Spis treści

Streszczenia

 

Spis treści

 

Artykuły

 

Vittorio Possenti: Faith and reason: what relationship? [pdf]
Ks. Stanisław Janeczek: Komisja Edukacji Narodowej a Encyklopedia, albo Słownik Rozumowany Nauk, Sztuk i Rzemiosł (cz. 1. Wymiar wychowawczy) [pdf]
Maria Joanna Gondek: Partes integrales jako podstawa tłumaczenia cnoty roztropności w tradycji perypatetyckiej [pdf]
Michał Chaberek OP: Tomasz z Akwinu a teistyczny ewolucjonizm [pdf]
Anna Czajczyk: Problem analogatu głównego w analogii proporcjonalności właściwej transcendentalnej a dowodzenie istnienia Boga [pdf]
 
 

Recenzje

 

Mateusz Flont: Kryminał metodologiczny, rec.: Wojciech Kajtoch, Szkice polonistyczno-rusycystyczne, Olsztyn: Centrum Badań Europy Wschodniej, 2015 [pdf]
Jarosław Kozak: Godność ludzka – wartość niezbywalna czy paradoks idei niewygodnej?, rec.: Janusz Mariański, Godność ludzka jako wartość społeczno-moralna: mit czy rzeczywistość? Studium interdyscyplinarne, Toruń:Wydawnictwo „Adam Marszałek”, 2016 [pdf]
 
 
 

Streszczenia

 

Faith and reason: what relationship?

 

Autor w artykule pokazuje, że relacja między wiarą a rozumem jest wewnętrznym chrześcijaństwa od jego początków i biegnie przez całą historię teologii, Kościoła i myśli chrześcijańskiej. Istnieją różne sposoby, w jakie można ukazać ten problem. Jednym nich jest zestawienie czołowych teologów i myślicieli chrześcijańskich, którzy podejmują te zagadnienia i publikują na ten temat. W niniejszym artykule Autor wybiera inne rozwiązanie, które wydaje mu się lepszym. A mianowicie przywołuje dwa dokumenty: encyklikę „Wiara i rozum” (FR 1998) św. Jana Pawła II, oraz do przemówienie Benedykta XVI wygłoszone na uniwersytecie w Ratyzbonie(2006). Dodatkowo Autor przywołuje list św. Jana Pawła II (liczący ponad sto stron), skierowany do Biskupów, a także krótką mowę akademicką wygłoszona przez Papieża Benedykta XVI, co pozwala ukazać zasadnicza zbieżność tych wypowiedzi. Ponadto wykład wygłoszony w Regensburgu staje się bardziej zrozumiały gdy osadzimy go na fundamencie encykliki „Fides et Ratio.

 

Keywords: wiara i rozum, chrześcijaństwo, encyklika, filozofia

 

 

Komisja Edukacji Narodowej a Encyklopedia, albo Słownik Rozumowany Nauk, Sztuk i Rzemiosł (cz. 1. Wymiar wychowawczy)

 

This paper combines on the one hand the educational ideals and didactics in the schools of the Polish–Lithuanian Commonwealth reformed by the Commission of National Education (1773), and on the other hand one of the most representative testimonies of the then intellectual culture, i.e. Encyclopédie ou dictionnaire universel raisonné des sciences, des arts et des métiers, published in the years 1751–1780. The activity of the Commission, likewise its preceding reforms carried out in the Commonwealth in church schooling in the mid-eighteenth century, correspond with analogous changes in Europe, their specific example manifestation Encyclopédie. Their spirit was similar, it sought to reconcile modern utilitarianism – appropriate to the needs of absolutist states, which had taken the concern for education from religious groups – with an integral vision of school. In this vision, the fundamental elements was moral formation combined with religious formation. Despite some manifestations of certain rationalism and naturalism, in line with the spirit of the epoch, rather more typical of Encyclopédie than the Commission’s schooling, religion remained the foundation of morality, and the latter was the ground of the social order.

