Abstracts in English

 

Książki

  • Gorbaniuk, O. (2011). Personifikacja marki: perspektywa psychologiczna i marketingowa. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Ponieważ marka jest kluczowym pojęciem dla marketingu, a osobowość kluczowym dla psychologii, ktoś, kto zajmuje się psychologią zachowań konsumenckich – dziedziną interdyscyplinarną, znajdującą się na pograniczu psychologii i marketingu – nie może przejść obojętnie obok koncepcji osobowości marki. Stanowi ona wyzwanie dla badacza, polegające na potrzebie jej ewaluacji jako koncepcji naukowej i redefinicji w taki sposób, aby pozostawała ona w zgodzie z wiedzą psychologiczną a jednocześnie wnosiła coś wartościowego w poznanie i pomiar zjawisk o charakterze marketingowym. Taki był też podstawowy cel krytycznej analizy dotychczasowych badań i publikacji oraz własnych przedsięwzięć badawczych autora (ze wstępu).

 

  • Gorbaniuk, O. (2009). Wizerunek Niemiec i Niemców wśród Polaków: perspektywa psychologiczna i marketingowa. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Abstrakt: Mimo że wizerunek i stereotyp Niemców/Niemiec jest częstym przedmiotem badań i rozważań, przegląd literatury przedmiotu wskazuje, że pojęcia te często są stosowane zamiennie a przedmiot badań nie zawsze jest respondentom precyzyjnie określany. Celem badań przedstawionych w tej monografii jest ustalenie specyfiki postrzegania wizerunku państwa i wizerunku narodu niemieckiego w oparciu o niezależne dwuetapowe badania jakościowe i ilościowe. Kolejnym niezależnym przedmiotem badań uczyniono stereotyp Niemców. Osobny pomiar tych pojęć pozwolił nie tylko na ustalenie specyficznych wymiarów ich postrzegania, lecz także na zidentyfikowanie ich współzależności oraz powiązań wewnątrzstrukturalnych. Dodatkowo na przykładzie wizerunku Niemiec przetestowano nową metodologię badań wizerunku zgodnie z koncepcją osobowości kraju.

Słowa kluczowe: wizerunek Niemiec, wizerunek narodu niemieckiego, wywiady, badania ilościowe, studenci.

 

  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2004). Postawy katolików obrządku łacińskiego na Białorusi wobec języka polskiego. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Abstrakt: Głównym celemzrealizowanychbadań było poznanie opinii wiernych Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego na temat preferowanego języka w kościele, postaw wobec języka polskiego w różnych pokoleniach, uwarunkowań tych postaw oraz percepcji zmian zachodzących w tej dziedzinie. Badania zostały przeprowadzone na Białorusi, ponieważ problemy te w ostatnich latach stały się tam szczególnie aktualne. Badania zostały przeprowadzone 43 losowo wybranych parafiach metodą warstwowo losową uwzględniającą ich wielkość oraz liczebność katolików w 4 diecezjach katolickich obrządku łacińskiego aktualnie istniejące na Białorusi. W sumie zbadano 859 osób. Na dzień dzisiejszy wśród katolików obrządku łacińskiego na Białorusi za Polaków uważa się 63% osób. Jeszcze niecałe 3% ma podwójną identyfikację - polską oraz białoruską lub rosyjską. Wyłącznie na białoruską przynależność narodową wskazało 28% ankietowanych, poza tym wśród respondentów były także osoby identyfikujące się z narodowością rosyjską, ukraińską lub litewską (w sumie 2%). 4% katolików miało trudności w samookreśleniu się narodowym. Znaczącym czynnikiem w samoidentyfikacji narodowej jest wiek osoby. Im młodsza jest osoba, tym rzadziej od niej można usłyszeć stwierdzenie „jestem Polakiem”. O ile w przedziale wiekowym powyżej 70 r.ż. aż 81% uważa się za Polaków, o tyle pomiędzy 18 a 30. rokiem z polskością identyfikuje jedynie 30% ankietowanych. Najczęściej trudności z jakimkolwiek samookreśleniem się narodowym pojawiają się w przedziale wieku 41-50 lat oraz w najmłodszych kategoriach wiekowych (ok. 8% badanych). Największe zdecydowanie w tej kwestii wyrażają osoby najstarsze (tylko 2% niezdecydowanych). Udział języka polskiego systematycznie się zmniejsza od 21%, gdy chodzi o język komunikacji między dziadkami ankietowanych do jedynie 4% między dziećmi badanych: język komunikacji między  rodzicami badanych — 18%, rodziców z respondentami w okresie ich dzieciństwa — 17%, z małżonkiem — 7%, ze swoimi dziećmi — 5%. Tendencji malejącej używania języka polskiego należy spodziewać się nadal, jako że przypadki przejścia z niepolskiego języka komunikacji na polski są bardzo nieliczne, wymagają świadomej postawy zainteresowanych i pewnej determinacji, aby mimo sceptycyzmu i nieraz kpin otoczenia przywrócić język przodków swojej rodzinie i swoim dzieciom. Najczęściej zgłaszanym powodem nieużywania języka polskiego do codziennej komunikacji był brak takiego zwyczaju w miejscowości badanych (46%). Dom rodzinny jako miejsce nauki czynnej znajomości polskiego stracił drastycznie na znaczeniu w pokoleniu do 30. roku życia na rzecz kościoła, na który wskazało prawie 60% ankietowanych w tym wieku. Przedstawione dane świadczą z jednej strony o tym, jakie zagrożenie dla polskości młodego pokolenia katolików na Białorusi stanowi ekspansja języka białoruskiego, a z drugiej – na słabe wsparcie rozwoju polskości na Białorusi ze strony rodziny i pozakościelnych instytucji, które najwyraźniej nie są przygotowani, aby przejąć rolę Kościoła w kształtowaniu ważnej umiejętności dla poczucia bycia Polakiem – czynnego posługiwania się językiem ojczystym. Jeżeli młode pokolenie aktualnie jest w stanie opanować język polski do takiego stopnia, aby można było w nim się porozumiewać, to dzieje się tylko za pośrednictwem kościoła poprzez słuchanie mszy św., modlitwy w języku polskim, katechezy i kontaktu w tym języku z księżmi i siostrami zakonnymi.

Słowa kluczowe: Polacy na Białorusi, katolicy, tożsamość narodowa, postawa wobec języka.

 

  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2002). Świadomość narodowa młodzieży polskiego pochodzenia z byłego ZSRR studiującej w Polsce. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że doświadczenia młodzieży polskiej narodowości ze Wschodu studiującej w Polsce są specyficzne względem doświadczeń cudzoziemców niepolskiego pochodzenia. Specyfika procesu adaptacji do warunków polskich wynika ze ścisłego powiązania tego procesu z treściami narodowymi. Pragnieniem znacznej części studentów ze Wschodu jest, aby byli odbierani w Polsce jako Polacy. Musi zatem być upowszechniana w społeczeństwie polskim świadomość tego, że wzorcowy Polak jako taki nie istnieje, istnieje natomiast wiele form polskości, a w szczególności jej polska odmiana, która zasługuje na akceptację i szacunek w podobnym stopniu jak każda inna. Jak długo będzie istniał negatywny obraz osoby ze Wschodu i będziemy mieli do czynienia z dyskryminacyjną postawą wobec nich części mieszkańców Polski, tak długo wszystkie konsekwencje istnienia takiego stanu rzeczy będą ponosiły osoby polskiej narodowości tam zamieszkałej

Słowa kluczowe: tożsamość narodowa, identyfikacja narodowa, Polacy z b.ZSRR, asymilacja narodowa, konwersja narodowa, adaptacja, studenci

 

  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2001). Postawy katolików obrządku łacińskiego na Ukrainie wobec języka polskiego. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Abstract: Głównym celem badań było zbadanie opinii na temat preferowanego języka w kościele, postaw wobec języka polskiego w różnych pokoleniach i ich uwarunkowań oraz percepcji zachodzących zmian w Kościele rzymskokatolickim. Badania były przeprowadzone na Ukrainie w losowo wybranych parafiach i objęły ponad 60 miejscowości i 1300 osób. W toku badań stwierdzono daleko idące zmiany w zakresie języka liturgii w 63% miejscowości, szczególnie po wschodniej stronie Zbrucza. W ciągu ostatnich 10 lat w wielu z nich zaniechano naukę języka przy kościele a katecheza najczęściej jest prowadzona w języku ukraińskim. O ile starsze pokolenie ma najczęściej pozytywny stosunek do języka polskiego, ostatnio dokonane zmiany w Kościele doprowadziły do zobojętnienia wobec niego dzieci i młodego pokolenia, a jego samoidentyfikacja narodowa jest polska tylko w 50% przypadków. Dalsza ukrainizacja liturgii mszy św. doprowadzi do zaniku polskości w większości miejscowości Ukrainy.

Słowa kluczowe: Polacy na Ukrainie, katolicy, tożsamość narodowa, postawa wobec języka

 

Redakcja pracy zbiorowej

 

 

Artykuły

 

2015

Abstract: In research until recently, the concept of political party “personality” in political marketing did not take into account the specificity of the object of research. This article proposes a new conceptualization of party image in terms of perceived personality traits, derived directly from the achievements of social psychology, with the omission of consumer research as an intermediate stage. In a four-stage study on the need for research on party image, the attribution approach and the psycho-lexical approach were adopted from psychological theory. Dispositional party image was defined as the whole of personality trait descriptors associated with a political party. On the basis of interviews with 120 individuals aged between 18 and 81, a lexicon of political party associations was compiled. The collection of over 3200 associations was subjected to psycho-lexical taxonomy by nine judges. Frequency analysis allowed to isolate 102 descriptors of personality that are characterized by the highest accessibility in the minds of voters in the process of thinking about parties. Based on quantitative research on the image of six parties as perceived by 598 individuals aged from 18 to 80, a three-dimensional structure of personality traits attributed to parties was identified: integrity, disagreeableness, and strength. Furthermore, connections were established between personality traits attributed to parties and the attitudes as well as political preferences of voters. The last study in a sample of 234 university students confirmed the factor structure and good psychometric properties of the scale for measuring the dimensions of dispositional party image.

 

 

 

2014

Abstrakt: Badania percepcji cech osobowości innych osób mają charakter marginalny w psychologii osobowości i z reguły wykorzystują narzędzia opracowane na potrzeby badań samoopisowych (self-rating). Z kolei w psychologii społecznej pomiary najczęściej ograniczają się do dwóch podstawowych wymiarów postrzegania społecznego. Opierając się na wcześniejszych polskich badaniach psycholeksykalnych postrzeganych cech osobowości innych (peer-rating), wyodrębniono 6-czynnikową strukturę przymiotników dyspozycyjnych odmienną od struktury uzyskiwanej w badaniach samoopisowych. Celem relacjonowanych w tym artykule badań było skonstruowanie narzędzia umożliwiającego pomiar markerów Wielkiej Szóstki polskiego leksykonu postrzeganych cech osobowości, ustalenie właściwości psychometrycznych opracowanych skal oraz identyfikacja ich najważniejszych korelatów. W badaniach wzięły udział 383 osoby w wieku 16-83 lat. Lista składająca się z 48 przymiotników pozwala na pomiar „osiowych” cech polskiego leksykonu, czyli Ugodowości, Impulsywności, Sumienności, Ekstrawersji, Odporności i Intelektu. Współczynniki zgodności wewnętrznej i stabilności bezwzględnej osiągnęły satysfakcjonujące wartości powyżej
0,80 dla każdej z opracowanych skal.
Słowa kluczowe: peer-rating, podejście psycholeksykalne, Wielka Szóstka

 

Abstrakt: Celem przeprowadzonych badań psycholeksykalnych była identyfikacja terminów, który służą do opisu cech osobowości w języku białoruskim. Aby ten cel zrealizować przeprowadzono analizę 105 tys. haseł zawartych w uniwersalnym słowniku języka białoruskiego i wyodrębniono 2 763 terminów – przymiotników, imiesłowów, rzeczowników typologicznych i rzeczowników atrybutywnych – używanych do opisu ludzkich właściwości. Następnie ten zbiór deskryptorów osobowych został poklasyfikowany przez zespół specjalnie przeszkolonych pięciu sędziów do pięciu kategorii i trzynastu podkategorii. Decyzje taksonomiczne sędziów zostały poddane walidacji psychometrycznej z uwagi na ich trafność i rzetelność. W efekcie opracowano trzy listy deskryptorów osobowości: 604 przymiotników, 311 rzeczowników atrybutywnych i 158 rzeczowników typologicznych. Wyniki badań wnoszą wkład w dyskusję na temat uniwersaliów w zakresie opisu osobowości oraz stanowią fundament dla przyszłych badań kwestionariuszowych zmierzających do identyfikacji struktury psycholeksykalnej języka białoruskiego.

