Spis treści

Streszczenia

 

Spis treści

 

Artykuły

 

Ks. Stanisław Janeczek: Komisja Edukacji Narodowej a Encyklopedia, albo Słownik Rozumowany Nauk, Sztuk i Rzemiosł (cz. 2. wymiar dydaktyczny) [pdf]
Janusz Mariański: Socjologia moralności Marii Ossowskiej w opinii wybranych środowisk katolickich [pdf]
Ks. Hubert Wiśniewski: W zdeterminowanym świecie. O stoickiej sile rządzącej kosmosem [pdf]
Krzysztof Gładkowski: Oskar Gottlieb Blarr i jego kulturowy wkład w pojednanie polsko-niemieckie [pdf]
Urszula Niewiadomska-Flis: “You are gonna have to learn how to cook” – the role of foodways in revising hierarchical patient-caregiver relationship in John Sayles’s Passion Fish [pdf]
 
 

Sprawozdania

 

Ks. Łukasz Marczak: Sprawozdanie z konferencji „Myśl społeczna Stefana Kardynała Wyszyńskiego” [pdf]
 
 
 

Streszczenia

 

Komisja Edukacji Narodowej a Encyklopedia, albo Słownik Rozumowany Nauk, Sztuk i Rzemiosł (cz. 2. wymiar dydaktyczny)

 

This paper combines on the one hand the educational ideals and didactics in the schools of the Polish–Lithuanian Commonwealth reformed by the Commission of National Education (1773), and on the other hand one of the most representative testimonies of the then intellectual culture, i.e. Encyclopédie ou dictionnaire universel raisonné des sciences, des arts et des métiers, published in the years 1751–1780. It shows continuity with regard to learned culture and the place of philosophy in modern school. In accord with the standards of the Encyclopédie the European school preserved the course of philosophy in the spirit of philosophia recentiorum, at least at the university level. This philosophy took a critical approach in its assimilation of the elements of modern epistemology, especially the accomplishments of modern natural sciences. Such attitude was also typical of the school reformed in the mid-eighteenth century in the Commonwealth, especially by the orders of Piarists and Jesuits. The Commission had introduced independent mathematical and natural subjects, a fact that limited philosophy. In secondary schools philosophy was reduced to logic and practical ethics, and at universities to natural law with social, political, and economic elements. For this reason they even departed from a traditional structure of university, with a propedeuctic faculty of philosophy, when in the spirit of the physiocratic physical and moral orders a two-element structure of universities was established. Despite these changes, philosophical elements can be found even in the didactics of natural sciences in the schools of the Commission. The same tendencies are apparent in the then European school, therefore in the form of interpretations drawing on the category of substance and its properties, or even the conception of the animal soul.

 

Keywords: Enlightenment, history of science, history of philosophy, Encyclopédie ou dictionnaire universel raisonné des sciences, des arts et des métiers, the Commission of National Education; the Polish-Lithuanian Commonwealth

 

 

Socjologia moralności Marii Ossowskiej w opinii wybranych środowisk katolickich

 

W Polsce rozwój socjologii moralności wiąże się z działalnością naukową Marii Ossowskiej. Pragnęła ona zachować postawę badacza faktów z dziedziny moralności, opisując i wyjaśniając to wszystko, co w przekonaniach ludzi należy do dziedziny moralności. Nie uprawiała etyki normatywnej, lecz naukę o moralności, postulując jej programową bezzałożeniowość. Etycy wywodzący się z kręgów katolickich domagali się, by obok nauki o moralności, często przez nich nazywanej etyką opisową (empiryczną), była uprawniona jako naukowa etyka normatywna. Polemiki z poglądami Ossowskiej miały charakter fragmentaryczny, pojawiały się w pracach niektórych etyków i socjologów. Etycy katoliccy zajmowali się przede wszystkim problemami etyki normatywnej. Niniejsze opracowanie prezentuje ustosunkowanie się etyków i socjologów z kręgów katolickich z lat 80. i późniejszych XX wieku do wybranych prac Marii Ossowskiej.

 

Keywords: Maria Ossowska, socjologia moralności, etyka, środowiska katolickie

  

 

W zdeterminowanym świecie. O stoickiej sile rządzącej kosmosem

 

Czy życie ludzi jest zdeterminowane? Na to pytanie próbuję dać odpowiedź poprzez analizę filozofii stoickiej. Stoicy wierzyli, że cały świat jest tą samą materialną substancją, w tym również Bóg. Kosmos jest wynikiem działania Boga będącego aktywną zasadą, rozumianą jako Opatrzność czy Przeznaczenie. Bóg-Logos troszczy się o cały świat i kieruje nim od wewnątrz. Istnieją jednak różnice pomiędzy rozumieniem przeznaczenia będącego pewnym łańcuchem przyczyn następujących po sobie, a opatrznością, która jest boską mądrością czuwającą nad światem. Wszelkie pozostałe różnice ukazują filozofię stoików jako przemyślany i spójny system logiczno-wierzeniowy.

 

Keywords: Bóg, determinizm, fatum, los, opatrzność, przeznaczenie, stoicy

 

 

 Oskar Gottlieb Blarr i jego kulturowy wkład w pojednanie polsko-niemieckie

 

Autor przedstawił sylwetkę Oskara Gottlieba Blarra, kompozytora, organisty, kantora, dyrygenta z Düsseldorfu, który 14 października 2016 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Oskar Gottlieb Blarr urodził się w 1934 roku w Sandlak pod Bartoszycami. Jest nadal związany z swoją ziemią rodzinną, w której zrodził się jego talent muzyczny i zamiłowanie szczególne do organów.

 

Keywords: Oskar Gotllieb Blarr, dziedzictwo kulturowe, pojednanie polsko-niemieckie

 

 

“You are gonna have to learn how to cook” – the role of foodways in revising hierarchical patient-caregiver relationship in John Sayles’s Passion Fish

 

A transformation of hierarchical patient-caregiver relationship between May-Alice and Chantelle, complicated by racism inscribed in the relationship between a white mistress and a black helper, is negotiated through the use of food – its preparation, serving, and daily as well as festive meals. It is my intention to trace and analyze the role of food in the evolution of their relationship. I will demonstrate that food helps these women to build affectionate coexistence and meaningful communication across the color line, rather than re-inscribes racial asymmetry into their relationship through references to the served and the servant dichotomy.

 

Keywords: Passion Fish, the American South, post-Civil Rights South, food and foodways, racial relations, racial asymmetry, patient and caregiver relationship

Autor: Robert Kryński
Ostatnia aktualizacja: 21.02.2017, godz. 11:32 - Robert Kryński