W Instytucie Historii Sztuki KUL (początkowo w Sekcji) pracuje od roku 1974; ur. 5 stycznia 1950 roku; w latach 1967-1973 odbyła studia w zakresie archeologii śródziemnomorskiej w Uniwersytecie Warszawskim – zakończone pracą magisterską pt. Fryz z ptakami z pierwszej Katedry w Faras (promotor: prof. Kazimierz Michałowski); ukończyła (1984-85) podyplomowe studium w dziedzinie archeologii chrześcijańskiej w Pontificio Istituto di Archeologia Cristiana w Rzymie (licencjat i praca pt. Due temi pittorici di Buon Pastore e di Giona nelle catacombe in Roma; promotor: prof. A. Recio Veganzones); tytuł doktorski uzyskała na podstawie rozprawy Motywy ikonograficzne malowideł przedkonstantyńskich w chrześcijańskich katakumbach Rzymu (promotor: prof. Barbara Filarska); w roku 1994 opublikowała rozprawę habilitacyjną Vestigia christianorum. Świadectwa obecności chrześcijan w Rzymie przedkonstantyńskim i uzyskała tytuł doktora habilitowanego; rok później otrzymała tytuł profesora KUL; od roku 1995 pełni funkcję kierownika Katedry Historii Sztuki Starożytnej i Wczesnochrześcijańskiej.


Prowadzi wykłady i seminaria z zakresu historii sztuki starożytnej i wczesnochrześcijańskiej.

Jest członkiem Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN i Rady Naukowej Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN, a także kierownikiem działu Archeologii Chrześcijańskiej w redakcji Encyklopedii Katolickiej.


Ma cztery córki i siedmioro wnuków.

 

Bibliografia
(wybór)

książki

autorskie

  1. Picturae sacrae. Motywy ikonograficzne malowideł przedkonstantyńskich w chrześcijańskich katakumbach Rzymu, Lublin 1990.
  2. Vestigia christianorum. Świadectwa obecności chrześcijan w Rzymie przedkonstantyńskim, Lublin 1994.

inne

  1. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, Lublin 1998.
  2. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. II, red. (z D. Próchniakiem), Lublin 2001.
  3. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. III, red. (z D. Próchniakiem), Lublin 2002.
  4. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. IV, red. (z D. Próchniakiem), Lublin 2004.
  5. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. V, red. (z D. Próchniakiem), Lublin 2005.
  6. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. VI, red. (z D. Próchniakiem)

