XX tom Encyklopedii katolickiej

W ostatnim, XX tomie Encyklopedii katolickiej znalazło się 2312 haseł opracowanych przez 545 autorów. Szczególnie obszerny jest zbiór haseł biograficznych, ukazujących zasługi oraz działalność świętych i błogosławionych (Walburga, Wa lenty, Walery, Weronika, Wilfryd, Wilhelm z Vercelli, Władysław Findysz, Władysław z Gielniowa, Zachariasz), hierarchów Kościoła (O. Visconti, L. Wałęga, Ł. Watzenrode, J. Wesley, J. Wężyk, Wiktor, Wilhelm z Modeny, J.S. Wydżga, S. Wyszyński, F. Ximenes, Zawisza z Kurozwęk, J. Życiński) oraz chrześcijańskich władców (Wacław II, Walens, Walentynian, Wilhelm I Zdobywca, Wilhelm III Orański, Władysław I Łokietek, Władysław II Jagiełło, Władysław III Warneńczyk, Władysław IV Waza, Zygmunt I Stary, Zygmunt II August, Zygmunt III Waza). Znalazło się tu także wiele biogramów pisarzy (M. Wańkowicz, A. Wat, Wergiliusz, K. Wierzyński, S.I. Witkiewicz, W.B. Yeats, G. Zapolska, J.B. Zimorowic) i malarzy (J. Wałach, S. Witkiewicz, L. Wyczółkowski, S. Wyspiański), myślicieli i filozofów (A.N. Whitehead, Wilhelm z Champeaux, Wilhelm z Owernii, L. Wittgenstein, Zenon z Elei, Zenon z Kition) oraz badaczy, których osiągnięcia przyczyniły się do rozwoju nauk humanistycznych (M. Wallis, Warron, U. von Wilamowitz-Möllendorff, H.E. Wyczawski, M. Żywczyński). Obszernie omówiono również zasłużone dla Kościoła i kultury polskiej rody szlacheckie – Załuskich i Zamoyskich.

Zbiór haseł geograficznych tworzą opracowania poświęcone miejscowościom, zwłaszcza ważnym ośrodkom życia religijnego i kulturalnego, m.in.: Vaduz, Vancouver, Wadowice, Walencja, Wambierzyce, Warszawa, Wąchock, Wejherowo, Wenecja, Westminster, Wiedeń, Wilno, Włocławek, Wormacja, Wrocław, Würzburg, Zagrzeb, Zamość, Zebrzydowice, a także krainom historyczno-geograficznym (Warmia, Wielkopolska) i jednostkom organizacji terytorialnej Kościołów chrześcijańskich (warmińska diecezja, warszawska diecezja, warszawska diecezja ewangelicka, warszawsko-bielska diecezja prawosławna, warszawsko-praska diecezja, wigierska diecezja, wileńska archidiecezja, włocławska diecezja, wrocławska diecezja, wrocławsko-gdańska diecezja greckokatolicka, wrocławsko-szczecińska diecezja prawosławna, zamojsko-lubaczowska diecezja, żmudzka diecezja). Na szczególną uwagę zasługują hasła Węgry i Włochy, zawierające przeglądowe omówienia nie tylko dziejów tych państw, a także ich wkładu w rozwój teologii, literatury, sztuki i muzyki.

Specyfiką Encyklopedii katolickiej są wieloaspektowe teksty dotyczące prawd wiary i pojęć z zakresu nauk teologicznych, m.in.: wcielenie, wiarygodność chrześcijaństwa, wniebowstąpienie, wniebowzięcie NMP, wszechmoc Boża, wszechobecność Boża, wyznanie wiary, zbawienie, zesłanie Ducha Świętego, zmartwychwstanie, zmartwychwstanie Chrystusa, zstąpienie Chrystusa do otchłani, zwiastowanie Pańskie. W niniejszym tomie obszernie prezentowana jest także tematyka związana z rokiem liturgicznym, obejmująca hasła: Wielkanoc, Wielki Piątek, Wielki Post, Wielki Tydzień, wigilia, Wszystkich Świętych, Zaduszki. Podejmowana na łamach Encyklopedii katolickiej problematyka teologiczna prezentuje punkty widzenia innych denominacji chrześcijańskich. W obszarze zagadnień interkonfesyjnych i ekumenicznych mieszczą się hasła: welehradzkie zjazdy unijne, Wiara i Ustrój, wittenberska zgoda, wszechprawosławne konferencje, Wszechprawosławny Sobór, zwinglianizm. Bogaty jest także blok tekstów dotyczących religii niechrześcijańskich, obejmujący m.in. hasła: wahhabici, Wedy, wedyzm, wisznuizm, zaratusztrianizm, zen.

Dzięki ukierunkowaniu na problematykę ekumeniczną i międzyreligijną Encyklopedia katolicka stara się ukazać komplementarny obraz ziemskiej rzeczywistości, zwłaszcza życia religijnego na Ziemi w jego wielorakich odniesieniach implikujących rożne sposoby odczytywania znaków czasu, rozumienia wszechświata i wieczności oraz interpretowania związków przyczynowych zachodzących między zjawiskami.

W konsekwencji tego podejścia metodologicznego liczne hasła dotyczą wartości ogólnoludzkich i zagadnień ponadkulturowych (wdzięczność, wielkoduszność, wierność, wspaniałomyślność, współczucie, wyrozumiałość, wytrwałość, zaufanie, życzliwość). Nie stroniąc od trudnych tematów, na szpaltach Encyklopedii katolickiej omówiono także wiele ważkich problemów stanowiących przejawy zła dotykającego jednostki i całe wspólnoty (zabójstwo, zatwardziałość, zazdrość, zboczenia seksualne, zbrodnia, zdrada, zgorszenie, zniewaga).

Wiele miejsca poświęcono też takim zagadnieniom społecznym, jak: władza, własność, wojna, wolność, wychowanie, wyzysk, zdrowie, analizowanym zarówno w aspekcie filozoficzno-religijnym, jak i socjologicznym. Omówiono także ważne wydarzenia historyczne: warszawskie powstanie, Watykański Sobór I, Watykański Sobór II, wersalski traktat, westfalski pokój, wielkopolskie powstanie, wiosna ludów, zamach majowy.

Zamykając edycję podstawową Encyklopedii katolickiej, jej Twórcy i Wydawcy wyrażają przekonanie, że znajdzie ona trwałe miejsce w dziejach leksykografii, a jej znaczenie dla rozwoju wiedzy katolickiej, propagowania w świecie chrześcijańskich wartości i zwalczania zabobonów odegra przynajmniej taką rolę, jaką dla rozpowszechniania idei oświeceniowych miała Wielka encyklopedia francuska.

Autor: Piotr Królikowski
Ostatnia aktualizacja: 23.10.2014, godz. 12:43 - Piotr Królikowski