Słowa kluczowe: osobowość, taksonomia psycholeksykalna, język białoruski

 

  • Gorbaniuk, O., Maciejewska, A., Kisiel, A., Kolańska, M., Filipowska, J. (2014). Systematyzacja i pomiar postrzeganych zmian w obrazie siebie konsumentów pod wpływem korzystania z marek usług. Management and Business Administration. Central Europe, 23, 1 (125). DOI: 10.7206/mba.ce.2084-3356.68

Abstrakt: Celami przeprowadzonych badań były (1) usystematyzowanie postrzeganych przez konsumentów pozytywnych i negatywnych zmian w obrazie siebie z tytułu korzystania z marek usług oraz (2) opracowanie wielowymiarowego narzędzia do pomiaru tych zmian. Aby osiągnąć powyższe cele, zrealizowano badania jakościowe oraz ilościowe. Badania jakościowe,
prowadzone metodą indywidualnego wywiadu, objęły próbę 318 osób w wieku od 13 do 82 roku życia (M = 37,64, SD = 16,69; 47,2% kobiet). W efekcie skompletowano zbiór pozytywnych i negatywnych zmian w obrazie siebie jako konsumentów wskutek korzystania z usług różnych marek, które zostały poddane szczegółowej kategoryzacji. Opierając się na wynikach kategoryzacji, opracowano kwestionariusz, którego skale miały postać dyferencjału semantycznego. Badania ilościowe przeprowadzone zostały na próbie 378 osób w wieku od 15 do 78 lat (M = 34,62; SD = 13,42; 53,6% kobiet). Analiza wyników badań umożliwiła identyfikację dziewięciu wymiarów postrzeganych zmian w obrazie siebie pod wpływem korzystania z marek usług. Na podstawie uzyskanych wyników opracowano kwestionariusz do wielowymiarowego pomiaru zmian w obrazie siebie o bardzo dobrych wskaźnikach psychometrycznych z uwagi na rzetelność pomiaru i trafność przewidywania preferencji marek usług. Zidentyfikowane wymiary postrzeganych zmian obrazu siebie konsumentów marek stanowią praktyczną wskazówkę, czym należy się kierować w komunikacji marketingowej. Wyniki badań i opracowane skale przełamują wieloletni impas w teorii i metodologii badań relacji Ja–marka.
Słowa kluczowe: usługi, wizerunek marki, wizerunek konsumenta, obraz siebie, korzyści vs. straty.

 

  • Gorbaniuk, O., Kolańska, M., Ryżak, D., Sabat, J., Nitkiewicz, H., Kędziorek, D., Kleniewska, J. (2014). Skale do pomiaru zmian w obrazie siebie pod wpływem zakupu marek produktów. Marketing i Rynek, 9.

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była (1) systematyzacja postrzeganych pozytywnych i negatywnych zmian obrazu siebie konsumentów z tytułu nabycia marek produktów oraz (2) opracowanie wielowymiarowego narzędzia do ich pomiaru. Aby zrealizować stawiane cele przeprowadzono badania jakościowe i ilościowe. W badaniach jakościowych na próbie 586 osób w wieku od 13 do 82 roku życia (M = 36,6, SD = 16,9; 51,8% kobiet) metodą wywiadu indywidualnego zgromadzono 3493 pozytywnych zmian (korzyści) w obrazie siebie wskutek zakupu marki oraz 2629 negatywnych zmian (straty). Na podstawie zgromadzonego materiału metodą sędziów kompetentnych opracowano kwestionariusz w formie dyferencjału semantycznego odzwierciedlającego proporcjonalnie częstotliwość wskazywania przez konsumentów poszczególnych zmian w obrazie siebie. Na podstawie wyników badań ilościowych na próbie 652 osób w wieku od 15 do 83 lat (M = 36,98; SD = 15,02; 53,8% kobiet) przy użyciu analizy głównych składowych z rotacją Oblimin zidentyfikowano osiem wymiarów postrzeganych zmian obrazu siebie pod wpływem nabycia marki produktu. Na bazie wyników analiz wielowymiarowych opracowano kwestionariusz składający się z ośmiu skal do pomiaru wyodrębnionych wymiarów o satysfakcjonujących wskaźnikach psychometrycznych. Dodatkowo przedstawiono szereg analiz ukazujących związek wyodrębnionych wymiarów ze wskaźnikami preferencji marki.

Słowa kluczowe: wizerunek marki, wizerunek konsumenta, obraz siebie, korzyści vs. straty

 

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była systematyzacja postrzeganych przez konsumentów korzyści z tytułu użytkowania marek produktów. W badaniach przeprowadzonych metodą wywiadu standaryzowanego wzięło udział 163 studentów, w wieku 19-27 lat (52% stanowiły kobiety). Na potrzeby badań opracowano listę 119 korzyści na podstawie taksonomii ludzkich celów pochodzących z badań psychologicznych. Analiza wyników pozwoliła wyodrębnić 7 kategorii korzyści postrzeganych przez konsumentów: relacje z innymi, odpowiedzialność za siebie i innych, atrakcyjność społeczna, dobrostan psychiczny, zdrowie fizyczne, zadowolenie z siebie oraz zaspokajanie podstawowych potrzeb. Wykazano, że kategoria produktów stanowi znaczące źródło wariancji postrzeganych korzyści. Ponadto przeanalizowano dostępne ich podmiotowe korelaty. Przedstawiono krytyczną analizę dotychczasowej metodologii badań oraz wskazano szereg kierunków przyszłych badań nad percepcją korzyści z użytkowania marek.

Słowa kluczowe: wizerunek marki, użytkowanie marek, korzyści, potrzeby, cele, wartości.

 

 

2013

 

Abstrakt: Na podstawie agregacji danych zebranych od 279 osób w wieku 16–70 lat, które opisywały 40 krajów za pomocą listy przymiotników dyspozycyjnych (Gorbaniuk, Omiotek, 2011), ustalono, że na poziomie indywidualnym i kulturowym wymiary percepcji/dyferencjacji wizerunków krajów są identyczne: agresywność, kompetencja i spontaniczność. Wyodrębniona struktura na poziomie kulturowym tłumaczy 87% wariancji wizerunków krajów oraz 92% wariancji zagregowanej postawy wobec kraju. Wizerunki krajów skorelowano z dostępnymi wskaźnikami makropsychologicznymi, makrospołecznymi, makrogospodarczymi oraz ogólnoświatowymi indeksami rozwoju. Wyniki analiz na poziomie kulturowym wskazują na względnie wysoką trafność percepcji krajów przez Polaków, co ma uzasadnienie w obiektywnych makrowskaźnikach.

Słowa kluczowe: wizerunek kraju, „osobowość” kraju, analiza kulturowa, wymiary kulturowe, wskaźniki makrogospodarcze, ogólnoświatowe indeksy

 

Abstrakt: Proces budowania reputacji przedsiębiorstw jest długotrwały i wymaga dużych nakładów m.in. na aktywność promocyjną w obszarze reklamy i public relations. Uwikłanie firmy – zawinione lub niezawinione – w sytuację kryzysową może w krótkim czasie zniweczyć wieloletnie inwestycje. W ramach 4-czynnikowego eksperymentu manipulując opisami ośmiu sytuacji kryzysowych i trzema czynnikami struktury wiadomości (powszechność, wybiórczość, spójność zweryfikowano, w jaki sposób wpływają one na reputację przedsiębiorstw. W badaniach wzięło udział 400 studentów. Analiza korelacyjna wykazała istnienie związku między przypisywaniem przyczyny zdarzenia przedsiębiorstwu a pogorszeniem jego reputacji. W 4-czynnikowej wielowymiarowej analizie wariancji stwierdzono ponadto istotny i wartościowy poznawczo wpływ rodzaju sytuacji kryzysowej oraz informacji na temat spójności zachowania w czasie na reputację w aspekcie postrzeganej innowacyjności, makiawelizmu, stabilności oraz wiarygodności firmy.

Słowa kluczowe: reputacja, kryzys, atrybucja dyspozycyjna, układy współzmienności

 

  • Gorbaniuk, O., Jóźwik, B., Mącik, R., Sołkowicz, K. (2013). Wyróżniki kultury organizacyjnej przedsiębiorstw eksportowych z województwa lubelskiego. Przegląd Organizacji, 5, 10-14.

 

2012

  • Gorbaniuk, O., Toczyńska, M., Osiak, A., Szostak, A. (2012). Taksonomia leksykalna skojarzeń i struktura postrzegania konsumentów marek. (W:) M. Górnik-Durose, M. Zawadzka (red.), W supermarkecie szczęścia. Warszawa: Difin.

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była systematyzacja przestrzeni percepcji konsumentów marek. W toku badań jakościowych skompletowano leksykon skojarzeń z konsumentami 90 marek z 45 kategorii produktów na podstawie 100 półtoragodzinnych wywiadów z osobami w wieku 16–70 lat. Następnie 7 sędziów pokategoryzowało ponad 23 tys. zebranych skojarzeń. Na podstawie analizy częstotliwości materiału leksykalnego skompletowano listy przymiotnikowe i przeprowadzono badania ilościowe w celu identyfikacji struktury percepcji 1) postrzeganych cech dyspozycyjnych oraz 2) społecznych aspektów wizerunku konsumentów 206 marek. Każda próba zawierała 280 osób w wieku 16–83 lata. Analiza głównych składowych wyodrębniła 5 wymiarów dyspozycyjnego wizerunku konsumentów oraz 4 wymiary społecznego wizerunku konsumentów marek. Praktycznym efektem zrealizowanych badań są skale do pomiaru wizerunku konsumentów.

Słowa kluczowe: taksonomia leksykalna, skojarzenia, wizerunek konsumenta, dyspozycje.

 

2011

  • Gorbaniuk, O., Omiotek, M. (2011). Taksonomia leksykalna skojarzeń i struktura dyspozycji przypisywanych krajom. Psychologia Społeczna, 6(4), 330-350. [PDF]

    Abstrakt: Procesy spontanicznego wnioskowania dyspozycyjnego są zaliczane do podstawowych w percepcji świata społecznego, pełnią ważną funkcję wyjaśniającą przyczyny obserwowanych zdarzeń oraz dostarczają subiektywnego poczucia przewidywalności zachowań obiektów społecznych. Kraje (państwa) stanowią jeden z wielu przykładów takich obiektów atrybucji dyspozycyjnej. W celu identyfikacji wymiarów percepcji krajów na poziomie indywidualnym w zakresie przypisywanych im atrybutów dyspozycyjnych przeprowadzono kilkuetapowe badania. W pierwszym etapie na podstawie 100 półtoragodzinnych wywiadów z osobami w wieku 17-63 lata zebrano 20 320 skojarzeń osobowych z 47 krajami, które następnie poddano taksonomii leksykalnej przez 7 sędziów. Na podstawie analizy częstotliwości wyodrębniono 85 deskryptorów cech dyspozycyjnych, najczęściej używanych przez respondentów w opisie właściwości krajów. W kolejnym etapie badań 279 osób w wieku 16-70 lat opisywało 40 krajów za pomocą opracowanej listy przymiotnikowej. Za pomocą analizy głównych składowych wyodrębniono 3-czynnikową strukturę percepcji krajów: Agresywność, Kompetencja i Spontaniczność. Opracowano dwie skale do badania podstawowej i szczegółowej struktury percepcji krajów w kategoriach cech dyspozycyjnych. Struktura czynnikowa i właściwości psychometryczne skali zostały pozytywnie zweryfikowane w trzecim etapie badań, w których wzięło udział 276 osób w wieku 16-70 lat.

    Słowa kluczowe: skojarzenia, wizerunek kraju, „osobowość” kraju, charakter narodowy.

 

  • Gorbaniuk, O., Gonerski, D. (2011). Atrybucja przyczyn sukcesów przedsiębiorstw przez otoczenie zewnętrzne. Psychologia Ekonomiczna, 1(1), 18-36. [PDF]

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań eksperymentalnych było poznanie specyfiki przebiegu procesów atrybucji przyczynowej wyników działalności przedsiębiorstw, które są postrzegane przez otoczenie jako sukces. Próba liczyła 427 studentów w wieku od 19 do 27 lat, z czego 51,0% stanowiły kobiety, zaś 49,0% mężczyźni. Eksperyment przeprowadzono na przykładzie ośmiu przypadków skutecznego funkcjonowania przedsiębiorstw, opracowanych na podstawie analizy zawartości artykułów prasowych i telewizyjnych programów informacyjnych. 4-czynnikowa analiza wariancji wykazała, że typy informacji o wydarzeniu zaproponowane przez Kelley’a (powszechność, wybiórczość, spójność) wpływają na kierunek atrybucji sukcesów przedsiębiorstw, ale ich znaczenie jest zróżnicowane. Została potwierdzona prawdziwość idealnego układu informacji prowadzącego do atrybucji przyczyny sukcesu w kierunku przedsiębiorstwa, jednak nie potwierdzono skuteczności przewidywania na podstawie pozostałych idealnych układów sześcianu (atrybucja do obiektu i sytuacji). Na podstawie badań zidentyfikowano natomiast inny układ powodujący atrybucję do okoliczności zewnętrznych. Wskazano ponadto kierunki dalszych badań nad wnioskowaniem atrybucyjnym wyników działalności przedsiębiorstw.

    Słowa kluczowe: sukces, atrybucja przyczynowa, wizerunek firmy.