rozprawy, artykuły

  1. Frise de l’abside de la première Cathedrale de Faras, „Orientalia Christiana Periodica” 1974, t. XL, nr 2, s. 377-406.
  2. Symbolika orła w sztuce wczesnochrześcijańskiej, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 1974, t. XXI, z. 4, s. 203-212.
  3. Poglądy Ojców Kościoła na sztukę w okresie pierwszych dwóch stuleci istnienia Kościoła, „Roczniki Humanistyczne” 1978, t. XXVI, z. 4 – Historia Sztuki, s. 5-12.
  4. Problem motywu oranta w sztuce wczesnochrześcijańskiej, „Tarnowskie Studia Teologiczne” 1981, t. VIII, s.181-184.
  5. Historia badań nad malowidłami z katakumb Rzymu, cz. 1, „Roczniki Humanistyczne” 1981, t. XXIX, z. 4 – Historia Sztuki, s. 81-98.
  6. Historia badań nad malowidłami z katakumb Rzymu – w okresie po drugiej wojnie światowej, „Vox Patrum” 1982, t. II, s. 365-382.
  7. Wokół tematyki titulusa Ekwicjusza – Sylwestra – Marcina, „Roczniki Humanistyczne KUL” 1990, t. XXXVIII, z. 4 – Historia Sztuki, s.1-11.
  8. Badania archeologiczne w katakumbach Rzymu. Wybrane zagadnienia, w: Z osiągnięć polskiej archeolo­gii śródziemnomorskiej, red. J. Gurba, T. Łoposzko, Lublin 1991, s. 93-104.
  9. Rzym papieża Damazego, „Meander” 1996, t. LI, z. 1-2, s. 73-77.
  10. Najstarsza ikonografia maryjna – Madonna z Dzieciątkiem w rzymskim malarstwie katakumbowym, w: Maryja w tajemnicy Chrystusa, red. S. C. Napiórkowski, S. Longosz, Niepokalanów 1997, s.134-139.
  11. Domus, ecclesia, aedes. Powstawanie świątyni chrześcijańskiej, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, red. B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, Lublin 1998, s.11-45.
  12. Profesor Barbara Filarska i renovatio archeologii chrześcijańskiej w Polsce (z E. Tatar-Próchniak), jw., s. 59-63.
  13. Topografia świata wczesnochrześcijańskiego jako problem badawczy, jw., s.157-163.
  14. Topografia wczesnochrześcijańskiej prowincji Venetia et Histria, jw., s.175-253.
  15. Adam i Ewa w najstarszej ikonografii, w: Grzech pierworodny [Źródła myśli teologicznej, t. XI], red. H. Pietras, Kraków 1999, s.141-160.
  16. Archeologia chrześcijańska w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, „Vox Patrum” 1999, t. XXXVI-XXXVII, s. 71-75.
  17. Sto lat Międzynarodowych Kongresów Archeologii Chrześcijańskiej, jw., s. 669-687.
  18. Tajemnica Wcielenia w najstarszej ikonografii chrześcijańskiej, „Vox Patrum” 2000, t. XXXVIII-XXXIX, s. 393-400.
  19. Miasto późnoantyczne rzymskiego Zachodu w świetle badań archeologicznych – status quaestionis, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. II, red. B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, D. Próchniak, Lublin 2001, s. 19-51.
  20. Rola biskupów jako fundatorów budowli w procesie chrystianizacji Rzymu, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. III, red. B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, D. Próchniak, Lublin 2002, s. 25-41.
  21. Dedykacje pierwszych bazylik chrześcijańskich, w: „Pomoerium. Studia et Commentarii ad Orbem Classicum Spectantia” (wersja elektroniczna).
  22. Le prime dedicazioni delle chiese di Roma, w: Ecclesiae Urbis, Atti del Congresso Internazionale di studi sulle chiese di Roma, IV-X secolo, Roma, 4-10 settembre 2000, red. F. Guidobaldi, A. G. Guidobaldi, Roma 2003, s. 99-106.
  23. Pół wieku Katedry Historii Sztuki Starożytnej i Wczesnochrześcijańskiej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, „Roczniki Humanistyczne” 2003, t. LI, z. 4 – Historia Sztuki, s. 7-18.
  24. Chrześcijańska topografia Mediolanu w IV wieku (z B. Filarską), jw., s. 135-169.
  25. Świeccy jako fundatorzy kościelnych budowli w Rzymie wczesnochrześcijańskim, „Vox Patrum” 2002, t. XLII-XLIII, s. 339-353.
  26. Papieska Komisja Archeologii Sakralnej. Sto pięćdziesiąt lat działalności (1852-2002), jw., s. 515-523.
  27. Najstarsze świadectwa kultu męczenników w Rzymie, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. IV, red. B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, D. Próchniak, Lublin 2004, t. IV, s. 149-174.
  28. Głoszenie słowa. Kilka uwag na temat motywu księgi w ikonografii wczesnochrześcijańskiej, „Vox Patrum” 2003, t. XLIV-XLV, s. 131-142.
  29. Problem chrystianizacji starożytnych miast Zachodu w świetle badań archeologicznych, w: Miasto w starożytności. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej, Poznań 19-21 września 2002 roku [„Xenia Posnaniensia. Monografie”, t. III], red. L. Mrozewicz, K. Balbuza, Poznań 2004, s. 467-485.
  30. Spotkanie antyku z chrześcijaństwem w malarstwie i rzeźbie Rzymu w III wieku po Chrystusie, w: Księga – nauka – wiara w średniowiecznej Europie, red. T. Ratajczak, J. Kowalski, Poznań 2004, s. 131-135.
  31. Najstarsze przedstawienia Piotra Apostoła a problem prymatu papieskiego, „Vox Patrum” 2004, t. XLVI-XLVII, s. 391-404.
  32. Miejsca święte w epoce późnego antyku, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. V, red. B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, D. Próchniak, Lublin 2005.

  33. - Znaczenie archeologii chrześcijańskiej dla interpretacji "Peristephanon" Prudencjusza na przykładzie wykopalisk pod Bazyliką św. Pawła za murami, „Vox Patrum" 26 (2006), t. XLIX, s. 245-252.

  34. Ofiara - kapłan - ołtarz. Zarys problemu, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. VI, Wydawnictwo Towarzystwa naukowego KUL, Lublin 2007.

