CZAPLA SIWA Ardea cinerea (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd-pełnopłetwe Pelecaniformes , rodzina-czaplowate Ardeidae
WYGLĄD: Czapla siwa jest największą z czapli lęgowych w Polsce, zbliżona wielkością do żurawia i bociana białego. Długość ciała 90–105 cm, rozpiętość skrzydeł 175–195 cm, masa ciała 1,0–2,3 kg. Głowa i szyja białawe, nad okiem ciemny pas w przedłużeniu którego z tyłu głowy znajduje się czarny czub, na szyi podłużne ciemne pasy. W locie widoczna esowato wygięta szyja i długie nogi wyciągnięte za ogon. U osobników młodocianych na głowie ciemna czapeczka, bez długiego czuba, jednolicie szare upierzenie, dziób barwy szarożółtej.
DYMORFIZM PŁCIOWY: Brak.
ŚRODOWISKO: Występuje w różnych siedliskach.
DIETA: Ryby, płazy, małe ssaki, owady i gady, a wyjątkowo skorupiakami, mięczaki, dżdżownice, ptaki oraz rośliny.
ROZRÓD: Dojrzałść płciową osiąga w drugim roku życia, ale większość ptaków przystępuje do lęgu rok później. Osobniki obu płci wracają równocześnie z zimowisk w III, a do lęgów przystępują na przełomie III i IV. Zwykle ma miejsce jeden lęg w sezonie, ale powtórne zniesienia mogą pojawiać się do VI. Gnieździ się pojedynczo lub w koloniach. W Polsce głównie na drzewach, zarówno iglastych, jak i liściastych, na wysokości do 40 m, czasami także na ziemi, w trzcinie, jak również na skalistych wysepkach blisko wybrzeża (np. w północnej Europie) czy na klifach (w Szkocji). Gniazdo budowane przez obu partnerów (z gałęzi). 3–5 jaj (poza Europą 1–10). Znoszenie odbywa się w odstępach 2–4-dniowych. Wysiadywanie rozpoczyna się zwykle od 1. jaja, czasami później. Jaja są wysiadywane przez oboje rodziców w ciągu 25–26 dni. Zdolność do lotu po ok. 50 dniach. Samodzielność po ok. 70 dniach.*
TRYB ŻYCIA: Przedstawiciele tego gatunku prowadzą samotniczy, jak i stadny tryb życia. Żerują głównie w ciągu dnia, szczególnie aktywnie w godzinach rannych i popołudniowych, na lądzie lub płytkich wodach, gdzie brodzą lub stoją, zwykle pojedynczo lub w grupach, czatując na zdobycz. Wyjątkowo pływają lub nurkują w celu zdobycia pożywienia. Na noclegowiskach lub w czasie wędrówki tworzą stada liczące od kilku do kilkudziesięciu osobników. Średni dystans wędrówkowy dla czapli siwej z Polski wynosi 800 km. Wysokość lotu podczas wędrówki dochodzi maksymalnie do 1500 m. Wędrówka polęgowa rozpoczyna się wkrótce po uzyskaniu lotności; jesienna od IX do końca X.
ROZMIESZCZENIE: Wyróżniono 4 podgatunki. W Europie występuje podgatunek nominatywny A. c. cinerea, którego zasięg lęgowisk rozciąga się od wschodniej Irlandii na zachodzie, poprzez Europę i Syberię do Sachalinu na wschodzie i od koła podbiegunowego w Norwegii na północy, do Płw. Iberyjskiego na południu. Gnieździ się również na północy Afryki oraz w Izraelu.W Europie można ją spotkać do wysokości 500 m n.p.m., a wyjątkowo do 1000 m n.p.m. Większość czapli siwych gniazdujących w Polsce zimuje poza granicami kraju, na południu Europy – od wschodnich wybrzeży Hiszpanii do Grecji. Część osobników leci na zimowiska do Afryki Środkowej (od Wybrzeża Kości Słoniowej do Sudanu)**. W Polsce czapla siwa gnieździ się na niżu całego kraju, lecz rozmieszczenie kolonii jest nierównomierne. Północna i zachodnia część kraju jest zamieszkana przez gatunek liczniej.
LICZEBNOŚĆ: Liczebność europejskiej populacji lęgowej oceniana jest na 160 000–200 000 par. W 10 krajach europejskich gniazduje prawie 80% europejskiej populacji tego gatunku. Najliczniej gnieździ się we Francji (26 700 p.), Rosji (20 000–25 000 p.), na Ukrainie (16 000–20 000 p.), w Niemczech (17 700–18 200 p.), Wielkiej Brytanii (11 000 p.), w Holandii, Norwegii, Polsce, Szwecji, Danii i Białorusi (od 11 000 do 6500 p.).
OCHORONA: W Polsce gatunek objęty ochroną częściową z wyjątkiem osobników występujących na terenie stawów rybnych uznanych za obręby hodowlane. Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni, BirdLife International: SPEC, Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, Konwencja Berneńska: załącznik III.
UWAGI: * W Polsce liczba odchowanych młodych wynosi 2,0–3,9 na gniazdo.
** Pozostałe podgatunki są osiadłe i gnieżdżą się w południowo-wschodniej Azji, na Madagaskarze i w Mauretanii.
GALERIA