 

  • Gorbaniuk, O., Radman, D. (2011). Struktura wizerunku kraju i jej pomiar. Studia Socjologiczne, 4(203), 75-94. [PDF]

    Abstrakt: Głównym celem dwuetapowych badań jakościowych i ilościowych było ustalenie wymiarów postrzegania wizerunków krajów. W toku jednogodzinnych wywiadów ze 100 respondentami w wieku 17–63 lata zebrano 25.447 skojarzeń z 47 krajami. Kategoryzacja i uogólnienie bliskoznacznych skojarzeń dały listę 258 twierdzeń, które użyto w badaniach ilościowych percepcji 40 krajów (przy udziale 276 osób w wieku 16–70 lat). Analiza głównych składowych wyodrębniła 8 wymiarów wizerunku krajów: poziom rozwoju kraju i dobrobytu mieszkańców; gościnność; stabilność wewnętrzna i demokracja; znaczenie polityczne i historyczne; fundamentalizm islamski; egzotyczność oraz ciemnoskórość. Wymiary te wyjaśniają znaczny odsetek wariancji postawy wobec krajów. Wymiernym efektem jest 38-itemowa skala do pomiaru wizerunków krajów. Wyniki porównano z wynikami badań w innych krajach oraz przedstawiono perspektywy przyszłych analiz na poziomie kulturowym.

    Słowa kluczowe: wizerunek kraju; wywiady; wolne skojarzenia.

 

  • Samardakiewicz, E., Gorbaniuk, O. (2011). Zarządzanie antykryzysowe a wizerunek firmy. Organizacja i Kierowanie, 147(4), 79-92. [PDF]

    Abstrakt: Celem badań eksperymentalnych było udzielenie odpowiedzi na pytanie czy strategia postępowania (dostosowania się, kooperacji, wycofania się, oporu) przyjęta przez firmę w sytuacji kryzysowej wpływa na jej postrzeganie przez zewnętrzne otoczenie. Wpływ ten przetestowano na przykładzie czterech sytuacji kryzysowych zróżnicowanych z uwagi na miejsce lokalizacji źródła kryzysu (wewnętrzne vs. zewnętrzne) oraz typowość kryzysu dla danej branży (niska vs. wysoka). Eksperyment został przeprowadzony na próbie 267 studentów. Ustalono, że strategie dostosowania się i kooperacji równie skutecznie minimalizują negatywny wpływ sytuacji kryzysowych na postawę wobec firmy i jej wizerunek. Natomiast stosowanie strategii oporu lub wycofywania się sprawia, że pod wpływem komunikatów medialnych relacjonujących sytuację kryzysową, firma jest postrzegana jako mało innowacyjna, mało otwarta oraz aspołeczna. Rodzaj kryzysu pełni przy tym funkcję moderatora wpływu przyjętej strategii na wizerunek i postawę wobec przedsiębiorstwa. Przeanalizowano także ograniczenia badań własnych oraz perspektywy przyszłych badań.

    Słowa kluczowe: kryzys, strategia postępowania w kryzysie, zarządzanie kryzysowe, wizerunek, reputacja.

 

 

  • Krzyszycha, G., Gorbaniuk, O. (2011). Zbieżność percepcji siebie i „osobowości” partii politycznej a preferencje polityczne wśród studentów. W: I. Hofman (red.), Marketing polityczny. Teoria i praktyka (s. 9-18). Lublin: Wydawnictwo UMCS. [PDF]

    Abstrakt: W marketingu gospodarczym symboliczny wpływ marek na preferencje konsumentów jest badany za pośrednictwem dwóch konstruktów: „osobowości” marki oraz zbieżności percepcji siebie i wizerunku marki przez konsumenta. W ostatnich kilku latach podjęto próby aplikacji koncepcji osobowości marki na gruncie marketingu politycznego. Wartość aplikacyjna koncepcji kongruencji nie była jednak dotychczas przedmiotem badań.  Celem zrealizowanych badań było wypełnienie tej luki poprzez porównanie wartości predykcyjnej obu konstruktów w procesie przewidywania postawy wobec ugrupowań politycznych i preferencji wyborców.  Na podstawie badań prób studentów ustalono, że bezpośredni wpływ cech dyspozycyjnych przypisywanych partiom politycznym ma większe znaczenie, niż zbieżność percepcji siebie i partii politycznej. Postrzegana siła, otwartość na współpracę i ujawniane przez ugrupowanie polityczne cechy aspołeczne wyznaczały postawę wobec partii i preferencje polityczne wyborców.

    Słowa kluczowe: wizerunek, partia polityczna, kongruencja, postawa, preferencja

 

  • Jóźwik, B., Gorbaniuk, O., Sagan, M., Zalewa, P. (2011). Skuteczność instrumentów europejskiej polityki spójności wspierających działalność przedsiębiorstw na przykładzie województwa lubelskiego. Roczniki Ekonomii i Zarządzania, 39(3).

     

  • Razmus, W., Gorbaniuk, O. (2011). Skojarzenia z kategorią produktu jako podstawa personifikacji marki. Marketing i Rynek, 18(7), 23-33. [PDF]

    Abstrakt: Głównym celem badań było ustalenie struktury wizerunku produktów opisywanych w terminach cech osobowości. W pierwszym etapie przeprowadzono badania jakościowe, w których zebrano ok. 10 000 skojarzeń z kategoriami produktów. Następnie najczęściej występujące skojarzenia wykorzystano w badaniach ilościowych, w których wzięło udział 425 studentów. Analiza głównych składowych pozwoliła wyodrębnić najważniejsze wymiary percepcji dyspozycyjnego wizerunku produktów na poziomie indywidualnym i zagregowanym. Z kolei analiza skupień pozwoliła zidentyfikować kategorie produktów, które cechuje największe podobieństwo w procesie ich personifikacji. Opracowano skale do pomiaru dyspozycyjnego wizerunku produktu, które posiadają bardzo dobre wskaźniki rzetelności.

    Słowa kluczowe: osobowość produktu, wizerunek produktu, techniki personifikacji, skala, typologia

 

  • Sagan, M., Zalewa, P., Gorbaniuk, O., Jóźwik, B. (2011). Transfer technologii i wiedzy do przedsiębiorstw z regionu lubelskiego w świetle badań empirycznych. Gospodarka Narodowa, 4, 85-98.

     

  • Gorbaniuk, O., Czarnecka, E., Chmurzyńska, M. (2011). Taxonomy of Person-Descriptive Terms in Polish: A Psycho-Lexical Study. Current Problems of Psychiatry, 12(1), 100-106. [PDF]

    Abstrakt: Artykuł opisuje dwa etapy taksonomii leksykalnej przymiotników opisujących właściwości osobowe we współczesnym języku polskim. W pierwszym etapie badań dwóch sędziów dokonało wstępnej selekcji odpowiednich przymiotników na podstawie Uniwersalnego słownika języka polskiego (100 000 haseł). W drugim etapie badań 4555 przymiotników osobowych zostało poklasyfikowanych przez dziewięciu sędziów do 13 podkategorii używając systemu klasyfikacji zapożyczonej z niemieckich badań leksykalnych. Efektem zrealizowanych badań jest kompletna lista polskich przymiotników do opisu cech dyspozycyjnych, która może być wykorzystana w celu ustalenia struktury opisów ludzkiej osobowości w ramach badań typu self-rating lub peer-rating polskiej populacji respondentów o pełnej reprezentacji wiekowej.

    Słowa kluczowe: podejście leksykalne, deskryptory dyspozycji, polskie przymiotniki, Wielka Piątka

 

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań eksperymentalnych była odpowiedź na pytanie, czy istnieją istotne różnice w przewidywaniu postawy wobec do marki na podstawie pomiaru zgodności obrazu siebie konsumenta z wizerunkiem typowego konsumenta marki metodą pośrednią i bezpośrednią. Przetestowano szereg moderatorów trafności predykcyjnej tych pomiarów: ekspozycja konsumpcji marki (publiczna vs. prywatna), stopień symbolizmu marki (symboliczne vs. niesymboliczne) oraz rodzaj obrazu siebie konsumenta (indywidualny vs. społeczny, realny vs. idealny). Badaniom poddano 232 kobiety, w wieku od 18 do 32 roku życia. Badane zostały podzielone na 8 grup eksperymentalnych. Analiza wyników wykazała, że bezpośredni pomiar kongruencji jest najtrafniejszym predyktorem postawy wobec marki oraz intencji zakupu marki. Modele oparte na bezwzględnej różnicy cechowała największa wartość predykcyjna wśród pośrednich miar zgodności. Wartość predykcyjna bezpośredniego pomiaru zgodności była największa w przypadku indywidualnego obrazu siebie konsumenta (Ja-idealne lub Ja-realne).

Słowa kluczowe: kongruencja, wizerunek konsumenta, postawa wobec marki, intencja zakupu.

 

2010

  • Gorbaniuk, O., Długoborska, J. (2010). Atrybucja przyczyn sytuacji kryzysowych w przedsiębiorstwach. Roczniki Psychologiczne, 13(2), 101-124. [PDF]

    Abstrakt: W ramach 5-czynnikowego eksperymentu manipulując opisami ośmiu sytuacji kryzysowych i trzema czynnikami (powszechność, wybiórczość, spójność) sprawdzano, w jaki sposób wpływają one na postrzeganie przyczyn negatywnych zdarzeń w przedsiębiorstwie. W badaniach wzięło udział 400 studentów. Wyniki badań wykazały wyraźną tendencje do upatrywania przyczyny sytuacji kryzysowej w podmiocie gospodarczym bez względu na racjonalne przesłanki. Kluczowym czynnikami warunkującymi kierunek atrybucji przyczynowej była specyfika sytuacji kryzysowej i informacja na temat spójności. Najmniej istotna w procesie atrybucji była informacja o powszechności zdarzenia. Wyniki badań są konfrontowane z normatywnymi oczekiwaniami wynikającymi z modelu współzmienności Kelley’a.

    Słowa kluczowe: atrybucja przyczynowa, powszechność, wybiórczość, spójność, sześcian Kelley’a, sytuacja kryzysowa, przedsiębiorstwo, eksperyment

 

  • Gorbaniuk, O., Lebiedowicz, A. (2010). Taksonomia leksykalna i struktura cech osobowości przypisywanych przedsiębiorstwom. Czasopismo Psychologiczne, 16(2), 237-251. [PDF]

    Abstrakt: W dotychczasowych koncepcjach powstałych na gruncie marketingu pojęcie osobowości firmy wykraczało poza ramy pojęcia osobowości w jej psychologicznym znaczeniu. W zrealizowanych 3-etapowych badaniach zaadaptowano na potrzeby badań nad symbolicznym wizerunkiem firmy podejście leksykalne w teorii cech. Symboliczny wizerunek firmy zdefiniowano jako ogół deskryptorów osobowościowych kojarzonych z przedsiębiorstwem. W oparciu o wywiady z 50 osobami w wieku od 17 do 63 lat skompletowano leksykon skojarzeń z firmami z reprezentujących 35 kategorii działalności gospodarczej. Zebrane 10200 skojarzeń poddano taksonomii leksykalnej. Analiza częstości występowania pozwoliła wyizolować 90 deskryptorów osobowościowych, które cechuje największa dostępność w pamięci konsumentów w procesie myślenia o firmach. Na podstawie badań ilościowych postrzegania wizerunku 35 firm na próbie 320 studentów zidentyfikowano czterowymiarową strukturę cech osobowości przypisywanych przedsiębiorstwom: Otwartość, Innowacyjność, Stabilność i Makiawelizm. Stabilność wymiarów oraz walory psychometryczne skali zostały potwierdzone na podstawie badań 400-osobowej próby studentów. Dyskutowane są przyszłe kierunki badań nad symbolicznym wizerunkiem przedsiębiorstw.

    Słowa kluczowe: wizerunek przedsiębiorstwa, taksonomia leksykalna, wolne skojarzenia, analiza głównych składowych, analiza konfirmacyjna

 

  • Gorbaniuk, O., Razmus, W., Lewicka, D. (2010). Wizerunek Białorusi, Rosji i Ukrainy wśród Polaków: analiza wolnych skojarzeń. Roczniki Nauk Społecznych, 2(38), 141-167. [PDF]

    Abstrakt: Wizerunki Białorusi, Ukrainy i Rosji były przedmiotem zainteresowań polskich badaczy, ale nie stanowiły one przedmiotu tego samego studium w oparciu o jednolitą metodologię badań. Wskutek czego istniejące badania są niekompatybilne, a wizerunki krajów – trudne do porównywania z uwagi na liczne różnice metodologiczne w ich uzyskiwaniu. Głównym celem podjętego przedsięwzięcia badawczego była identyfikacja różnic w postrzeganiu wizerunku Białorusi, Ukrainy i Rosji na tle innych krajów w oparciu o identyczną procedurę badań i taksonomię skojarzeń. Badania zostały zrealizowane metodą wywiadu indywidualnego z zastosowaniem techniki wolnych skojarzeń na próbie 100 osób w wieku od 17. do 63. r.ż. W trakcie ponad jednogodzinnych wywiadów zgromadzono 25 447 skojarzeń z 46 krajami, w tym 1956 skojarzeń z Białorusią, Rosją i Ukrainą, które zostały poddane szczegółowej klasyfikacji i analizom porównawczym. Aktualne wizerunki tych krajów zostały skonfrontowane z istniejącymi danymi statystycznymi i ocenami ekspertów. Słowa kluczowe: wizerunek kraju, wolne skojarzenia, Białoruś, Ukraina, Rosja

 

 

  • Gorbaniuk, O. (2010). Wizerunek i reputacja przedsiębiorstwa – przegląd pojęć i metod pomiaru. W: A.M.Zawadzka (red.), Psychologia zarządzania w organizacji (s.199-230). Warszawa: PWN.

