DZIWONIA Carpodacus erythrinus, (Pallas, 1770)
SYSTEMATYKA: Rząd-wróblowe Passeriformes, rodzina-łuszczaki Fringillidae.
WYGLĄD: Długość ciała ok. 15 cm, rozpiętość skrzydeł 26 cm, masa ciała 18–24 g. Dziób dziwonii jest szary, krótki i gruby, oko czarne, nogi w kolorze cielistoszarym. Młode są ubarwione podobnie do samicy, lecz ich ubarwienie ma nieco cieplejszy odcień.
DYMORFIZM: Samica nieco mniejsza od samca. Upierzenie: dorosły samiec ma głowę, pierś i kuper czerwone, grzbiet brunatnoczerwony, skrzydła i ogon jasnobrunatne i białawy brzuch. Samiec uzyskuje kolorowe upierzenie dopiero w 3. lub 4. roku życia. Samica ubarwiona jest niepozornie, wierzch ciała ma oliwkowoszarobrunatny, a spód ciała białawy, z kreskowaniem na piersi i bokach.
ŚRODOWISKO: Bujne, gęste zarośla, wikliny nadrzeczne, doliny rzek i stawów, a niekiedy zaniedbane ogrody.
DIETA: Drobne owady, nasiona mniszka lekarskiego i babki oraz nasiona i pączki drzew i krzewów.
ROZRÓD: Ptak monogamiczny. Osiąga dojrzałość płciową w drugim roku życia. Samica buduje gniazdo na wysokości 30-150 cm nad ziemią na gałązkach krzewu lub niewielkiego drzewa. Do lęgów przystępuje raz w roku w maju lub w czerwcu, składa 4-5 jaj. Wysiadywanie trwa ok. 12 dni i tyle samo młode przebywają w gnieździe.
AKTYWNOŚĆ: Gatunek wędrowny, do Polski przylatuje w połowie maja (niekiedy już w kwietniu), odlatuje w sierpniu i wrześniu.
ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje Europę i Azję od Szwecji przez Syberię aż do Morza Beringa, a także Kaukaz, północny Iran i Afganistan, Pakistan i zachodnie Himalaje, Tybet i Chiny oraz Japonię pomiędzy 25º a 68º szerokości geograficznej. Zimuje od południowego Iranu po południowo-wschodnie Chiny, Indie, Birmę i Indochiny.
LICZEBNOŚĆ: Europejska populacja lęgowa dziwonii oceniana jest na 1 600 000–11 000 000 p. Najliczniej zamieszkuje Rosję (1 000 000–10 000 000 p.), Finlandię (350 000–450 000 p.), Białoruś (70 000–120 000 p.), Litwę (50 000–120 000 p.) i Estonię (50 000–100 000 p.). W Polsce najliczniej zasiedla większość północnej, wschodniej i południowej części kraju.
OCHRONA: W Polsce ochrona ścisła. Status zagrożenia w Europie: (S) gatunek niezagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni; BirdLife International: SPEC -; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2; Konwencja Berneńska: załącznik II.
UWAGI: