BĄCZEK Ixobrychus minutus (Linnaeus, 1766)
SYSTEMATYKA: Rząd – pełnopłetwe Pelecaniformes, rodzina – czaplowate Ardeidae.
WYGLĄD: Wymiary: długość ciała 33–38 cm, rozpiętość skrzydeł 52–58 cm i masa 70–170 g. Samiec: wierzch ciała ma czarny, spód prawie jednolicie płowy, a na skrzydłach występują płowobiałe rozległe plamy. Samica: Wierzch ciała ma brązowy z podłużnym plamkowaniem, spód z wyraźnymi, ciemniejszymi pręgami, plamy na skrzydłach są ciemniejsze niż u samca. Ptaki młode są podobne do samicy, lecz silniej plamiste i posiadają wyraźniejsze pręgi.
DYMORFIZM: Samiec jest nieco wiekszy od samicy.
ŚRODOWISKO: Wszystkie typy zbiorników wodnych, z roślinnością typu pałka wodna czy czcina.
DIETA: Drobne ryby, płazy, owady, wodne, mięczaki, pająki.
ROZRÓD: Ptaki gniazdują w rozproszeniu, gniazda mogą być zakładane zarówno w trzcinach, jak i wyżej – na krzewach, nawet na wysokości do 2 m. Składanie jaj trwa od początku maja do końca czerwca. W sezonie odbywa 1 lęg. W zniesieniu jest najczęściej 5–6 jaj, a w skrajnych przypadkach – 4–9. Jaja składane są codziennie, czasami w odstępach 2-dniowych. Wysiadywanie trwa na ogół 17–19 dni (od 16 do 24). Młode mogą wychodzić z gniazda już po 5–6 dniach, ale na ogół opuszczają je po 17–18 dniach, lotność uzyskują po 25–30 dniach.
AKTYWNOŚĆ: Prowadzi skryty tryb życia. Zaniepokojony, wyciąga szyję pionowo w góre i nieruchomieje. Gatunek aktywny głównie o zmierzchu, nocą i o świcie. Dzień spędza ukryty w szuwarach lub krzewach. Gatunek silnie terytorialny. Przeloty w kwietniu - maju i wrześniu.
ROZMIESZCZENIE: Wyróżniono kilka podgatunków. W Polsce występuje podgatunek nominatywny I. m. minutus. Gniazduje on w Europie, w południowo-zachodniej Syberii, w północno-zachodniej Afryce, w Iranie i północno-wschodnich Indiach. Zimowiska tych ptaków znajdują się od Afryki do Indii. Inne cztery podgatunki (osiadłe) zamieszkują rozległe obszary Afryki na południe od Sahary, Madagaskar, Nową Zelandię, wschodnią Australię i południową Nową Gwineę. W Polsce gatunek występuje na nizinie.
LICZEBNOŚĆ: Populacja europejska bączka oceniana jest na ok. 37 000–110 000 p. lęgowych. Najliczniej gniazduje w Rosji (10 000–50 000 p.), w Rumunii (10 000–20 000 p.), na Ukrainie (5000–6000 p.) i na Węgrzech (3500–6000 p.).
OCHRONA: W Polsce gatunek objęty ochroną ścisłą, wymagający ochrony czynnej. Polska czerwona księga zwierząt (2001): VU gatunek narażony na wyginięcie; Status zagrożenia w Europie: (V) gatunek narażony na wyginięcie; BirdLife International: SPEC 3; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I; Konwencja Berneńska: załącznik II; Konwencja Bońska: załącznik II; Porozumienie AEWA.
UWAGI:
GALERIA