     

  • Gorbaniuk, O., Krzyszycha, G., Holewa, A. (2010). Struktura cech osobowości przypisywanych partiom politycznym. Studia Psychologiczne, 48(3), 19-34. [PDF]

    Abstrakt: W dotychczasowych badaniach pojęcie osobowości partii w marketingu politycznym nie uwzględniało specyfiki przedmiotu badań i wykraczało poza ramy pojęcia osobowości w jej psychologicznym znaczeniu. W badaniach własnych osobowość partii zdefiniowano jako ogół deskryptorów osobowościowych kojarzonych z ugrupowaniem politycznym. Na podstawie klasyfikacji leksykalnej skojarzeń z partiami politycznymi wyselekcjonowano 88 deskryptorów osobowościowych, które cechuje największa dostępność w pamięci wyborców w procesie myślenia o partiach. Na podstawie badań ilościowych postrzegania wizerunku 8 partii na próbie 503 studentów zidentyfikowano trzywymiarową strukturę cech osobowości przypisywanych partiom: Siła, Otwartość i Aspołeczność. Oprócz tego ustalono związki cech osobowości przypisywanych partiom z postawą i preferencjami politycznymi wyborców.

    Słowa kluczowe: wizerunek partii, osobowość partii, podejście leksykalne, wolne skojarzenia, analiza głównych składowych.

 

  • Gorbaniuk, O., Wolska, J. (2010). Osobowość marki a jej kapitał z perspektywy konsumenta. Marketing i Rynek, 17(7), 8-13.

    Abstrakt: Osobowość marki (brand personality) oraz kapitał marki z perspektywy konsumenta (consumer-based brand equity) należą do koncepcji teoretycznych cieszących się szczególnym zainteresowaniem w ostatnich kilkunastu latach wśród osób zajmujących się zarządzaniem marką. Weryfikacja związku pomiędzy symbolicznym wizerunkiem marki a postrzeganą przez konsumentów wartością marki i wskaźnikami jej preferencji było celem zrealizowanego przedsięwzięcia badawczego. Badania przeprowadzono na próbie 199 osób w wieku od 15 do 70 lat, ze średnią wieku 39 lat. W badaniach uwzględniono 300 marek, z których ponad 150 było przedmiotem opisu. Marki zostały wyróżnione na podstawie wcześniej przeprowadzonych 90 wywiadów dotyczących znajomości marek w 35 kategoriach produktów. Analiza kanoniczna uzyskanych wyników wskazała na istnienie związku pomiędzy symbolicznym wizerunkiem marki a jej wartością. Istotę tego związku stanowi postrzegana jakość. 35 modeli regresji wielokrotnej dla każdej z analizowanych kategorii produktów wskazuje na  istnienie zależności  pomiędzy preferencją marki a jej wizerunkiem oraz pomiędzy preferencją a postrzeganą wartością. Przy czym kategoria produktu pełni funkcję moderatora analizowanych związków.

    Słowa kluczowe: kapitał marki, osobowość marki, symboliczny wizerunek marki

 

  • Zalewa, P., Sagan, M., Jóźwik, B., Gorbaniuk, O. (2010). Ocena instrumentów wspierania atrakcyjności inwestycyjnej przez przedsiębiorców podregionu chełmsko-zamojskiego. Barometr regionalny: analizy i prognozy, 22(4), 55-70.

    Unia Europejska jest jednym z najlepiej rozwiniętych obszarów świata. Pomimo tego, na obszarze Unii występuje głębokie regionalne zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego, a Lubelszczyzna wciąż pozostaje jednym z najuboższych regionów Wspólnoty. Jednym z celów polityki Unii Europejskiej jest zmniejszanie tychże różnic poprzez m.in. uczynienie regionów ubogich bardziej atrakcyjnymi dla inwestorów. Celem artykułu jest przedstawienie oceny instrumentów wspierania atrakcyjności inwestycyjnej dokonanej przez przedsiębiorców z regionu lubelskiego.

  • Gorbaniuk, O. (2010). The Impact of the Smolensk Air Crash on the Attribution of Personality Traits to Political Parties. Current problems of psychiatry, 11(2), 112-118. [PDF]

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań było sprawdzenie, czy i w jaki sposób tragiczna śmierć polskiej elity politycznej pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku wpłynęła na percepcję polityków i partii politycznych w Polsce. Porówna-no wyniki badań cech osobowości przypisywanych ugrupowaniom politycznym dwa tygodnie przed i dwa tygodnie po katastrofie prezydenckiego samolotu. W obu etapach badań 140 studentów opisywało sześć polskich partii poli-tycznych za pomocą listy deskryptorów osobowości. Wyniki badań wykazały, że doświadczenie tragicznych wyda-rzeń, okres żałoby, mobilizacja społeczna i spojrzenie na polityków z bardziej ludzkiej strony zmieniło postrzeganie partii na polskiej scenie politycznej. Najbardziej rozległe zmiany obserwujemy w przypadku wzrostu postrzeganej otwartości na współpracę ugrupowań politycznych oraz przypisywanie im mniejszej liczby cech aspołecznych. Zmiana ta dotyczyła najbardziej liczących się partii politycznych niezależnie od tego, jak duże straty poniosły te partie bezpośrednio wskutek śmierci ich członków.

    Słowa kluczowe: cechy osobowości, partie polityczne, katastrofa pod Smoleńskiem, postawa

 

  • Gorbaniuk, O., Kiełb, M. (2010). Taksonomia i struktura cech osobowości przypisywanych zwierzętom domowym. Psychologia, Etologia, Genetyka, 21(1), 27-54. [PDF]

    Abstrakt: Głównym celem dwuetapowych badań było ustalenie struktury postrzegania cech osobowości przypisywanych zwierzętom domowym przez ich właścicieli. W badaniach jakościowych zebrano 1279 skojarzenia od 154 osób, które opisywały swoje zwierzęta domowe (psy lub koty). Taksonomia leksykalna została wykonana przez 7 sędziów kompetentnych. Analiza częstotliwości pozwoliła wyodrębnić listę 50 deskryptorów osobowościowych najczęściej używanych przez właścicieli do opisu zwierząt domowych. Tą listą zbadano 400 osób w wieku 15-85 lat, wśród których 200 badanych było właścicielami kotów, a 200 - psów. Analiza głównych składowych i konfirmacyjna analiza czynnikowa wyodrębniła 6 wymiarów, na których są postrzegane zwierzęta domowe: Energia, Intelekt, Towarzyskość, Sumienność, Ugodowość, Aspołeczność. Analiza równań strukturalnych wykazała, że struktura postrzegania cech osobowości psów, kotów i ich właścicieli jest podobna. Opracowano krótką skalę do badania postrzeganej osobowości zwierząt domowych, posiadającą dobre właściwości psychometryczne.

    Słowa kluczowe: taksonomia leksykalna, zwierzęta domowe, psy, koty, postrzeganie cech osobowości, wolne skojarzenia, analiza porównawcza.

 

  • Gorbaniuk, O., Sokolowski, T., Markovska, E., Czajka, K., Mielczarek, A. (2010). Brand personality and consumer-based brand equity: a study among Polish consumer. W: Cultural Perspectives in Marketing 2010. Academy of Marketing Science (materiały konferencyjne).

     

  • Gorbaniuk, O., Bogusz, M., Razmus, W. (2010). Імідж України на тлі інших держав у свiтлі концепції „особистості країни” [Wizerunek Ukrainy na tle innych krajów świata z perspektywy koncepcji „osobowości kraju”]. Соціальна психологія, 41(3), 75-90 (w języku ukraińskim). [PDF]

    (Ukrainian): Метою якісних і кількісних досліджень була ідентифікація вимірів диференціювання іміджів країн в аспекті приписуваних їм рис особистості, а також з’ясування позиції, яку займає Україна відносно інших країн на цих вимірах. Аналіз головних компонентів відокремив три виміри: Господарність, Войовничість і Спонтанність. Встановлено високу експланаційну вартість відокремлених вимірів щодо ставлення до країни i оцінки якості продуктів.

    Ключові слова: імідж країни, особистість країни, лексичнa методикa, імідж України, ставлення, ефект країни походження.

    (English): The goal of the qualitative and quantitative studies was to identify dimensions of diversity of images of countries in aspect of attributed features of personality as well as establishing position occupied by the Ukraine on these dimensions. The principal component analysis separated three dimensions (Warlike, Conscientiousness and Spontaneity) with high explanatory value of attitude towards the country as well as the evaluation of quality of goods.

    Keywords: country image, country personality, lexical approach, Ukraine’s image, attitude, country-of-origin effect

 

  • Sagan, M., Gorbaniuk, O., Jóźwik, B., Zalewa, P. (2010). Uwarunkowania działalności eksportowej przedsiębiorstw z województwa lubelskiego. W: B.Jóźwik, P. Zalewa (red.), Spójność ekonomiczno-społeczna regionów Unii Europejskiej. Tom II Spójność ekonomiczno-społeczna w Polsce (s. 307-325). Lublin: Wydawnictwo KUL.

     

  • Gorbaniuk, O., Markiewicz, K., Bąkowicz, M., Ratajewska, A. (2010). Taksonomia leksykalna skojarzeń osobowych z polskimi politykami. Current problems of psychiatry, 11(1), 53-59. [PDF]

    Abstrakt: Zgodnie z hipotezą leksykalną wszystkie znaczące różnice indywidualne są zapisane w języku. Analizując strukturę języka możemy odkryć cechy, odpowiedzialne za istniejące różnice indywidualne. W celu ustalenia dostrzeganych cech osobowości u polskich polityków zastosowano metodę wolnych skojarzeń, która jest zasadniczo wolna od założeń teoretycznych i może służyć jako narzędzie eksplorowania struktury języka używanego do opisu polityków. W tym celu przeprowadzono 100 wywiadów z osobami w wieku od 19 do 64 lat. Zadaniem każdej osoby było wygenerowanie jak największej liczby skojarzeń z 24 najbardziej rozpoznawalnymi na polskiej scenie politycznej politykami. Zebrane 11776 skojarzeń zostały poddane klasyfikacji przez 9 sędziów na podstawie taksonomii zaproponowanej przez Angleitnera, Ostendorfa i Johna (1990). Artykuł przedstawia wyniki klasyfikacji i sposób jej wykorzystania w przyszłych badaniach nad wymiarami postrzeganych cechami osobowości polityków.

    Słowa kluczowe: wizerunek polityków, wywiady indywidualne, wolne skojarzenia, podejście leksykalne, taksonomia leksykalna

 

  • Gorbaniuk, O., Białonos, W., Aksjonowa, J. (2010). Імідж України і держав колишнього СРСР в уявленнях поляків [Wizerunek Ukrainy i krajów b.ZSRR w percepcji Polaków]. Соціальнапсихологія [Psychologia Społeczna], 40(2), 37-48 (w języku ukraińskim). [PDF]

    (Ukrainian): Метою проведених досліджень булo визначення, на яких вимірах оцінюється Українa і іншi країни колишнього СРСР у свідомості польського суспільствa. Результати досліджень показали, що їх імідж складається з трьох взаємопов’язаних вимірів: рівень життя населення, політичний устрій і економічний розвиток. Уявлення про країни порiвняно з обєктивними даними i встановлено, iміджi яких держав колишнього СРСР є між собою найбільш схожі.

    Ключові слова: імідж держави, виміри перцепції країн, републіки колишнього СРСР, деформації соціальної перцепції

    Title: Image of Ukraine in comparison with other former Soviet republics from Poles’ point of view

    (English): The main aim of the research was identifying the dimensions of perception of Ukraine and other post-Soviet states and determining their specifications in the perception of Poles. Based on research 3 common dimensions for evaluating the country were isolated: the quality of life, political structure and economic development. Similarities and differences between countries in the subjective perception of the image were analyzed in the aspect of objective indicators.

    Key words: country image, dimensions of country perception, former Soviet republics, social perception bias.

 

  • Jóźwik, B., Sagan, M., Zalewa, P., Gorbaniuk, O. (2010). Zwiększanie atrakcyjności inwestycyjnej województwa lubelskiego w ramach komponentu POKL. W: K.Machowicz (red.), Newralgiczne aspekty współczesnych relacji między człowiekiem a biznesem (s.195-216). Lublin: Wydawnictwo KUL.