 

Keywords: Enlightenment, education, Encyclopédie ou dictionnaire universel raisonné des sciences, des arts et des métiers, Commission of National Education; the Polish–Lithuanian Commonwealth

  

 

Partes integrales jako podstawa tłumaczenia cnoty roztropności w tradycji perypatetyckiej

 

Funkcjonowanie roztropności charakteryzują części: integralne, subiektywne i potencjalne Podstawowe znaczenie dla roztropności mają części integralne. Tomasz z Akwinu potraktował je jako konstytuujące cnotę roztropności. Posiadają one charakter konieczny. Ich zaistnienie jest niezbędne do tego, by zrealizował się doskonały akt (perfectum actum) cnoty. Dlatego nie jest możliwe wyjaśnienie roztropności bez ujęcia jej struktury, zwrócenia uwagi na części integralne. O ich kluczowym charakterze decyduje czynnik aktualizacyjno-doskonałościowy, dzięki któremu roztropność się realizuje.

 

Keywords: phronesis, prudentia, roztropność, części integralne, części subiektywne, części potencjalne, eubolia, działanie praktyczne

 

 

 Tomasz z Akwinu a teistyczny ewolucjonizm

 

Niniejszy artykuł porusza problem odwoływania się do nauczania św. Tomasza z Akwinu w obronie teistycznego ewolucjonizmu. Artykuł otwierają definicje pojęć takich jak ewolucja i gatunek. Główna część artkułu ma strukturę średniowiecznego artykułu, takiego, jaki stosował sam Akwinata np. w Sumie teologii. Najpierw autor przedstawia dwanaście argumentów, które można znaleźć w pismach współczesnych tomistów i innych filozofów w obronie teistycznego ewolucjonizmu. W drugiej części autor odpowiada na pytanie dotyczące kompatybilności nauczania Akwinaty z teistycznym ewolucjonizmem, a następnie rozwiązuje dwanaście trudności, odwołując się do tekstów św. Tomasza. W podsumowaniu autor przedstawia siedem punktów ukazujących niezgodność trzech typów ewolucji (ateistycznej, materialistycznej i teistycznej) z nauczaniem Akwinaty na temat pochodzenia gatunków.

 

Keywords: teizm, ewolucjonizm, kreacjonizm, materializm, św. Tomasz z Akwinu

 

 

Problem analogatu głównego w analogii proporcjonalności właściwej transcendentalnej a dowodzenie istnienia Boga

 

Główna teza artykułu wyraża się w stwierdzeniu, że to nie struktura analogii proporcjonalności właściwej transcendentalnej (relacja analogat – analogon), ale analogiczna struktura bytu (relacja istota – istnienie) jest podstawą dla stwierdzenia istnienia analogatu głównego. W pracy zwraca się uwagę na te płaszczyzny bytowego realizmu, w oparciu o które M.A. Krąpiec, autor koncepcji analogii proporcjonalności właściwej transcendentalnej, dochodzi do stwierdzenia istnienia analogatu głównego. Pierwsza to analiza analogicznego sposobu realizacji relacji transcendentalnych, przede wszystkim relacji istota – istnienie. Druga to analiza ustopniowania doskonałości bytowych. Trzecia to analiza istnienia jako aktu konstytuującego byt. W pierwszym wypadku akcent kładziony jest na podobieństwo zachodzenia relacji transcendentalnych, oparte na wspólnym analogonie, w drugim na niepodobieństwo analogatów mające swe źródło w nietożsamości analogatu i analogonu, w trzecim na sam fakt, że istnienia jako aktu nie da się wytłumaczyć przez elementy wewnątrzbytowe. W związku z czym w pierwszym wypadku analogat główny jawi się jako racja dostateczna analogicznego realizowania się relacji transcendentalnych w bytach, w drugim zaś jako maximum doskonałości bytowych, jako racja uzasadniająca różnorodność bytową, w trzecim jako racja dostateczna aktualizowania bytu. Tych dróg dochodzenia do stwierdzenia analogatu głównego nie należy jednak traktować oddzielnie, gdyż w żadnym wypadku nie pomija się któregoś z elementów: analogatu czy analogonu, a jedynie chodzi o uzasadnienie tezy, że zarówno od strony istoty (analogat), jak i od strony istnienia (analogon), a także od strony samej relacji transcendentalnej można dojść do stwierdzenia istnienia analogatu głównego.

 

Keywords: analogia, analogat główny, proporcjonalność, relacje transcendentalne, „czwarta droga”, partycypacja

Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 21.02.2017, godz. 11:08 - Robert Kryński