Spis treści

Streszczenia

 

Spis treści

 

Artykuły

 

Monika Adamczyk: Więzi rodzinne w procesie pozytywnego i aktywnego starzenia się [pdf]
Wojciech Góralski: Prawo do zawarcia małżeństwa. Perspektywa kanonisty [pdf]
Iwona Niewiadomska, Stanisław Fel: Formy przystosowania młodzieży w rodzinie z problemem alkoholowym [pdf]
Maria Sroczyńska: Rytuały przejścia, nadania i zatwierdzania w społecznej przestrzeni rodziny (z badań nad młodzieżą) [pdf]
Janusz Mariański: Małżeństwo i rodzina w świadomości Polaków – analiza socjologiczna [pdf]
Ks. Marcin Rola: Wartości życia rodzinnego w świadomości maturzystów lubelskich [pdf]
Dr Rafał Boguszewski: Współczesne znaczenie i rozumienie rodziny w Polsce [pdf]
 
 

Sprawozdania i recenzje

 

Marek Marczewski, rec: Rodzicielstwo w sytuacji dezorganizacji rodziny i możliwości wspomagania rodziców, red. nauk. J. Brągiel, B. Górnicka, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2014, 286 s. [pdf]

Paweł Prüfer, rec.: Mariusz Zbigniew Jędrzejko, „Zawirowany” świat ponowoczesności. W poszukiwaniu etiologii zaburzeń, dysfunkcji, zachowań kompulsywnych, ryzykownych i dewiacji, Warszawa-Milanówek: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Centrum Profilaktyki
Społecznej, 2015, 508 s. [pdf]

Wojciech Misztal: Od Armii Zbawienia do Leksykonu, Rec.: Leksykon socjologii moralności. Podstawy – teorie – badania – perspektywy, pod red. Janusza Mariańskiego, Wyd. Nomos, Kraków 2015, 975 s. [pdf]

Paulina Sulenta, rec.: Paweł Gondek, Projekt autonomicznej filozofii realistycznej. Mieczysława A. Krąpca i Stanisława Kamińskiego teoria bytu, Lublin: PTTA, Wydawn. KUL, 2015, 316 s. [pdf]

 
 
 

Streszczenia

 

Więzi rodzinne w procesie pozytywnego i aktywnego starzenia się

 

Celem artykułu jest zaprezentowanie związków zachodzących między procesem starzenia się
a modyfikacją i zmianą ról społecznych pełnionych przez osoby starsze, ze szczególnym uwzględnieniem roli rodziny i więzi rodzinnych w procesie aktywnego i pomyślnego starzenia się. Proces starzenia się jest nieuchronnym elementem życia każdej jednostki, a co za tym idzie również całych grup społecznych. To, w jaki sposób będą się one starzeć, ma znaczenie nie tylko dla pojedynczych jednostek, ale również dla całej społeczności. Zagadnienie jakości życia tej grupy społecznej, czynników mających wpływ na pozytywne starzenie się jest niezwykle ważnym zagadnieniem z punktu widzenia szeroko rozumianego życia społecznego.

 

Keywords: social roles, social contacts, ageing, family, social ties

 

 

Prawo do zawarcia małżeństwa. Perspektywa kanonisty

 

Wrodzone człowiekowi i należące do jego fundamentalnych praw ius connubii (prawo do zawarcia małżeństwa) jest jednocześnie prawem wiernego w Kościele, zagwarantowanym w kan. 1058 Kodeksu Prawa Kanonicznego; stanowi ono trwałą podstawę kanonicznego systemu małżeńskiego. Wykonywanie tego prawa zawsze znajdowało swoją podstawę w takich czynnikach, jak: istotna rola zgody małżeńskiej jako przyczyny sprawczej małżeństwa, wolność nupturientów, kompetencja władzy kościelnej w stanowieniu przeszkód do zawarcia małżeństwa oraz forma zawarcia tego związku.
Prawo do zawarcia małżeństwa nie ma jednak charakteru absolutnego, podlega bowiem niezbędnym ograniczeniom. Obok ograniczeń pochodzących z samego prawa Bożego (wynikających z naturalnej struktury ontologicznej osoby ludzkiej), skutkujących niezdatnością (incapacitas) osoby do zawarcia małżeństwa, istnieją ograniczenia pochodzące z interwencji ustawodawcy kościelnego, skutkujące niezdolnością (inhabilitas) osoby do zawarcia małżeństwa.
Gdy chodzi o stwierdzenie (zdeklarowanie), kiedy prawo Boże nie pozwala na zawarcie małżeństwa, należy to wyłącznie do najwyższej władzy kościelnej (Stolica Apostolska). Do najwyższej władzy kościelnej należy również stanowienie ograniczeń ius connubii, może to jednak czynić jedynie z uwagi na dobro wspólne, ochronę wartości samego małżeństwa, a niektórych przypadkach także z uwagi ma dobro samego nupturienta.
Ograniczenia prawa do zawarcia małżeństwa pochodzące od ustawodawcy kościelnego wyrażają się przede wszystkim w stanowieniu przeszkód małżeńskich oraz formy kanonicznej zawarcia małżeństwa. 