     

  • Gorbaniuk, O., Wojsa, A. (2010). Testowanie analogii w procesie formowania wrażenia na temat marek i ludzi w kategoriach cech osobowości. W: A.Łukasik, B.Danieluk (red.), Spotkania z psychologią społeczną (s. 197-220). Lublin: Wydawnictwo Olech. [PDF]

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań było sprawdzenie analogii w zastosowaniu ukrytych teorii osobowości w postrzeganiu symbolicznego wizerunku marki i osobowości ludzkiej, a w szczególności poznanie specyfiki tego procesu w sytuacji formowania wrażenia o „osobowości marki”. Przetestowane zostały efekty wykryte przez „ojca” ukrytych teorii osobowości Ascha (1946): centralności oraz pierwszeństwa prezentowanych deskryptorów.  Przeprowadzono 2 eksperymenty, w każdym z których wzięło udział po 120 studentów. Wyniki badań zostały przeanalizowane w układzie 3-czynnikowej MANOVA. Wyniki analiz wykazały, że opisując marki w kategoriach cech osobowości konsumenci posługują się tymi samymi regułami inferencyjnymi, jakie używają w opisie ludzi. Wykazano, że wizerunek marki w odróżnieniu od osoby jest w znacznie mniejszym stopniu wrażliwy na zmianę ewaluacji cechy centralnej w percepcji ludzi oraz nie stwierdzono efektu pierwszeństwa prezentacji deskryptorów osobowości. Dyskutowane są dalsze perspektywy badań nad procesem formowania wrażenia o markach.

    Słowa kluczowe: wizerunek marki, deskryptory osobowości, percepcja społeczna, centralność cechy, efekt pierwszeństwa, ukryte teorie osobowości

 

2009

  • Gorbaniuk, O., Michaluk, E., Razmus, W., Mazierski, K. (2009). Influence of Negation and Kind of Suggestion on Effectiveness of Imperative Advertising Slogans. W: Błachnio, A., Przepiórka, A. (red.), Closer to Emotions III (s.183-207). Lublin: Wydawnictwo KUL.

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań było przetestowanie wpływu negacji (negacja vs. brak negacji), rodzaju sugestii (bezpośrednia vs. pośrednia) i predyspozycji do reaktancji na skuteczność 22 reklam prasowych w trzech niezależnych eksperymentach, w których mierzono inne wskaźniki skuteczności reklam: (1) zapamiętywanie produktów i marek (n=120 studentów), (2) ocena reklamy (n=160 studentów), (3) postawa wobec marki (n=120 studentów). Wyniki badań wykazały, że negacja i rodzaj sugestii wywierają częściowy, a zarazem specyficzny wpływ na zapamiętywanie przedmiotu reklam na etapie kodowania i odtwarzania. Obecność negacji w reklamie powoduje wyraźny spadek jej atrakcyjności w oczach odbiorców. Natomiast wpływ negacji i rodzaju sugestii na postawę wobec marek należy oceniać jako niewielki po jednorazowej ekspozycji reklamy. Predyspozycja do reaktancji jako kowariantna w modelu eksperymentalnym (1) najczęściej prowadzi do lepszego pamiętania treści reklam imperatywnych, (2) ma ograniczony związek z oceną tych reklam oraz (3) wiąże się z bardziej negatywną oceną reklamowanych w nich marek, jeżeli pytamy o to wprost konsumentów.

    Słowa kluczowe: psychologiczna reaktancja; hasła reklamowe; reklama prasowa; negacja; sugestia bezpośrednia; przypominanie; rozpoznawanie; postawa.

 

  • Gorbaniuk, O., Sawicka, E. (2009). Wpływ liczby i rodzaju modyfikacji oryginalnych nazw marek na ich błędne rozpoznawanie. Marketing i Rynek, 16(11), 8-14.

    Abstrakt: Celem eksperymentu było sprawdzenie wpływu imitacji nazw marek na częstotliwość ich błędnego rozpoznawania. Zrealizowane badania korespondują z eksperymentem Yuma z 1931 roku, który został przywołany przez Falkowskiego (2002), jako przykład obrazujący przenoszenie skojarzeń marek oryginalnych na naśladujące. W układzie eksperymentalnym 4-czynnikowej analizy wariancji z wydzieloną grupą kontrolną przetestowano wpływ liczby modyfikacji (1, 2 lub 3 litery), rodzaju modyfikacji (wizualna vs. fonologiczna), długości nazw (5, 7 lub 9 liter) oraz płci osób badanych na rozpoznawanie marek i utrzymywanie się skojarzeń z nimi związanych. W badaniu wzięło udział 140 studentów, 70 kobiet i 70 mężczyzn. Eksperyment składał się z dwóch etapów, przeprowadzonych w ciągu dwóch kolejnych dni: w pierwszym dniu badani uczyli się 15 nazw marek i odpowiadających im nazw kategorii produktów, w drugim sprawdzano rozpoznawanie i stopień przenoszenia skojarzeń na nazwy marek zmodyfikowanych o jedną, dwie lub trzy litery pod względem fonologicznego, bądź wizualnego podobieństwa. Wyniki analiz wykazały, że liczba modyfikacji, rodzaj modyfikacji, długość nazw oraz płeć respondentów wpływają znacząco na ilość błędów w procesie rozpoznawania nazw marek i przenoszenie skojarzeń związanych z marką oryginalną.

    Słowa kluczowe: nazwa marki, imitacja, nieuczciwe naśladownictwo, rozpoznawanie marki, podobieństwo fonologiczne, podobieństwo wizualne.

 

  • Gorbaniuk, O., Krulikowska, A., Krzyszycha, G. (2009). Wpływ preferencji politycznych wyborców na postrzeganie cech osobowości polityków. W: K. Stasiuk, B. Danieluk (red.), Lubelskie spotkania z psychologią społeczną(s.78-94). Lublin: UMCS.

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była odpowiedź na pytanie, czy postrzeganie cech osobowości polityków jest uzależnione od preferencji politycznych wyborców. Badania zostały przeprowadzone na próbie 557 osób (277 kobiet, 280 mężczyzn; M=24,8, SD=9,8) w ostatnim tygodniu przed wyborami parlamentarnymi w Polsce w 2007 roku. Zadaniem respondentów było opisanie osobowości 24 najbardziej rozpoznawalnych postaci na polskiej scenie politycznej za pomocą 50 przymiotników odpowiadającym różnym cechom dyspozycyjnym. Wyniki badań wykazały, że postrzeganie polityków ma charakter schematyczny, a wyborcy faworyzują polityków, którym sympatyzują, w zakresie wszystkich cech osobowości. Największa tendencyjność w postrzeganiu osobowości polityków występuje w przypadku liderów, odpowiedzialnych za kształtowanie polityki własnych partii, które mają największe poparcie w społeczeństwie. W przypadku polityków, którzy pełnią drugoplanowe role, liderów partii nieliczących się w walce o miejsce w parlamencie oraz polityków, którzy wycofały się z członkostwa w partii, istnieje większa zgodność w postrzeganiu ich osobowości.

    Słowa kluczowe: percepcja społeczna, preferencje polityczne, osobowość, wizerunek.

 

  • Gorbaniuk, O., Razmus, W. (2009). Структура ассоциаций с брендами среди украинских потребителей [Struktura skojarzeń z markami wśród ukraińskich konsumentów]. Маркетинговые исследованияв Украине [Badania marketingowe na Ukrainie],32(1), 76-87 (w języku rosyjskim). [PDF]
  • Gorbaniuk, O., Kowal, H., Razmus, W. (2009). Лексикальна таксономія і факторна структура рис особистості, асоційованих з брендами [Taksonomia i struktura cech osobowości kojarzonych z markami: badanie ukraińskich konsumentów] Соціальна психологія [Psychologia Społeczna], 3, 24-39 oraz Соціальна психологія [Psychologia Społeczna], 4, 41-54 (w języku ukraińskim).

    Abstrakt: W zrealizowanych badaniach zaadaptowano na potrzeby badań nad symbolicznym wizerunkiem marki podejście leksykalne w psychologicznej teorii cech. Osobowość marki zdefiniowano jako ogół deskryptorów osobowościowych kojarzonych z marką. W oparciu o wywiady z 65 studentami skompletowano leksykon personifikujących skojarzeń z markami z 46 kategorii produktów. Zebrane 3342 skojarzenia poddano taksonomii leksykalnej. Analiza częstości występowania pozwoliła wyizolować 90 deskryptorów osobowościowych, które cechuje największa dostępność w pamięci konsumentów w procesie myślenia o markach. W oparciu o badania ilościowe postrzegania wizerunku 44 marek pochodzących z różnych kategorii produktów na próbie 389 studentów udało się zidentyfikować czterowymiarową strukturę cech osobowości przypisywanych markom (Kompetencja, Ekstrawersja, Ugodowość i Makiawelizm). Dodatkowo analiza zróżnicowania profili postrzegania marek w oparciu o dane zagregowane pozwoliła zidentyfikować najważniejsze wymiary zróżnicowania wizerunków marek w zakresie cech osobowości (Kompetencja, Gospodarność i Uspołecznienie). Na podstawie wyników badań opracowano skalę do badania osobowości marki. Dyskutowane są przyszłe kierunki badań nad symbolicznym wizerunkiem marki.

    Słowa kluczowe: wizerunek marki; osobowość marki, taksonomia leksykalna, wolne skojarzenia, marka.

 

  • Błaszczyk, E., Gorbaniuk, O. (2009). Wymiary postrzegania osobowości polskich polityków: analiza indywidualnych struktur czynnikowych. W: J. Miluska (red.), Polityka i politycy. Diagnozy-oceny-doświadczenia (s. 263-278). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

    Głównym celem podjętych badań było ustalenie podstawowych wymiarów osobowości, na których spostrzegani są polscy politycy na poziomie indywidualnym. Badania prowadzone były w nurcie teorii cech na materiale zaczerpniętym z polskich badań leksykalnych Piotra Szaroty (1995), poszerzonym o przymiotniki specyficzne dla polityków. 390 osób w wieku od 18 do 75 lat opisywało 24 polityków losowo przyporządkowanych do sześciu zestawów po czterech polityków w każdym na przymiotnikowej skali składającej się ze 148 cech. Analiza 24 struktur czynnikowych pozwoliła na wyodrębnienie wspólnych wymiarów postrzeganej osobowości polityków: Kompetencja/Sumienność, Impulsywność/Brak Ugodowości, Energia/Ekstrawersja. Czwarty wymiar Uczciwość zaistniał tylko w przypadku siedmiu spośród dwudziestu czterech otrzymanych struktur czynnikowych. Wyniki badań są dyskutowane na tle porównywalnych badań zrealizowanych przez Caprarę i jego współpracowników (1997, 2002).

    Słowa kluczowe: podejście leksykalne, wizerunek polityków, osobowość, analiza czynnikowa

 

  • Gorbaniuk, O., Gajda, M. (2009). Typologia osobowości marek. Marketing i Rynek, 16(7), 14-19.

    Celem badań było ustalenie typologii osobowości marek, określonej na podstawie kombinacji cech kluczowych dla percepcji symbolicznego wizerunku marki (Gorbaniuk, Ostrowska, 2008). Badania zostały przeprowadzone na grupie 325 osób w wieku 17–26 lat. Niehierarchiczna analiza skupień 6284 opisów 200 marek pozwoliła na wygenerowanie 8 typów (Sprawdzony, Szlachetny, Naiwny, Artystyczny, Kompetentny, Egocentryczny, Ekstrawertyczny, Ekstrawagancki), różniących się 14 cechami wyznaczającymi percepcję osobowości marek. W dyskusji wyników badań zaproponowano nowy paradygmat analizy i diagnozy wizerunków marek w postaci norm psychometrycznych umożliwiających umiejscowienie danej marki na tle innych marek funkcjonujących na rynku rozpoznawanych przez większość konsumentów.

 

  • Gorbaniuk, O. (2009). Wymiary dyferencjacji profili osobowości polskich polityków: analiza danych zagregowanych. Psychologia Społeczna, 1-2 (10-11), 88-105. [PDF]

    Abstrakt: Głównym celem podjętych badań było ustalenie podstawowych wymiarów, z uwagi na które wizerunki polityków różnią się w zakresie cech osobowości. 390 osób w wieku od 18 do 75 lat opisywało 24 polityków losowo przyporządkowanych do sześciu zestawów po czterech polityków w każdym na skali składającej się ze 148 przymiotników. Analiza czynnikowa 24 profili cech osobowości przypisywanych politykom pozwoliła na wyodrębnienie 4 wymiarów ich zróżnicowania: Kompetencja (Inteligencja, Nastawienie na cel oraz Realizm), Brak Ugodowości (Awanturniczość, Bezkompromisowość i Makiawelizm), Ekstrawersja (Otwartość na innych i Energia) i Prawość (Uczciwość, Patriotyzm). Profile spostrzeganych cech osobowości dla poszczególnych polityków zostały skorelowane z wynikami sondaży opinii publicznej w celu ustalenia cech pozwalających na ich predykcję.

