Oswalda von Nell-Breuninga, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2011


Ks. Ryszard Groń, rec.: Henry Chadwick, Augustine of Hippo. A Life, Oxford: Oxford University Press, 2010


Ks. Ryszard Groń, Rec.: The Oxford Dictionary of the Middle Ages, ed. by Robert E. Bjork, Oxford-New York: Oxford University Press, 2010, vol. 1-4


Wojciech Lewandowski, rec.: M. Häyry, Rationality and Genetic Challenge. Making People Better, Cambridge: University Press, Cambridge 2010 

 

 

Z życia uniwersytetu

 

Diariusz wydarzeń uniwersyteckich (październik–grudzień 2010)

 

 

 

 

Streszczenia



Misja Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
W perspektywie przesłania Jana Pawła II

 

Z lektury analizowanych tekstów Jana Pawła II, kierowanych do instytutów i uniwersytetów katolickich, a w szczególności do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wynika, że specyfika kształcenia w uniwersytetach katolickich, podobnie jak w innych szkołach katolickich, winna być zorganizowana wokół czterech aspektów, o których mówi raport J. Delorsa z 1996 roku. Pierwszym aspektem kształcenia jest „uczyć się, aby wiedzieć”; drugim „uczyć się, aby działać”, trzecim „uczyć się, aby żyć wspólnie”, czwartym „uczyć się, aby być”. Oprócz kształcenia w misję uniwersytetów katolickich wpisana jest także funkcja integralnego wychowania i samowychowania. Jego program oparty jest na Dekalogu i Ewangelii. Zmierza do wspomagania harmonijnego i pełnego rozwoju osoby ludzkiej w sferze fizycznej, intelektualnej, moralnej i religijnej i powinien uwzględnić takie moduły, jak: formacja osobowościowa („być człowiekiem rozumnym, wolnym i miłującym”), formacja społeczno-patriotyczna, formacja kulturowa (kultura jako szkoła wychowania), formacja prorodzinna i formacja religijna. Lansowany przez Jana Pawła II proces integralnie rozumianej formacji ma też wspierać samowychowujący się podmiot w tworzeniu jednoczącej filozofii życia. Filozofia ta powinna być oparta na fundamencie wiary w Boga i tego wszystkiego, co od Niego pochodzi. W praktyce propagowane przez Jana Pawła II uniwersyteckie kształcenie, wychowanie i samowychowanie jest metodycznym procesem, zmierzającym do stopniowego wprowadzenia wychowanka w przestrzeń całej prawdy o rzeczywistości, w tym także w tajemnicę zbawienia. Uniwersytety katolickie dając świadectwo życia chrześcijańskiego i mierząc się z licznymi nowymi wyzwaniami, jakie niesie codzienność, służyć powinny przemianie, budowaniu bardziej ludzkiego świata i pełnej dojrzałości osobowościowej. Z dokonanych analiz wynika, że Jan Paweł II propagując chrześcijańską wizję człowieka i eksponując w przekazie uniwersyteckim m.in. takie wartości, jak: wiara, miłość, piękno, przebaczenie, afirmacja osoby, kultura, wykształcenie, tożsamość, dobroć, uczestnictwo, solidarność, sprawiedliwość, wspólnota, godność, szacunek, wolność, odpowiedzialność, pobożność, zdrowie czy świętość, nie mówiąc o podmiotowości czy odpowiedzialności, określa szkołę, w tym także uniwersytet jako „miejsce integralnej formacji osoby dokonującej się poprzez systematyczną i krytyczną asymilację wiary i kultury”, dążenie do prawdy, dobra, odpowiedzialności za siebie i innych, kształtowanie umiejętności prowadzenia dialogu, formowania postawy tolerancji i wrażliwości na drugiego.