 

Keywords: ius connubii, marriage, right to enter into marriage, limitation of the right to enter into marriage

  

 

Formy przystosowania młodzieży w rodzinie z problemem alkoholowym

 

W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczące sposobów przystosowania młodzieży wychowywanej w rodzinach z problemem alkoholowym. Badania przeprowadzono na grupie 553 osób. Do określenia form przystosowania wykorzystano Test Zdań Niedokończonych RISB J. Rottera. Obliczenia statystyczne przeprowadzono za pomocą analizy skupień. Na podstawie przeprowadzonych analiz zidentyfikowano cztery rodzaje przystosowania u osób wychowywanych w rodzinach z problemem alkoholowym: 1) wysoką adaptacyjność ze względu na brak problemów w takich wymiarach, jak: pozarodzinne relacje interpersonalne, kontakty rodzinne, stosunek do siebie, poczucie realizowania osobistych dążeń, przeżywanie problemów psychicznych, urzeczywistnianie prospołecznych wartości; 2) średni potencjał przystosowawczy – głównie z powodu zaburzeń w sferze relacji rodzinnych; 3) średnie możliwości adaptacyjne – przede wszystkim z powodu podwyższonego natężenia problemów
psychicznych i interpersonalnych; 4) niską adaptacyjność z uwagi na wysoki poziom problemów w takich obszarach, jak: pozarodzinne relacje interpersonalne, kontakty rodzinne, stosunek do siebie, poczucie realizowania osobistych dążeń, przeżywanie problemów psychicznych, urzeczywistnianie prospołecznych wartości..

 

Keywords: adaptation, forms of adaptation, adaptation difficulties, youth, children of alcoholics

 

 

 Rytuały przejścia, nadania i zatwierdzania w społecznej przestrzeni rodziny (z badań nad młodzieżą)

 

Rytuały to społeczne strategie ukierunkowane na to, co „święte”, których funkcją jest konsekrowanie różnicy zarówno w polu religijnym, jak i społecznym oraz kulturowym. W artykule podjęto refleksję nad obecnością rytuałów świętowania w przestrzeni społecznej rodziny, przy uwzględnieniu (w kontekście badań własnych) poglądów młodzieży u progu dorosłości i jej oczekiwań życiowych. Młodzi ludzie posiadają realne lub antycypowane doświadczenia uczestnictwa w aktach, które można uznać za religijne rites de passage, jak i tych które zgodnie z koncepcją P. Bourdieu przyjmują postać rytuałów nadania (np. „osiemnastka”) czy korespondujących z nimi rytuałów zatwierdzania (studniówka, matura). Te trzy kategorie rytuałów choć spotykają się w społecznej przestrzeni rodziny, to jednocześnie przekraczają ją, wchodząc w zakres oddziaływań różnych środowisk socjalizacyjnych. We współczesnym społeczeństwie polskim ważna jest zdolność do transmitowania w życiu rodzinnym tych wartości i wzorów zachowań, które zaświadczają o pewnej formie ciągłości pokoleniowej, a zarazem tworzą kompetencje rytualne umożliwiające celebrowanie tego, co przynależy do sfery sacrum.

 

Keywords: rituals of passage, rituals of granting, rituals of endorsement, youth, family

 

 

Małżeństwo i rodzina w świadomości Polaków – analiza socjologiczna

 

W niniejszym artykule zajmujemy się niemal wyłącznie świadomościowymi aspektami życia
małżeńskiego i rodzinnego, czyli tym, jak młodzież i dorośli Polacy postrzegają i oceniają oraz
wartościują wybrane elementy życia małżeńskiego i rodzinnego. Większość problemów dotyczących rodziny jako grupy społecznej i instytucji społecznej, struktury rodziny i procesów społecznych w niej zachodzących, związków rodziny z mikrostrukturami, mezostrukturami i makrostrukturami społecznymi, pozostaje poza obszarem naszych analiz socjologicznych. Zajmujemy się świadomością rodzinną czy ideologią prorodzinną, uznawanymi wartościami i normami prorodzinnymi. Subiektywna czy świadomościowa płaszczyzna życia małżeńskiego i rodzinnego jest uwarunkowana wielorako różnorodnymi odniesieniami w makro- i mikrostrukturze, ale i sama oddziałuje na postawy i zachowania ludzi, przede wszystkim członków rodziny.
Można by ogólnie szacować, że w środowiskach młodzieżowych w Polsce około 25% badanych
aprobuje wartości i normy katolickiej etyki małżeńskiej i rodzinnej, około 50% prezentuje postawy selektywne i około 25% całkowicie odeszło od tej moralności. W odniesieniu do całego społeczeństwa aprobata tych wartości i norm kształtuje się na poziomie około 40%, aprobata częściowa i dezaprobata częściowa (postawy selektywne) – 40% i pełna dezaprobata – 20%. Gdybyśmy chcieli oszacować wyłącznie postawy katolików wobec wartości i norm prorodzinnych, należałoby przyjęte wskaźniki nieco zmienić, w kierunku większej aprobaty tych wartości i norm (wzrost aprobaty przynajmniej o 5%). Wszystkie proponowane oszacowania mają jedynie charakter prawdopodobny a bardziej precyzyjne procedury obliczeń mogłyby wprowadzić nawet znaczące korektury.