    Słowa kluczowe: podejście leksykalne, osobowość, wizerunek polityków, analiza głównych składowych, deskryptory osobowościowe, dane zagregowane

 

 

  • Gorbaniuk, O. (2009). Stabilność struktury i profili postrzeganych cech osobowości polskich polityków. Roczniki Psychologiczne, 12(2), 7-39. [PDF]

    Abstrakt: Celem dwuetapowych badań była odpowiedź na pytanie (1) jakie są wspólne wymiary postrzegania osobowości polskich polityków? oraz (2) czy kampania wyborcza wpływa na strukturę i profili postrzegania ich cech osobowości? Badania zostały przeprowadzone na początku (kwiecień 2007) i pod koniec (październik 2007) kampanii wyborczej do sejmu, w których respondenci opisywali osobowość 24 najbardziej rozpoznawalnych polskich polityków za pomocą list przymiotnikowych wzorowanych na podejściu leksykalnym w teorii cech. W pierwszym etapie zbadano łącznie 390 osób, natomiast w drugim etapie – 557 osób. Na podstawie analizy głównych składowych zidentyfikowano wspólne wymiary postrzegania osobowości polityków, które określono jako Kompetencja, Impulsywność/Brak ugodowości, Uczciwość i Ekstrawersja. Na podstawie analizy równań strukturalnych stwierdzono, że globalna struktura postrzegania osobowości polityków nie uległa zasadniczym zmianom podczas kampanii wyborczej. Zmieniło się natomiast postrzeganie czołowych postaci polskiej sceny politycznej. Ustalone prawidłowości skonfrontowano z literaturą przedmiotu i wytyczono kierunki przyszłych badań nad percepcją cech osobowości polityków.

    Słowa kluczowe: podejście leksykalne, percepcja społeczna, osobowość, wizerunek polityków, stabilność percepcji cech osobowości, kampania wyborcza

 

  • Gorbaniuk, O., Stołecka, K. (2009). Postawa wobec reklam kontrowersyjnych młodzieży z Polski, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Roczniki Nauk Społecznych, 37(1), 193-210 [PDF].

    Abstrakt: Celem badań było poznanie uwarunkowań postaw wobec reklam kontrowersyjnych. W badaniach eksperymentalnych zrealizowanych metodą ankiety komputerowej wzięło udział 90 studentów (po 30 z Polski, Niemiec i Wielkiej Brytanii). Przedmiotem ocen respondentów było 30 reklam prasowych o treści kontrowersyjnej specjalnie wyselekcjonowanych na potrzeby badań. Badania i analizy statystyczne przeprowadzono w układzie 3-czynnikowej analizy wariancji z pomiarem powtarzanym: kraj (Polska vs. Niemcy vs. Wielka Brytania) × typ reklamy (komercyjna vs. społeczna) × rodzaj kontrowersji (kontrowersyjny produkt vs. kontrowersyjne przedstawienie vs. kontrowersyjne przedstawienie kontrowersyjnego produktu). Dodatkowo dokonano pomiaru preferencji wartości. Wyniki analiz wykazały, że kontrowersyjne reklamy społeczne są lepiej oceniane od komercyjnych. Wbrew oczekiwaniom, reklamy wykorzystujące kontrowersyjne przedstawienie były oceniane najlepiej w porównaniu do reklam używających innych typów kontrowersji. Najbardziej pozytywna postawa wobec reklam kontrowersyjnych wystąpiła u Brytyjczyków, najmniej pozytywna – u Polaków. Oprócz tego ustalono, że negatywna ocena reklam komercyjnych z nieuzasadnioną specyfiką produktu kontrowersyjnym przedstawieniem, była związana z silniejszą preferencją wartości tradycyjnych i słabszą preferencją wartości hedonistycznych, dominacji i stymulacji. Wyniki badań są dyskutowane na tle literatury przedmiotów ze wskazaniem kierunku przyszłych badań.

    Słowa kluczowe: reklama kontrowersyjna, badania międzykulturowe, postawa, wartości, reklama społeczna, reklama komercyjna

 

  • Lewicka, D., Gorbaniuk, O. (2009). Struktura skojarzeń Polaków z państwem niemieckim na tle pozostałych krajów świata. W: O. Gorbaniuk, B. Jóźwik (red.), Społeczno-gospodarcze aspekty współpracy polsko-niemieckiej (s. 199-228). Lublin: Wydawnictwo KUL.

    Abstrakt: Głównym celem zrealizowanych badań było ustalenie specyfiki wizerunku Niemiec z perspektywy Polaków na tle innych krajów świata i zidentyfikowanie najważniejszych jego społeczno-demograficznych uwarunkowań. Wizerunek zoperacjonalizowano jako ogół skojarzeń z krajem. Zrealizowano 100 wywiadów indywidualnych metodą wolnych skojarzeń z respondentami w wieku 17-63 lata. Zadaniem osób badanych było podawanie skojarzeń z każdym z 46 specjalnie wyselekcjonowanych krajów, w tym z Niemcami. Zgromadzono w ten sposób 25447 skojarzeń, w tym 776 z państwem niemieckim. Analiza wyników badań wykazała, że w wizerunku Niemiec dominują skojarzenia z obszaru historii i gospodarki, które jednocześnie stanowią źródło ambiwalencji emocjonalnej w percepcji kraju. Na tle innych krajów wizerunek Niemiec wyróżnia duży udział skojarzeń z historią oraz skojarzeń osobowych, w tym głównie charakterologicznych. Analiza skupień pozwoliła na wyodrębnienie trzech typów wizerunku, skorelowanych z wiekiem respondentów.

    Słowa kluczowe: wizerunek kraju, Niemcy, wywiady, wolne skojarzenia, typologia wizerunku

 

  • Bogusz, M., Gorbaniuk, O. (2009). Cechy charakteru państwa niemieckiego w percepcji Polaków na tle innych krajów świata. W: O. Gorbaniuk, B. Jóźwik (red.), Społeczno-gospodarcze aspekty współpracy polsko-niemieckiej (s. 229-248). Lublin: Wydawnictwo KUL.

    Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była identyfikacja wymiarów zróżnicowania wizerunków krajów w aspekcie przypisywanych im cech osobowości oraz ustalenie pozycji, jaką zajmują Niemcy względem innych krajów na tych wymiarach. Lista przymiotników osobowościowych, którzy respondenci używali do opisu różnych krajów, zgromadzona w toku 100 wywiadów została wykorzystana w badaniach ilościowych, w których wzięło udział 279 osób w wieku od 17. do 65. r.ż. Analiza głównych składowych wyodrębniła trzy wymiary dyferencjacji wizerunku krajów w zakresie cech osobowości: Gospodarność, Wojowniczość i Otwartość. Z uwagi na przypisywane cechy charakteru najbliższymi Niemcom krajami były Izrael i Chiny. Ustalono wysoką wartość predykcyjną wyodrębnionych wymiarów względem zagregowanej postawy wobec kraju oraz oceny jakości dóbr wyprodukowanych w analizowanych krajach.

    Słowa kluczowe: wizerunek kraju, osobowość kraju, podejście leksykalne, wizerunek Niemiec, postawa, efekt kraju pochodzenia

 

  • Gorbaniuk, O. (2009). Wizerunek Niemców i Niemiec wśród polskiej młodzieży. W: O. Gorbaniuk, B. Jóźwik (red.), Społeczno-gospodarcze aspekty współpracy polsko-niemieckiej (s. 249-272). Lublin: Wydawnictwo KUL.

 

2008

  • Gorbaniuk, O., Ostrowska, K. (2008). Wymiary personifikacji marek. Marketing i Rynek, 15(10), 8-13.

Abstrakt: W celu zidentyfikowania wymiarów postrzegania osobowości marki wśród polskich konsumentów zbadano 282 osoby w wieku 16-26 lat. Respondenci opisywali 24 marki podzielone na 6 zestawów po 4 w każdym z różnych kategorii produktów (użytkowe, symboliczno-użytkowe i symboliczne). Uzyskane wyniki potwierdzają pięcioczynnikową strukturę uzyskaną we wcześniejszych badaniach (Aaker 1997; Aaker, Benet-Martínez i Garolera 2001). Wyodrębnione wymiary to Kompetencja, Ekscytacja, Ugodowość, Wyrafinowanie i Snobizm. Liczba i treść wymiarów została pozytywnie zweryfikowana w oparciu o badanie 681 osób w wieku 16-34 lata. Efektem przeprowadzonych badań jest Skala Osobowości Marki składająca się z pięciu wymiarów, trzynastu podwymiarów oraz trzydziestu dziewięciu cech osobowości. Poszczególne skale uzyskały dobre wskaźniki zgodności wewnętrznej i stałości ocen respondentów.

Słowa kluczowe: osobowość marki, analiza głównych składowych, produkty symboliczne vs. użytkowe, wizerunek marki, skala.

 

  • Gorbaniuk, O. (2008). Wizerunek a postrzegana jakość artykułów konsumpcyjnych z krajów b.ZSRR. W: A. Podraza (red.), Polsko-ukraińskie stosunki gospodarcze: korzyści i zagrożenia (s.100-111). Lublin: Fundacja Rozwoju KUL.

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była weryfikacja związku pomiędzy wizerunkiem krajów b.ZSRR a postrzeganą przez polskich konsumentów jakością artykułów przemysłowych i spożywczych w nich wyprodukowanych. Badania zostały przeprowadzone w Warszawie, Lublinie i Krakowie na próbie 311 studentów metodą ankiety roznoszonej. Przedmiotem oceny respondentów była Ukraina, Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, Rosja, Białoruś, Kazachstan, Azerbejdżan, Gruzja. W grupie krajów b.ZSRR uwzględnionych w badaniach najwyżej została oceniona jakość artykułów produkowanych w krajach nadbałtyckich. Ukraina znalazła się na 4 miejscu w przypadku artykułów spożywczych oraz na 5 miejscu – wśród przemysłowych. Ustalono istotne związki pomiędzy postrzeganiem wizerunku kraju a oceną jakości produktów, przy czym w zależności od kraju i kategorii produktu wizerunek tłumaczy od 5% do 34% wariancji oceny produktów.

Słowa kluczowe: wizerunek kraju, b.ZSRR, jakość produktów, efekt kraju pochodzenia

 

  • Gorbaniuk, O., Łyżwa, A. (2008). Imperatywne hasła reklamowe a reaktancja. W: Z. Zaleski, A. Błachnio, A. Przepiórka (red.), Bliżej emocji II. Lublin: KUL.

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była odpowiedź na 2 pytania: (1) czy sposób sformułowania hasła reklamowego (sugestia bezpośrednia vs. pośrednia; negacja vs. brak negacji) wpływa na poziom reaktancji odbiorców reklamy; (2) czy poziom reaktancji w procesie odbioru reklamy jest uzależniony od nasilenia reaktancji jako dyspozycji. Przeprowadzono badania eksperymentalne na próbie 120 studentów (60 mężczyzn, 60 kobiet; średnia wieku 23,11 lat), w toku których respondenci ustosunkowywali się po kolei do 2 reklam prasowych, w których manipulowano imperatywnością hasła. Pomiaru reaktancji ujawnianej w reakcji na każdą przedstawioną reklamę dokonywano w oparciu o analizę treści odpowiedzi na 5 postawionych pytań otwartych. Pomiaru predyspozycji do reaktancji dokonano przy użyciu kwestionariusza QMPR (Hong, Page, 1989). Wyniki badań wykazały, że stosowanie sugestii (1) bezpośredniej i (2) negacji wzbudza reaktancję u odbiorcy reklamy. Zależność pomiędzy predyspozycją do reaktancji a reakcją odbiorcy na hasła reklamowe stwierdzono tylko w przypadku negacji sugestii pośredniej.

Słowa kluczowe: psychologiczna reaktancja; hasła reklamowe; reklama prasowa

 

2007

  • Gorbaniuk, O., Szymona, T., Stachoń, M. (2007). Wpływ erotyki w reklamie na zapamiętywanie marek. W: A. Błachnio, A. Gózik (red.), Bliżej emocji (s. 191-204). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Abstrakt: Badania nad wpływem treści erotycznych na zapamiętywanie reklamowanych marek przeprowadzono w dwóch etapach wśród studentów w wieku od 19 do 30 lat. Osobom badanym pokazywano serię kilkunastu reklam: na pierwszym i ostatnim miejscu prezentowano reklamy buforowe, natomiast wewnątrz serii znajdowały się reklamy o treści erotycznej i nieerotycznej. W pierwszym etapie zbadano 80 osób, testując wpływ 3 zmiennych niezależnych na zapamiętywanie reklamowanych marek na ekranie monitora komputera: obecność erotyki w reklamie, płeć odbiorcy oraz wstyd sytuacyjny (oglądanie reklamy w samotności lub w obecności innych). W drugim etapie w oparciu o 120-osobową grupę przetestowano na przykładzie reklamy prasowej (gazetka) wpływ nasilenia erotyki w reklamie (brak, umiarkowane, silne), płci modela/modelki oraz płci odbiorcy. Na podstawie analizy wyników badań stwierdzono następujące prawidłowości: (1) wbrew przewidywaniom, silne akcenty erotyczne w reklamach sprzyjają lepszemu zapamiętaniu reklamowanych produktów i marek; (2) wstyd sytuacyjny nie wpływa na zapamiętywanie produktu i nazwy marki; (3) erotyczna treść reklam powoduje wzrost liczby błędów w rozpoznawaniu reklamowanych marek u mężczyzn; (4) reklamy z udziałem kobiet sprzyjają lepszemu rozpoznawaniu produktów i marek; (5) płeć odbiorcy jest moderatorem skuteczności reklam erotycznych: kobiety lepiej od mężczyzn zapamiętują markę w reklamach erotycznych z udziałem kobiet; mężczyźni lepiej zapamiętują treść reklam erotycznych z udziałem mężczyzn. Wyniki badań są dyskutowane w świetle modelu prawdopodobieństwa przetwarzania informacji (ELM).