 

Słowa klucze: Katolicki Uniwersytet Lubelski, Jan Paweł II, misja uniwersytetu katolickiego, jego cechy i zadania, integralne wychowanie osoby

 

 

Korzyść cnotliwego biznesu

 

Artykuł stanowi analizę działań etycznych w biznesie. Jest to trudne zadanie, zwłaszcza w sytuacji, gdy trzeba rozważyć relacje korzyści ekonomicznych do decyzji moralnie kontrowersyjnych. Autor podejmuje refleksję nad czterema podejściami pomiędzy etyką i korzyścią, określając je następująco: uczciwość popłaca, egoizm, ofiara oraz dobra wyższe. Termin „korzyść” (advantage) odnosi się albo do samej jednostki zatrudnionej w jakiejś firmie, albo do całej firmy.

Wedle podejścia „uczciwość popłaca” nie istnieje konflikt pomiędzy moralnością i korzyścią. Jeśli zatem człowiek robi to, co z etycznego punktu widzenia jest słuszne, działa rzeczywiście na własną lub swojej firmy korzyść. Pojawiające się problemy świadczą jedynie o myśleniu krótkoterminowym; długoterminowe myślenie znosi konflikt pomiędzy moralnością i korzyścią. Na dłuższą metę zatem prawdziwa korzyść jest zawsze moralna.

Podejścia egoistyczne i – nazwijmy je – ofiarnicze (sacrificial) uznają istnienie konfliktów pomiędzy moralnością i korzyścią. Egoista twierdzi, że w sytuacji konfliktu należy działać z myślą o własnej korzyści. Refleksja etyczna nie powinna zdominować egoistycznych korzyści. W przypadku podejścia ofiarniczego mamy sytuację odwrotną: etyka znosi korzyść. Autor twierdzi, że to podejście jest absurdalne, bo zakłada, że etyczne działanie zawsze ma na uwadze korzyść dla innych, a nie dla siebie. Nazywa to stanowisko „altruistycznym ekstremizmem”.

Podejście określane jako „dobra wyższe” (higher goods). To podejście ma punkty wspólne z pozostałymi trzema. Nie ma konfliktu pomiędzy moralnością i korzyścią; należy wybrać czyn korzystny dla działającego; trzeba brać pod uwagę czynniki etyczne jako ważniejsze od interesu własnego.

W ostatniej części artykułu autor zadaje pytanie o jakości, jakie są pożądane w kontekście biznesu. Potrzebne są ludzie cnoty z jednej strony (jak np. uczciwość), a z drugiej pewne cnoty związane z konkretną profesją. Atkinson nazywa je „technicznymi cnotami biznesu” (business virtues of technique). Autor proponuje zatem podejście integralne, które nie wyklucza ani korzyści, ani etyki. Potrzebne są zarówno „techniczne cnoty biznesu”, jak też „ludzkie cnoty w biznesie” (human virtues within business). Unika się wówczas wykluczających stanowisk omawianych podejść.

 

Słowa kluczowe: cnoty, dobra wyższe, egoizm, firma oświecona, korzyść, moralność, ofiara, uczciwość

 

 

Person – Morality – Culture. On Adam Rodziński’s Philosophy

 

 

The presented text is merely an outline of A. Rodziński’s philosophy, which lies within the orbit of Christian culture (philosophy). In this case, it is inspired by the mystery of the Holy Trinity – that is, by the distinction between nature and person in it, resulting in a similar view of man. The philosophical analyses are conducted in debate with the solutions of contemporary Thomism, particularly with its metaphysics. Their foundations and findings are coincident with (though not identical to) the principles of K. Wojtyła’s and P. Ricoeur’s philosophy. This conception leads to a strong emphasis on the specific character of person (other than substantial), its consciousness, subjectivity, and communal existence.  In accordance with the philosophy of the person, A. Rodziński creates a new dimension of the philosophy of values, culture, and ethics.

 

Key words: man, person, nature, value, morality, culture

 

 

Dignitatis humane and Human Rights. Past Successes, Future Problems

 

The text Dignitatis Humanae and Human Rights. Past Successes, Future Problems by Samuel Gregg discusses the importance of the Declaration on Religious Freedom Dignitatis humanae of Vatican II for the Church’s engagement in modernity. The author begins his discussion with the analysis of the term ius, then turns to the question of language of rights and the ability to use this language by the Church. He concludes that, in the view of the relative dominance of the orthodox liberal tradition of rights and the increasing prevalence of rights talk the Church should not abandon the language of rights, but it should engage in a debate on human rights, in particular the right to religious freedom. The challenge for the Church today is to show that its teaching about human rights, that they serve the ultimate Truth, plays an important role in social life and leads to true fulfillment and greater happiness for each individual and for the whole society as well.

