PRACOWNIA PSYCHOMETRYCZNA


CO NOWEGO U NAS...

(MATERIAŁY DYDAKTYCZNE)



SKALA SAMOOCENY (SAS)

Autor testu: M. Rosenberg

 

Autorzy adaptacji i podręcznika: Irena Dzwonkowska, Kinga Lachowicz-Tabaczek, Mariola Łaguna

 

Wiek: młodzież i dorośli

 

Procedura: badanie grupowe lub indywidualne; czas badania nieograniczony, przeciętnie od 2 do 5 minut.

 


Opis: Skala jest narzędziem jednowymiarowym pozwalającym na ocenę poziomu ogólnej samooceny - względnie stałej dyspozycji rozumianej jako świadoma postawa (pozytywna lub negatywna) wobec Ja. Składa się z 10 stwierdzeń diagnostycznych. Badany ma za zadanie wskazać na czterostopniowej skali, w jakim stopniu zgadza się z każdym z tych stwierdzeń.

 

Rzetelność: wysoka zgodność wewnętrzna większości skal (współczynniki alfa Cronbacha dla różnych grup wieku wahają się od 0,81 do 0, 83). Wskaźnik stabilności narzędzia - oceniany metodą test-retest - wynosił 0,50 (pomiary wykonane z odstępem 1 roku) i 0,83 ( pomiary wykonane z odstępem 1 tygodnia).

 


Trafność: W toku polskiej adaptacji zgromadzono liczne dane dotyczące trafności teoretycznej narzędzia, takie jak rezultaty eksploracyjnej i konfirmacyjnej analizy czynnikowej oraz korelacje SES z kwestionariuszami mierzącymi różne konstrukty, np. depresję, osobowość narcystyczną, temperament, umiejscowienie kontroli, optymizm, nadzieję podstawową, kompetencje społeczne czy nieśmiałość. Uzyskane wyniki świadczą o trafności SES.

 

Normy: stenowe, opracowane osobno dla kobiet i mężczyzn w trzech grupach wieku: 14 - 18 lat, 19 - 24 lat i 25 -75 lat. Podstawą opracowania norm były wyniki próby liczącej 1579 osób. Próba normalizacyjna nie miała charakteru próby kwotowej.

 

Zastosowania: Biorąc pod uwagę dobrze zweryfikowaną w polskich badaniach adaptacyjnych trafność teoretyczną oraz łatwość w stosowaniu tego narzędzia, Skala Samooceny SES jest rekomendowana przede wszystkim do badań naukowych. Podręcznik zawiera także dane potrzebne do interpretowania wyników na potrzeby diagnozy indywidualnej.


WIELOWYMIAROWY KWESTIONARIUSZ SAMOOCENY (MSEI)

Autorzy testu: E. J. O'Brien i S. Epstein (1988)

 

Autor adaptacji i podręcznika: Diana Fecenec (2008)

 

Wiek: młodzież i dorośli

 

Procedura: badanie grupowe lub indywidualne; czas badania nieograniczony, przeciętnie 15 - 30 minut.

 

Opis: Kwestionariusz służy do badania samooceny. Składa się z 11 skal - dziewięć z nich bezpośrednio dotyczy poczucia własnej wartości, jego ogólnego poziomu oraz ośmiu komponentów odnoszących się do szczegółowych aspektów funkcjonowania człowieka, takich jak: kompetencje, bycie kochanym, popularność, zdolności przywódcze, samokontrola, samoakceptacja moralna, atrakcyjność fizyczna i witalność. Ponadto zawiera skalę do oceny spójności obrazu siebie świadczącej o efektywności procesu samopoznania, a także skalę pozwalającą ocenić poziom potrzeby aprobaty społecznej. Kwestionariusz składa się z 116 pozycji testowych, do których badany ustosunkowuje się na pięciostopniowej skali.

 

Rzetelność: zadowalająca lub wysoka zgodność wewnętrzna większości skal (współczynniki alfa Cronbacha przybierają wartości między 0,70 a 0,90) i duża stabilność (korelacje między dwoma pomiarami wykonanymi z odstępem 2 tygodni zawierają się w przedziale 0,73 - 0,96).

 


Trafność: Szeroko udokumentowana trafność teoretyczna: korelacje kwestionariusza z narzędziami mierzącymi nastrój (UMACL), temperament (FCZ - KT), lęk (STAI), przystosowanie (RISB), style radzenia sobie ze stresem (CISS), potrzebę aprobaty społecznej (KAS), inteligencję (WAIS-R) i postawy rodzicielskie (KPR-Roc) przyniosły oczekiwane rezultaty. Analiza czynnikowa wykazała istnienie dwóch udokumentowanych w literaturze czynników. Potwierdzona została także trafność kryterialna kwestionariusza (porównanie samooceny kobiet bezrobotnych i pochodzących z populacji ogólnej).

 

Normy: stenowe, opracowane osobno dla kobiet i mężczyzn w trzech grupach wieku: 16 - 19 lat, 20 - 64 lat i 65 -79 lat. Podstawą opracowania norm były wyniki próby kwotowej 498 osób pochodzących z populacji ogólnej.

 

Zastosowania: Dobrze udokumentowana trafność teoretyczna sprzyja wykorzystywaniu narzędzia w badaniach naukowych. Kwestionariusz może być również stosowany w diagnozie indywidualnej uwzględniającej nie tylko ocenę wyniku na tle innych osób, lecz także analizę wewnętrznego zróżnicowania samooceny (podręcznik zawiera przykłady takiej analizy profilowej).