Słowa kluczowe: erotyka, reklama, zapamiętywanie, marki

 

Abstrakt: Celem badań było weryfikacja związków pomiędzy stereotypem Polaka i wizerunkiem Polski a spostrzeganą jakością artykułów produkcji polskiej w oparciu o badania próby młodzieży ukraińskiej takich miast jak Lwów, Tarnopol, Winnica i Kijów. Grupa respondentów licząca 404 osoby w wieku 17 do 27 lat została przebadana metodą ankiety roznoszonej. Badania wykazały różnice w spostrzeganiu stereotypu Polaka i wizerunku Polski w zależności od miejsca zamieszkania respondentów: im bliżej Polski, tym oceny są bardziej negatywne. Mieszkańcy Ukrainy Zachodniej mają bardziej negatywny wizerunek Polski i stereotyp Polaka niż mieszkańcy Ukrainy Centralnej. Nie było natomiast różnic w postrzeganej jakości artykułów produkcji polskiej. Stwierdzono współzależności pomiędzy wizerunkiem, stereotypem a postrzeganą jakością. Najwyżej oceniali jakość produkcji polskiej obywatele Ukrainy, którzy uważają Polskę za kraj gospodarczo rozwinięty a Polaków za osoby kompetentne i wykształcone. Wizerunek miał większy wpływ na ocenę jakości w Kijowie, we Lwowie natomiast o ocenie jakości w większym stopniu decydował stopień znajomości artykułów wyprodukowanych Polsce.

Słowa kluczowe: stereotyp Polaka, wizerunek Polski, Ukraina, zachowania konsumenckie

 

  • Gorbaniuk, O., Białonos, W. (2007). Wymiary postrzegania wizerunku Polski i krajów b.ZSRR. Marketing i Rynek, 14(12), 28-33.

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań była identyfikacja wymiarów postrzegania krajów postsocjalistycznych i ustalenie ich specyfiki w percepcji Polaków. Badania zostały przeprowadzone w Warszawie, Lublinie i Krakowie na próbie 311 studentów metodą ankiety roznoszonej. Przedmiotem oceny respondentów były Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, Rosja, Ukraina, Białoruś, Kazachstan, Azerbejdżan, Gruzja w oparciu o zrewidowaną wersję kwestionariusza do badania wizerunku kraju Martin i Eroglu (1993). Na podstawie badań potwierdzona została wielowymiarowość konstruktu wizerunku kraju. Wyodrębniono 3 wymiary wspólne dla ocenianych krajów: standard życia, ustrój polityczny i rozwój gospodarczy. Zidentyfikowano skupienia krajów o zbliżonym wizerunku oraz przeanalizowano podobieństwa i rozbieżności w subiektywnej percepcji wizerunków krajów względem obiektywnych wskaźników. Z uwagi na walory psychometryczne zrewidowana skala dostosowana do specyfiki polskiej populacji może być stosowana w badaniach nad wizerunkiem kraju.

Słowa kluczowe: wizerunek kraju, wymiary percepcji kraju, spostrzeganie społeczne

 

 

Abstrakt: Celem zrealizowanych badań było porównanie stosunku mieszkańców Polski do Polaków z krajów b.ZSRR w oparciu o badania ankietowe studentów polskiego pochodzenia studiujących w Polsce w 1997 i 2005. W badaniach zrealizowanych wśród studentów uczelni lubelskich w 1997 roku wzięło udział 126 osób, a w 2005 roku – 110 osób. Wyniki badań wskazują, że mieszkańcy Polski nie odróżniają Polaków od przedstawicieli innych narodowości zamieszkujących kraje b.ZSRR. W porównaniu do poprzedniego pokolenia aktualnie studentów cechuje mniejsza wrażliwość na opinię otoczenia oraz większa samodzielność i samowystarczalność w procesie adaptacji do warunków polskich. Zaobserwowano tendencję do większej izolacji studentów w grupach o podobnym doświadczeniu kulturowym.

Słowa kluczowe: uprzedzenia, stereotypy, mniejszość narodowa.

 

 

  • Gorbaniuk, O., Łatkowski, M., Fortuna, P. (2007). Wpływ narracyjnej formy komunikatu i instrukcji wyobrażeniowej na skuteczność reklamy prasowej. W: P. Francuz (red.), Obrazy w umyśle. Studia nad percepcją i wyobraźnią (s. 271-290). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Abstrakt: Celem eksperymentu było zbadanie wpływu instrukcji wyobrażeniowej i narracyjności treści reklamy prasowej na jej zapamiętywanie, postawę wobec reklamy oraz wizerunek marki. Badania przeprowadzono na grupie 80 licealistów. Badani uczniowie liceum ogólnokształcącego odpowiadali na pytania zawarte w kwestionariuszach mierzących postawę wobec reklamy oraz stopień jej zapamiętania po zaprezentowaniu im dwóch wersji reklamy prasowej, z których jedna zawierała tekst w formie listy cech druga zaś narrację. Część uczestników otrzymała instrukcję wyobrażania sobie reklamowanego produktu, zaś druga część takiej instrukcji nie otrzymała. Wyniki pokazują, że wyobrażanie sobie reklamowanego produktu zwiększa stopień zapamiętania reklamy oraz wpływa pozytywnie na wizerunek marki. Narracyjna forma komunikatu wywiera zaś pozytywny wpływ na postawę wobec reklamy.

Słowa kluczowe: reklama, narracja, zapamiętywanie, postawa, wizerunek marki

 

 

Badania metodą ankiety roznoszonej wśród studentów polskiego pochodzenia z.ZSRR zostały przeprowadzone w Lublinie w 1997 (126 osób) i 2005 roku (110 osób). Cechy demograficzne respondentów z obu okresów oraz warunki badań były bardzo zbliżone. Pozwoliło to na wyjaśnienie różnic w odpowiedziach studentów z perspektywy zmian, jakie zaszły w społeczeństwach, skąd pochodzą ankietowani studenci, w latach 1997 i 2005. Obecne pokolenie studentów z b.ZSRR przyjeżdżając na studia do Polski w znacznie mniejszym stopniu identyfikuje się z narodowością polską (o 16% mniej), niż to obserwowano 1997 roku. Odpowiednio wzrosła liczba osób o podwójnej (o 6%) oraz niepolskiej identyfikacji narodowej (o 14%). Znaczne większe obserwujemy różnice pomiędzy 1997 a 2005 rokiem, gdy chodzi o samoidentyfikację narodową ukształtowaną w trakcie pobytu w Polsce. Stwierdzamy tu dwukrotny spadek liczby osób określających się za Polaków - o 33% w porównaniu do 1997 roku. Ten olbrzymi spadek wynika przede wszystkim z tego, że w 1997 roku, mimo zmniejszenia się pierwiastku polskiego u 17% ankietowanych, u 14% ten pierwiastek na przeciwwagę wzrósł. W 2005 roku spadek identyfikacji z polskością u 26% nie został wystarczająco zrekompensowany przez odpowiedni jej wzrost u innej grupy studentów – wyniósł on jedynie 7%.  Stwierdzono, iż dla pokolenia studentów z 1997 roku cechą charakterystyczną było duże podobieństwo pomiędzy osobami ze wzrostem i spadkiem identyfikacji z polskością. Specyfiką tej grupy osób, u której stwierdzono zmianę samoidentyfikacji z polskością w porównaniu do grupy o stabilnej identyfikacji, był częstszy brak kościoła w miejscowości zamieszkania, silniejsze emocje przeżywane w początkowym okresie pobytu w Polsce: uczucie zachwytu Polską, oczekiwanie większej tolerancji, narażenie na większą frustrację ze strony bliskich krewnych z Polski, mniejszy stopień realizacji oczekiwań, częstsze doświadczanie zniewagi z powodu pochodzenia ze Wschodu oraz przekonanie, że jako Polacy są traktowani przez mieszkańców Polski gorzej niż cudzoziemcy z Zachodu. Jako konsekwencję tych przeżyć należy wskazać obniżone poczucie wspólnoty narodowej z mieszkańcami Polski, częstsze solidaryzowanie się ze swoim krajem pochodzenia, spadek zamiłowania do języka polskiego, rzadsze jego używanie w rozmowach ze studentami z krajów b.ZSRR, wzrost instrumentalnego traktowania Polski jako kraju oferującego możliwość zdobycia wykształcenia. Mimo podobieństwa doświadczeń sytuacji kryzysogennej studenci podjęli zupełnie przeciwstawną decyzję na temat swojej przynależności narodowej w kierunku zwiększenia lub zmniejszenia identyfikacji z polskością. Autorzy artykułu ukazują również wystąpienia procesu zmiany samoidentyfikacji u osób badanych na skutek pojawienia się kryzysu emocjonalnego a zwłaszcza w perspektywie jego pozytywnego lub negatywnego rozwiązania. Przedstawione wyniki badań dotyczą specyfiki tych procesów w każdym z badanych pokoleń studentów oraz ukazują ogólne tendencje zmian będące modelowymi w procesie konfrontacji własnej samoidentyfikacji narodowej osób polskiego pochodzenia ze Wschodu w trakcie ich pobytu w Polsce.

 

Abstrakt: Przeprowadzone badania miały na celu znalezienie odpowiedzi na pytanie o to, co warunkuje postawę konsumentów wobec wykorzystania najnowszych technologii w procesie robienia zakupów (e-commerce). W badaniach wzięły udział 274 osoby w wieku od 19 do 55 lat. Sto trzydzieści dziewięć spośród nich dokonywało zakupów przez Internet, natomiast 135 nigdy wcześniej tego robiło, aczkolwiek są użytkownikami Internetu. Wyniki badań polskich konsumentów są w dużym stopniu zgodne z wynikami wcześniejszych badań w krajach wysokorozwiniętych. Konsumentów dokonujących zakupów w sieci cechuje większa impulsywność w procesie podejmowania decyzji konsumenckich, większa tolerancja ryzyka podczas zakupów, potrzebują oni większej różnorodności w konsumpcji i szybciej akceptują nowości pojawiające się na rynku. Trafnymi predyktorami e-zakupów są także negatywna postawa wobec zakupów tradycyjnych, niska potrzeba bezpośredniego kontaktu z produktem oraz pozytywna postawa wobec komputerów. Całościowy model psychologicznych uwarunkowań zakupów w sieci przetestowano za pomocą analizy równań strukturalnych. Analiza ścieżek wykazała wysoką przydatność modelu planowanego zachowania Ajzena i Fishbeina w przewidywaniu zachowań e-konsumentów.

Słowa kluczowe: analiza równań strukturalnych, teoria planowanego zachowania, zachowania konsumenckie, zakupy przez Internet

 

 

  • Szewczak, K., Gorbaniuk, O. (2007). Cechy strukturalne przekazu reklamowego a zaangażowanie konsumenta. W: P. Francuz (red.), Psychologiczne aspekty komunikacji audiowizualnej 3 (s.283-313). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Abstrakt: Artykuł zawiera własną koncepcję zaangażowania w przekaz reklamowy. Łączy w niej problematykę wpływu cech strukturalnych na odbiór przekazu medialnego z dorobkiem literatury zaangażowania w kontekście reklamy. Zrealizowane badania dotyczyły związku pomiędzy zaangażowaniem w klasę produktu, cięciami w przekazie, liczbą jego powtórzeń a pamięcią informacji z przekazu i jego oceną przez odbiorcę. W tym celu stworzono przekaz reklamowy w trzech wersjach o różnej liczbie cięć. Przeprowadzone na 180 studentach badania polegały na obejrzeniu przekazu reklamowego przeplatanego krótkimi filmami animowanymi, od 1 do 3 razy, w zależności od grupy eksperymentalnej. Uzyskane wyniki wskazują jednoznacznie, że zarówno liczba cięć, powtórzeń jak i zaangażowanie w klasę produktu miały wpływ na pamięć informacji z przekazu, a zaangażowanie w klasę produktu dodatkowo na ocenę przekazu. Przeprowadzone analizy sugerują jednak, że najważniejszymi zmiennymi tłumaczącymi wyniki w teście pamięci były liczba powtórzeń, zaangażowanie w klasę produktu i płeć odbiorcy. Dyskusja wyników próbuje wykazać dużą użyteczność zaproponowanego modelu zaangażowania i przedstawia propozycje badawcze dla przyszłych badań oraz możliwości zastosowań praktycznych wykazanych zależności.

