CYRANECZKA Anas crecca (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd - blaszkodziobe Anseriformes, rodzina - kaczkowate Anatidae
WYGLĄD: Najmniejsza europejska kaczka; o połowę mniejsza od krzyżówki. Długość ciała 35 cm, rozpiętość skrzydeł 60 cm, masa ciała 200-500 g.
DYMORFIZM PŁCIOWY: Samiec w szacie godowej ma głowę ubarwioną kasztanowobrązowo i zielono. W szacie spoczynkowej samca, jak i w upierzeniu samicy dominują szarości.
AKTYWNOŚĆ: Żeruje głownie w nocy, w dzień zbija się w stada dla ochrony przed drapieżnikami. Zwykle nie zimuje z miejscach gniazdowania. Jesienna wędrówka trwa od września do listopada. Samce odlatują wcześniej niż samice. Populacja europejska zimuje w cieplejszych rejonach kontynentu, na zachodzie i południu np. w delcie Rodanu.
DIETA: Pokarm jest zmienny w zależności od pory roku. W lecie to głównie mięczaki, skorupiaki, larwy ochotek, skorupiaki wodne, jesienią dominuje pokarm roślinny, nasiona turzyc, traw, rdestu, szczawiu.
ROZRÓD: Gniazda buduje na brzegu zbiornika, wyścieła roślinnością wodną. Okres lęgowy od czerwca do września. Składa 7-15 jaj, wysiaduje 21 do 23 dni. Cyraneczka jest zagniazdownikiem. Pisklęta usamodzielniają się w pełni po 25-30 dniach.
ŚRODOWISKO: Oczka wodne, stawy, starorzecza, wolno płynące cieki, szczególnie w dolinach niewielkich, śródleśnych rzek. Zasiedla głównie zbiorniki eutroficzne, zasobne w pokarm, rzadziej dystroficzne. Brzegi zbiorników, gdzie bytuje cyraneczka, są zwykle porośnięte makrofitami. Na pierzowiska i koncentrację przed odlotem gromadzi się także na dużych akwenach o otwartej tafli wody.
ROZMIESZCZENIE: Gatunek euroazjatycki. Na zachodzie Europy zasięg ma charakter nieciągły (nie gniazduje na Półwyspie Iberyjskim). Polsce gniazduje na niżu, częstsza na północy.
LICZEBNOŚĆ: Europejska populacja szacowana jest na 1-1,6 mln osobników. Najwięcej w Rosji, Finlandii, Szwecji i Norwegii. W Polsce ma status bardzo nielicznego. Liczniej występuje na obszarach pojeziernych północy: Pomorze Zachodnie, Bory Tucholskie. Na Lubelszczyźnie bardzo nieliczny gatunek lęgowy szacowany na 120-200 par, głównie na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim, Dolinie Tyśmienicy i Dolinie Dolnego Wieprza. W Lublinie spotykana jedynie na przelotach.
OCHRONA: W Polsce jest gatunkiem łownym. Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni, BirdLife International: SPEC -, Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, załącznik II, Konwencja Berneńska: załącznik III, Konwencja Bońska: załącznik II, Porozumienie AEWA.
UWAGI: W okresie lęgowym przechodzi całkowite pierzenie podczas którego, przez miesiąc, jest zupełnie nielotna.
GALERIA