  35. Najstarszy ołtarz w ikonografii chrześcijańskiej?, w: tamże.

  36. Jan Paweł II a studia archeologii chrześcijańskiej, „Vox Patrum" 27 (2007), t. L.

  37. Jerozolima w IV wieku. Miasto swiete Zydow i chrzescijan, w: Chrzesciajnie w swiecie poznego antyku pod red. ks. J. Naumowicza (Studia Antiquitatis Christianae, 18), Warszawa 2009, s. 11-28.
  38. Jeszcze raz o fryzie z ptakami z katedry w Faras, "Acta Universitatis Lodziensis. Folia archaeologica" 26, 2009, s. 189-195.
  39. (z Ewa Laskowska-Kusztal, Zsolt Kiss), Professeur Barbara Filarska (1922-2007). Un Souvenir, "Etudes et travaux" XXI, 2008 (2009), s. 238-242.  

hasła leksykograficzne

  1. Cyprian, ikonografia, w: Encyklopedia Katolicka, t. III, TN KUL, Lublin 1979, szp. 693n.
  2. Cyryl Aleksandryjski, ikonografia, jw., szp. 704.
  3. Cyriak, Largus i towarzysze (z A. Bazielich), jw., szp. 698.
  4. Eros i Psyche, ikonografia, jw., t. IV, Lublin 1983, szp. 1095.
  5. Hipolita katakumba, jw., t. VI, Lublin 1993, szp. 919.
  6. Hypogeum, jw., szp.1372.
  7. Jezus Chrystus, ikonografia wczesnochrześcijańska, jw., szp.1409-1411.
  8. Jonasz, w ikonografii, jw., t. VIII, Lublin 2000, szp. 66n.
  9. Jordanów katakumba, jw., szp.86.
  10. Kaliksta, katakumba, jw., szp. 384n.
  11. Kantaros, jw., szp. 625.
  12. Katakumby, jw., szp. 978-982.
  13. Klemensa kościół, jw., t. IX, Lublin 2002, szp. 120.
  14. Kommodylli katakumba, jw., szp. 467.
  15. Konstantyn Wielki, w ikonografii, jw., szp. 700-701.
  16. Konstantyna, jw., szp. 708.
  17. Konstantyny mauzoleum, jw., szp. 722.
  18. Korneliusz św., kult (z J. Duchniewskim), jw., szp. 858.
  19. Korneliusz św., w ikonografii, jw., szp. 859.
  20. Kościół, II. Aspekt architektoniczny, A. Dzieje – 1. Okres wczesnochrześcijański, jw., szp. 1072-1073.
  21. Kościół – Synagoga, w ikonografii, jw., szp. 1055-1057.
  22. Krautheimer Richard, jw., szp.1232-1233.
  23. Krzyż, w ikonografii wczesnochrześcijańskiej, jw., t. X, Lublin 2004.
  24. Książka (z F. Gawlińskim), jw.

  25. Lyon, archeologia, w: Encykopedia Katolicka, t. XI, Lublin 2006 (ukazał się w 2007), kol. 322n.

  26. Łazarz, IV. Ikonografia, tamże, kol. 438-440.

  27. Łódź, 1. Starożytność i okres wczesnochrześcijański, tamże, kol. 566-568.

  28. Łuk triumfalny, tamże, kol. 606-608.

  29. Manus Dei, tamże, kol.1193n.

  30. Marcelina i Piotra katakumba, tamże, kol. 1227.

  31. Marek i Marcellian, grób i cmentarz, tamże, kol. 1273n.

  32. Martyrion, tamże, kol. 1476n.

  33. Mozaika, w: Encyklopedia Katolicka, t. 13, Lublin 2009, kol. 379-385.
  34. Narbonne, tamże, kol. 721.
  35. Neapol, tamże, kol. 871-873.
  36. Nesactium, tamże, kol. 940941.  

glosy, recenzje

  1. [rec.: J. Deckers, G. Mietke, H.R. Seeliger, Die Katakombe „Santi Marcellino e Pietro”. Repertorium der Malereien, Città del Vaticano – Münster 1987], „Vox Patrum” 1987, t. XII-XIII, s. 441-449.
  2. Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa (z D. Próchniakiem), „Roczniki Humanistyczne” 2003, t. LI, z. 4 – Historia Sztuki.

inne:

  1. referat: Christliche Archaeologie in Polen - historischer Abriss, Prosopographie der christliche Archaeologie, Watykan, Campo Santo Teutonico, luty 2009.
  2. referat: Der Liber Peristephanon als Quelle fuer christliche Archaeologie, Text und Bild, Visualisierung in poetischen Texten der spaetantike, Institut fuer klassische Philologie, Mittel- und Neulatein der Universitaet Wien, Wieden, 2-4.04. 2009.