Słowa kluczowe: zaangażowania w przekaz reklamowy, cięcia w ścieżce wideo, powtórzenia, zapamiętywanie, reklama

 

 

  • Gorbaniuk, O., Godlewska, M. (2007). Cechy strukturalne przekazu reklamowego a jego odbiór przez dzieci w młodszym wieku szkolnym. W: P. Francuz, W. Otrębski (red.), Studia z psychologii w KUL, t.14 (s. 155-172). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Abstrakt: W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy cechy strukturalne przekazu reklamowego (cięcia w ścieżce video) wpływają na jego odbiór przez dzieci, przeprowadzono badania eksperymentalne wśród 240 dzieci w wieku młodszym szkolnym. Osoby badane podzielone były na dwie grupy wiekowe (dzieci młodsze 8-9 lat oraz dzieci starsze 11-12 lat). Materiał badawczy stanowiły filmy reklamowe, różniące się między sobą długością ujęć w ścieżce video. Z przeprowadzonych analiz wynika, że długość ujęć w ścieżce video wpływały na poziom koncentracji uwagi wzrokowej na ekranie monitora i na zapamiętywanie informacji z przekazu. Najbardziej optymalnym dla odbioru informacji okazał się przekaz, w którym długość ujęć nie przekraczała 3 s.

Słowa kluczowe: cięcia w ścieżce video, zapamiętywanie, dzieci, reklama

 

2006

  • Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2006). Tożsamość narodowa a obywatelstwo u studentów polskiego pochodzenia z krajów byłego ZSRR. W: M. Bieńkowska-Ptasznik, K. Krzysztofka, A. Sadowski (red.), Obywatelstwo i tożsamość w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo i na pograniczach, t.1 (s. 91-107). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2006). Postawy katolików obrządku łacińskiego wobec zmian językowych w kościele katolickim na Białorusi. Przegląd Polonijny, 119(1), 5-36.
  • Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2006). Czynniki stresogenne w procesie adaptacji młodzieży polskiego pochodzenia ze wschodu studiującej w Polsce (badania 1997&2005). Annales Universitatis Marie Curie-Skłodowska. Secttio D Medicina. 60(16/2), 273-277.
  • Gorbaniuk, O., Chutkowska, M., Rudnicka, A. (2006). Postawa wobec własności prywatnej wśród mieszkańców Polski i Ukrainy: Porównania międzykulturowe i międzypokoleniowe. W: T. Guz, M. R. Pałubska, M. Kuć (red.), Księga Pamiątkowa z okazji 10-Lecia Wydziału Zamiejscowego Nauk Prawnych I Ekonomicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Tomaszowie Lubelskim. Lublin: TN KUL.

 

Abstrakt: Celem prezentowanych badań było poznanie postaw mieszkańców Polski i Ukrainy wobec własności prywatnej, a także postaw wobec kapitalizmu i socjalizmu – systemów opartych na odmiennym traktowaniu własności. Badania na użytek niniejszej pracy zostały zrealizowane w Polsce w mieście Lubartów, a na Ukrainie w Gródku Podolskim. Wzięło w nich udział 220 osób, 120 Polaków i 100 Ukraińców. Badaniami zostało objętych 102 uczniów, młodzieży w wieku 15-17 lat i 118 osób dorosłych w wieku 20-78 lat. Badanie miało charakter kwestionariuszowy. Otrzymane wyniki wskazują na istnienie licznych różnic w postawach wobec własności prywatnej między przedstawicielami obu krajów. Okazuje się, że starsi Polacy mają ogólnie bardziej pozytywny stosunek do własności prywatnej i kapitalizmu w porównaniu do starszych Ukraińców, a młodsze pokolenie z obu krajów bardziej pozytywnie ocenia odmienne aspekty tego rodzaju własności i systemu. Ponadto zarówno młodzież, jak i dorośli z Ukrainy okazują się mieć bardziej pozytywny stosunek do socjalizmu w porównaniu z Polakami.

Słowa kluczowe: postawa wobec własności prywatnej, postawa wobec socjalizmu, różnice kulturowe, różnice międzypokoleniowe.

 

 

  • Gorbaniuk, O. (2006). Miejsce religijności w strukturze tożsamości narodowej Polaków na Ukrainie i Białorusi. W: M. Mróz, T. Dębowski (red.), Wspólnoty chrześcijańskie w państwach byłego ZSRR - perspektywa dwudziestolecia(s.41-50). Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum.

 

2005

Abstrakt: W toku reprezentatywnych badań socjologicznych 1300 katolików obrządku łacińskiego na Ukrainie zgromadzono informacje na temat stosunków katolików i osób duchownych obrządku łacińskiego z osobami innych wyznań aktualnie funkcjonujących na Ukrainie: jak kształtują się stosunki katolików obrządku łacińskiego z prawosławnymi i greko-katolikami w różnych regionach Ukrainy, jak przekładają się one na stosunki narodowościowe, jakie są przeszkody w kształtowaniu dobrosąsiedzkich relacji pomiędzy osobami duchownymi różnych wyznań oraz jakie jest postrzegane zagrożenie związane z ukrainizacją liturgii mszy św. w Kościele rzymskokatolickim przez przedstawicieli innych wyznań. Zebrano też opinie ankietowanych na temat sposobów, do których się ubiegają wierni innych wyznań w celu pozyskiwania nowych zwolenników oraz jakie są perspektywy rozwoju katolicyzmu na Ukrainie w przyszłości.

Słowa kluczowe: wyznanie rzymskokatoliskie, wyznanie grekokatolickie, wyznanie prawosławne, stosunki międzywyznaniowe, stosunki międzyetniczne, ukrainizacja liturgii

 

 

Abstrakt: Celem badań była identyfikacja predyktorów zakupów artykułów prośrodowiskowych. Zbadano próbę 109 osób o zróżnicowanym wieku z populacji ogólnej. Zakładano, że na prośrodowiskowe wybory konsumenckie ma wpływ wyższy poziom świadomości ekologicznej, większe poczucie odpowiedzialności ekologicznej oraz większe nasilenie odpowiedzialności ogólnej. Analiza wyników badań wykazała, że konsumenci, którzy uważają, że mają dużą kontrolę nad własnymi zachowaniami konsumenckimi, mają także wysokie poczucie odpowiedzialności ogólnej, czują się współodpowiedzialni za obecny stan środowiska oraz mają silne przekonanie o wzajemnych powiązaniach z przyrodą będą bardziej skłonne kupować ekologiczne produkty. Nie stwierdzono natomiast wpływu zmiennych demograficznych (wiek, płeć, wykształcenie) na wybory produktów ekologicznych.

Słowa kluczowe: teoria planowanego zachowania, świadomość ekologiczna, odpowiedzialność, prośrodowiskowe wybory konsumenckie, produkty prośrodowiskowe.

 

 

  • Gorbaniuk, O. (2005). Rola języka i pochodzenia badacza w badaniach psychologicznych osób o doświadczeniu dwukulturowym. W: P. Francuz, W. Otrębski, Z. Uchnast (red.), Studia z psychologii w KUL, t. 12 (s. 55-74). Lublin: Wydawnictwo Uniwersyteckie KUL.
  • Pogorzelska, D., Gorbaniuk, O. (2005). Mediacyjna rola modelu planowanego zachowania w wyjaśnianiu prośrodowiskowych zachowań konsumenckich. Czasopismo Psychologiczne, 11(1).

 

Abstrakt: Artykuł podejmuje problem modelu uwarunkowań zakupu artykułów prośrodowiskowych. Analiza głównych składowych wykazała, że istnieje pięć wzajemnie nieskorelowanych czynników, stanowiących statystycznie istotne predyktory intencji zakupu: wrażliwość na problemy społeczne, postrzegana skala zagrożenia ekologicznego, poczucie jedności ze środowiskiem, poczucie winy za zanieczyszczenia oraz poczucie współodpowiedzialności za stan środowiska. Wykazano, że zmienne ujęte w modelu planowanego zachowania Ajzena i Fishbeina wyczerpują znaczny odsetek (42%) wariancji intencji zakupu, aczkolwiek nie stwierdzono bezpośredniego wpływu na nią subiektywnych norm. Wzajemne powiązania zmiennych modelu modelu planowanego zachowania i predyktorów spoza modelu zostały ujęte w analizie równań strukturalnych.

Słowa kluczowe: model planowanego zachowania, zachowania prośrodowiskowe, zachowania konsumenckie, analiza równań strukturalnych

 

 

  • Ostrowska, I., Gorbaniuk, O. (2005). Uwarunkowania postaw Polaków wobec inwestycji zagranicznych. W: P. Francuz, W. Otrębski, Z. Uchnast (red.), Studia z psychologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, t.12 (s. 85-102). Lublin: Wydawnictwo Uniwersyteckie KUL.

 

Abstrakt: Celem prezentowanych badań było poznanie postaw mieszkańców Polski i Ukrainy wobec własności prywatnej, a także postaw wobec kapitalizmu i socjalizmu – systemów opartych na odmiennym traktowaniu własności. Badania na użytek niniejszej pracy zostały zrealizowane w Polsce w mieście Lubartów, a na Ukrainie w Gródku Podolskim. Wzięło w nich udział 220 osób, 120 Polaków i 100 Ukraińców. Badaniami zostało objętych 102 uczniów, młodzieży w wieku 15-17 lat i 118 osób dorosłych w wieku 20-78 lat. Badanie miało charakter kwestionariuszowy. Otrzymane wyniki wskazują na istnienie licznych różnic w postawach wobec własności prywatnej między przedstawicielami obu krajów. Okazuje się, że starsi Polacy mają ogólnie bardziej pozytywny stosunek do własności prywatnej i kapitalizmu w porównaniu do starszych Ukraińców, a młodsze pokolenie z obu krajów bardziej pozytywnie ocenia odmienne aspekty tego rodzaju własności i systemu. Ponadto zarówno młodzież, jak i dorośli z Ukrainy okazują się mieć bardziej pozytywny stosunek do socjalizmu w porównaniu z Polakami.

Słowa kluczowe: postawa wobec własności prywatnej, postawa wobec socjalizmu, różnice kulturowe, różnice międzypokoleniowe.

 

 

  • Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2005). Preferowany język liturgii wśród katolików obrządku łacińskiego na Białorusi. Magazyn Polski, 34(1), 6-13.

 

2004

  • Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2004). Co znaczy być Polakiem dla katolików na Białorusi? W: E. Skrobocki (red.), Problemy świadomości narodowej ludności polskiej na Białorusi (s. 41-56). Grodno: Związek Polaków na Białorusi.
  • Gorbaniuk, J., Gorbaniuk, O. (2004). Postrzegane przyczyny i konsekwencje wprowadzenia języka białoruskiego do liturgii mszy św. w Kościele katolickim na Białorusi. Magazyn Polski, 33(4), 5-13.

 

2003

  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O. Gorbaniuk, J. (2003). Język polski wśród katolików obrządku łacińskiego na Ukrainie. Eureka, 2, 6-7.

 

2001

  • Gorbaniuk, O. (2001). Proces wynarodowienia Polaków na Ukrainie: Stan aktualny, przyszłe zagrożenia. W: M. Szczerbiński, T. Wolsza (red.), Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Polaków na Wschodzie (s. 389-406). Gorzów Wlkp.: Światowa Rada Badań nad Polonią.
  • Gorbaniuk, O. (2001). Zachodnia i Wschodnia Ukraina: dwa oblicza polskości. W: M. Szczerbiński, T. Wolsza (red.), Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Polaków na Wschodzie (s. 377-388). Gorzów Wlkp.: Światowa Rada Badań nad Polonią.

 

2000

  • Gorbaniuk, O. (2000). Uwarunkowania stopnia zwrotu ankiet pocztowych w Polsce w świetle badań eksperymentalnych. Roczniki Nauk Społecznych, 242-265.
  • Dzwonkowski, R., Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (2000). Samoidentyfikacja narodowa młodzieży polskiego pochodzenia ze Wschodu na studiach w Polsce. Roczniki Nauk Społecznych, 199-217.

 

1999

  • Gorbaniuk, O. (1999). Ефективність поштових анкет у маркетингових дослідженнях [The effectiveness of mail survey in marketing researches]. Економіка України [Economy of Ukraine], 3 (448),87-90.
  • Gorbaniuk, O. (1998). Mechanizm kształtowania się tożsamości narodowej Polaków na pograniczach. W: A. Sadowski (red.), Polacy na pograniczach w perspektywie porównawczej. Studia społeczne (s. 391-400). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
  • Gorbaniuk, O. (1999). Struktura czynnikowa postaw wobec reklamy telewizyjnej. Czasopismo Psychologiczne, 3(5), 275-280.
  • Gorbaniuk, O. (1999). Wymiary postaw wobec reklamy telewizyjnej. Marketing i Rynek, 11, 21-25.
  • Gorbaniuk, O. (1999). Stopień zwrotu ankiet pocztowych w badaniach marketingowych w świetle doświadczeń nauczycieli akademickich polskich uczelni. Roczniki Nauk Społecznych, 163-178.

 

1998

1997

  • Gorbaniuk, O., Gorbaniuk, J. (1997). Walka o przetrwanie ludności Ukrainy Wschodniej w latach 1918-1956 jako wyzwanie dla psychologii. W: D. Kubacka-Jasiecka, A. Lipowska-Teutsch (red.), Wobec przemocy (s. 153-164). Kraków: Towarzystwo Interwencji Kryzysowej.
  • Gorbaniuk, O. Gorbaniuk, J. (1997). Problem tożsamości narodowej Polaków zza wschodniej granicy studiujących w Polsce. Przegląd Polonijny, 3, 131-139.

 

Autor: Oleg Gorbaniuk
Ostatnia aktualizacja: 09.02.2016, godz. 08:12 - Oleg Gorbaniuk