← Powrót do listy Ekspertów KUL

 

Lublin 18.03.2016 r.
dr Anna Kosińska

Centrum Badań nad Europejskim Prawem i Polityką Migracyjną KUL
Katedra Prawa Unii Europejskiej
Instytut Europeistyki

 

Czy Turcja jest bezpiecznym krajem trzecim dla osób poszukujących ochrony międzynarodowej? Analiza konkluzji Rady Europejskiej z 18 marca 2016 r.


18 marca zakończył się szczyt Rady Europejskiej, którego celem było wypracowanie skutecznych mechanizmów współpracy z Turcją w zakresie zwalczania nieregularnej migracji w obszarze Grecji. Wiele wskazuje na to, że pomoc Grecji, zadeklarowana w konkluzjach spotkania, stanie się próbą dla solidarności państw członkowskich.  Zgodnie z umową z Turcją, Grecja będzie odsyłać wszystkich migrantów, którzy nieregularnie przekroczą granice, poczynając od 1 czerwca 2016 r. Rada Europejska potwierdziła również, że porozumienie z Turcją nie nałoży na państwa członkowskie żadnych nowych zobowiązań w zakresie przyjmowania migrantów w ramach instrumentu relokacji czy też przesiedleń.

 

Najbardziej kontrowersyjnym zapisem w konkluzjach wydaje się jednak moim zdaniem nawiązanie do Komunikatu Komisji  „Dalsze etapy operacyjne we współpracy między UE a Turcją w dziedzinie migracji" z dnia  16 marca b.r., w którym Komisja przedstawiła „Sześć zasad dalszego rozwinięcia współpracy między UE a Turcją zmierzającej do opanowania kryzysu migracyjnego”. Jednym z proponowanych rozwiązań jest możliwość odsyłania osób potrzebujących ochrony międzynarodowej z Grecji do Turcji, która miałaby zostać uznana za „bezpieczne państwo trzecie” na podstawie przepisów dyrektywy proceduralnej (2013/32). Sama koncepcja bezpiecznego państwa trzeciego jest krytykowana w doktrynie ze względu na brak możliwości indywidualnego potraktowania każdej osoby w przypadku zastosowania tejże koncepcji – uznanie państwa za bezpieczne skutkuje zastosowaniem tego domniemania wobec wszystkich osób ubiegających się o azyl, w tym również grup wymagających specjalnego traktowania, jak dzieci czy samotne kobiety.

 

Warto w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 38 dyrektywy 2013/32 za bezpieczne państwo trzecie możemy wobec aplikującego o ochronę uznać taki kraj, w którym:
„a)    życie i wolność tej osoby nie są zagrożone z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub poglądów politycznych;
b)    nie zachodzi ryzyko doznania przez nią poważnej krzywdy określonej w dyrektywie 2011/95/UE;
c)    przestrzegana jest zasada non-refoulement zgodnie z konwencją genewską;
d)    przestrzegany jest ustanowiony w prawie międzynarodowym zakaz wydalania, gdy jest on sprzeczny z prawem do wolności od tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania; oraz
e)    istnieje możliwość ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy i, jeśli status taki zostanie przyznany, uzyskania ochrony zgodnie z konwencją genewską”.

 

Zapewniając sobie pewien bufor bezpieczeństwa, Komisja zastrzegła, że przyjęcie takiej koncepcji wymaga zmian prawnych zarówno w Grecji jak i Turcji.
Jednocześnie  w konkluzjach znalazł się zapis, wzywający Turcję do przestrzegania standarów demokratycznego państwa prawa i poszanowania praw podstawowych – zwłaszcza wolności słowa. Wezwanie to wydaje się szczególnie aktualne w kontekście zamachów terrorystycznych, które miały miejsce w ostatnim czasie w Ankarze.

Autor: Dawid Florczak
Ostatnia aktualizacja: 22.03.2016, godz. 11:58 - Dawid Florczak