 

Keywords: Dignitatis humanae, rights talk, right, human rights, the Second Vatican Council, freedom, religious freedom

 

 

The High Priest as One Who Reveals God’s Glory
and Manifests Divine Wisdom (Sir 50:6-10)

 

In Sir 50:6-10, the Wise Man presents the appearance of Simon the high priest going out of the Temple on the Day of Atonement. The author does not describe elements of the high priest’s festive attire but uses a series of eleven comparisons instead. These may be divided into two parts: in the first part (vv. 6-7) cosmic elements dominate (a morning star, the moon, the sun, and a rainbow), whereas in the second part (vv.8-10) floral motifs occur (a rose blossom, lilies, a young forest, an olive tree, and a cypress). The second series of comparisons is disrupted in v. 9 by fire and incense as well as by a vessel of gold. These last two similes, which do not belong to the world of the flora, refer us to the liturgical sphere. Both parts of the description of Simon the high priest’s appearance show clear similarities with two other texts from the Wisdom of Sirach. The first one (42:15-43,33) is about God’s glory in nature. The cosmic elements mentioned in the central part of this text (43:2-12) are almost the same as those appearing in the first section of the description of Simon the high priest’s appearance (50:6-7). The second part of the description of Simon (50:8-10) shows clear similarities with the self-presentation of Wisdom in Sir 24:13-17.

The comparison and analysis of the description of Simon the high priest’s appearance in Sir 50:6-10, the description of God’s glory and greatness manifesting itself in the world in Sir 43:2-12, as well as the self-presentation of Wisdom in Sir 24:13-17, have demonstrated clearly and unambiguously that the presentation of the high priest going out of the Temple is not merely poetic rapture over the beauty of his attire but contains and conveys very important theological content concerning Sirach’s theology of priesthood. The high priest performing religious rites reveals God’s glory and manifests Divine Wisdom. Together with the created world and Wisdom, he bears witness to God’s constant presence in the world and in the Jewish nation, to His majesty, glory, and greatness. This, however, happens only when he is performing liturgical functions (Sirach shows him at the most important moment in the entire liturgical year – the Day of Atonement, when the high priest is going out of the Temple). In this way, the Wise Man thus emphasizes that, besides Wisdom, the high priest is a privileged intermediary between the people and God.

 

Keywords: high priest, the Wisdom of Sirach, Sir 50:6-10, Sir 43:2-12, Sir 24:13-17, Divine Wisdom, God’s Glory

 

 

On the Analogy of Names: Is Metaphor an Analogical Term?

 

The aim of the study is to determine the relationship between a strictly analogical name and a metaphor (resp. a metaphorical use of a term). Thus, key terms of the theory of signification are analysed first (§ 1); their interpretation is based on St Thomas Aquinas’ teaching and Ralph McInerny’s reflections concerning this subject matter. With reference to these terms, the main ways are characterised of predicating one name about more than one thing, i.e. the concepts of polysemous and monosemous name. On that basis, the concept of analogicalness is defined (§ 2). Namely, in its particular uses, an analogical name has concepts assigned to it that are partly different (having a different modus significandi), one of which (ratio propria) constitutes the reference point for the formation of the others. Based on the descriptions of the ways of predicating names and the conception of supposition, metaphor is defined (§ 3). It turns out to be a monosemous name supposing incorrectly. This is because it points to a concrete item, in which there are no properties whose similarity constitutes its res significata or which are not in a causal relationship with this res. Nevertheless, metaphor and analogy may be considered equivalent, since the meaning of the term “metaphor” may be extended analogically and the term itself may be used metaphorically. The analysis concludes with an outline of the ontological foundations of the argument presented.

 

Keywords: monosemy, polysemy, analogy, metaphor

 


 

Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 17.01.2012, godz. 11:30 - Robert Kryński