KWESTIONARIUSZ STYLóW PRZYWIAZANIOWYCH (KSP)

Autor: Mieczysław Plopa

 

Wiek: dorośli

 

Procedura: badanie indywidualne ulb grupowe, czas badania- nieograniczony; przeciętnie około 15 minut.

 

Opis: Narzędzie składa się z 24 stwierdzeń, po 8 dla każdej z trzech skal pozwalajacych na diagnozowanie różnych stylów przywiązaniowych: stylu biezpiecznego, stylu lękowo-ambiwalentnego oraz stylu unikowego. Osoba badana ustosunkowuje się do każdego ze stwierdzeń na siedmiostopniowej skali.

 

Rzetelność: umiarkowane i wysokie wskaźniki zgodności wewnętrznej.

 

Trafność: badana trafność kryterialna (jako kryteria m.in.:satysfakcja z małżeństwa, staż małżeński, jakość komunikacji w małżeństwie); korelacje z kwestionariuszami osobowości (NEO-FFI, 16 PF), także z Kwestionariuszem Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych CISS.

 

Normy: stenowe, osobno dla kobiet i mężczyzn w wieku 20-60 lat.

 

Zastosowanie: głównie do badań naukowych.

 

KWESTIONARIUSZ METAFORY CZASU (KMC)

Autor: Małgorzata Sobol-Kwapińska

 

Wiek: młodzież, dorośli

 

Procedura: badanie grupowe lub indywidualne; bez ograniczenia czasu; przeciętnie 20-25 minut.

 

Opis: Kwestionariusz służy do badania sposobów postrzegania czasu. Zawiera 7 skal, odnoszących się do różnych wymiarów oceny czasu. Dwie główne skale (w zakresie których wyróżnione są dodatkowo podskale) mierzą emocjonalne ustosunkowanie do czasu ? pozytywne i negatywne; pozostałe dotyczą odczuwania szybkości upływu czasu, dostrzegania wartości czasu aktualnego oraz odbierania takich właściwości czasu, jak chaos, subtelny urok i pustka.

        KMC składa się z 95 pozycji, które są zdaniami metaforycznymi odnoszącymi się do czasu. Badany określa na skali czterostopniowej, czy każda z metafor pasuje do jego sposobu myślenia o czasie.

 

Rzetelność: wysoka zgodność wewnętrzna skal i podskal (współczynniki alfa Cronbacha oscylujące wokół wartości 0,80) i duża stabilność (związki między dwoma pomiarami wykonanymi z odstępem 3 tygodni zawierające się w przedziale 0,68 ? 0,87).

 

Trafność: Trafność teoretyczną potwierdziły wyniki analiz czynnikowych wykazujące zgodność struktury KMC z konstruktem leżącym u podstaw kwestionariusza. Wykazano też oczekiwane związki między wynikami KMC a orientacją temporalną mierzoną kwestionariuszem AION-2000 Nosala i Bajcar, poczuciem sensu życia mierzonym skalą PIL, stanem emocjonalnym mierzonym skalą PANAS oraz cechami osobowości uwzględnionymi w modelu ?Wielkiej Piątki?. Stwierdzono też związek postrzegania czasu określanego za pomocą KMC ze zmiennymi demograficznymi ? płcią i wiekiem.

 

Normy: stenowe, opracowane osobno dla kobiet i mężczyzn, oparte na badaniu incydentalnej próby 320 osób, głównie z wykształceniem średnim i wyższym.

 

Zastosowania: Narzędzie rekomendowane jest przede wszystkim do badań naukowych nad ustosunkowaniem do czasu, ale może też być stosowane w diagnozie indywidualnej w celu określania mocnych i słabych stron osoby w zakresie radzenia sobie z upływającym czasem, jako punkt wyjścia w pracy nad zmianą postaw wobec czasu i optymalizacją sposobów jego wykorzystania.

 

 

KWESTIONARIUSZ RETROSPEKTYWNEJ OCENY POSTAW RODZICóW (KPR-Roc)

Autor: Mieczysław Plopa

 

Wiek: dorośli

 

Procedura: badanie indywidualne lub grupowe, czas badania- nieograniczony, przecietnie około 40 minut.

 

Kwestionariusz służy do retrospektywnej oceny postaw rodzicielskich matki i ojca.

 


Opis: Narzędzie składa się z dwóch kwestionariuszy - do oceny postaw ojca i matki osobno. Każdy z kwestionariuszy zawiera po 50 stwierdzeń, badany ustosunkowuje sie do nich na pięciopunktowej skali. Narzędzie pozwala na retrospektywną ocenę rodziców w zakresie pięciu postaw rodzicielskich: akceptacji/odrzucania, wymagania, autonomii, niekonsekwencji i ochraniania.

 

Rzetelność: wysoka zgodność wewnętrzna wszystkich pięciu wymiarów.

 

Trafność: zbadana trafność kryterialna (jako kryterium m. in.: staż małżeński, wychowywanie się w rodzinie z problemami alkoholowymi, choroba somatyczna, osadzenie w więzieniu); korelacje z NEO-FFI.

 

Normy: stenowe, osobno dla kobiet i mężczyzn w wieku 20 - 60 lat.

 

Zastosowanie: do diagnozy indywidualnej; do badań naukowych.







 


*informacji zaczerpnięto ze strony internetowej: "Pracowni Testów Psychologicznych" sp. z o.o. ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa

 

 

 

Autor: Mikołaj Sielezin
Ostatnia aktualizacja: 24.03.2009, godz. 12:58 - Jakub Sielezin