 

Keywords: marriage and family, moral values and norms, pro-family awareness, in vitro fertilization

 

 

Wartości życia rodzinnego w świadomości maturzystów lubelskich

 

Niniejszy artykuł zawiera analizę socjologiczną uzyskanego wśród maturzystów lubelskich materiału empirycznego odnoszącego się do problematyki wartości rodzinnych obecnych w świadomości młodych Polaków. Podstawowym miejscem socjalizacji i wychowania człowieka, w którym dokonuje się przekaz wartości, norm i wzorów zachowań, jest rodzina. Pomimo doświadczanych kryzysów i kulturowych przeobrażeń, rodzina jest najważniejszą strukturą życia społecznego i środowiskiem wzrastania jednostki w społeczeństwo i kulturę. Dla badaczy życia społecznego niezwykle istotnym pozostaje diagnozowanie kondycji moralnej współczesnych rodzin, by trafnie określić kierunek dokonujących się przemian w nowoczesnych społeczeństwach. Nie bez znaczenia pozostaje tu badanie świadomości moralnej młodzieży w zakresie aprobowanych przez nią wartości życia rodzinnego. Będąca czułym barometrem zmiany społecznej młoda generacja Polaków, pozwala na określenie, w jakim zakresie mamy do czynienia z ciągłością przekazu wartości moralnych w środowisku rodzinnym, w jakim zaś zauważana jest ich transformacja, czy też rozpad tych wartości? Ponadto, eksploracja podjętej problematyki wśród tej grupy społecznej zdaje się istotna ze względu na fakt, że w niedługiej perspektywie czasu, to właśnie młodzież będzie podejmować
wyzwania związane z założeniem rodziny oraz codzienną troską o jej kształt i funkcjonowanie.
 

Keywords: high school youth, family and marital morality, family, moral values

 

 

Współczesne znaczenie i rozumienie rodziny w Polsce

 

Zmiany społeczno-kulturowe w zakresie życia małżeńsko‑rodzinnego, związane m.in. ze wzrostem liczby rozwodów, odraczaniem lub niepodejmowaniem decyzji o małżeństwie i prokreacji, istotnym zwiększaniem się odsetka związków nieformalnych oraz dzieci urodzonych w takich związkach, muszą – siłą rzeczy – prowadzić do redefinicji pojęcia rodziny. Pojawia się zatem pytanie, czym w rozumieniu współczesnych Polaków jest rodzina, jaka jest jej rola i znaczenie oraz jakie są obecnie preferowane i realizowane modele życia rodzinnego w Polsce? Artykuł stara się odpowiedzieć na te pytania w oparciu o wyniki badań ilościowych zrealizowanych na przestrzeni ostatnich lat przez Centrum Badania Opinii Społecznej.
 

Keywords: family, society, family structure, family functions, alternative family forms

 

 

Ewolucjonistyczna teoria kultury w antropologii społecznej

 

Ewolucjonizm klasyczny był pierwszą próbą syntezy oraz budowy teorii kultury w antropologii
społecznej jako nauce. Do tego kierunku odnosiły się późniejsze pokolenia dokonując korekt i
uzupełnień. Ewolucjoniści dali pierwsze próby ujęć teoretycznych zakładając jedność psychiki ludzkiej jako punkt wyjścia do badań porównawczych. Wypracowali aparaturę pojęciową, która weszła w skład wyposażenia każdego antropologa (endo- i egzogamia, totemizm, tabu, animizm, mana itd.). Ewolucjonizm stanowi dziś niewątpliwie historię antropologii i nikt na serio nie mógłby uprawiać tej nauki w oparciu o hipotezy, jakimi posługiwali się jego przedstawiciele.tyułwyzwania związane z założeniem rodziny oraz codzienną troską o jej kształt i funkcjonowanie.
 

Keywords: cultural evolution, cultural relict, exogamy, totemism, taboo, theory of culture

Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 07.09.2016, godz. 10:50 - Robert Kryński