Miło nam poinformować, że decyzją Kapituły Nagrody Stowarzyszenia Wydawców Katolickich FENIKS 2013 Towarzystwo Naukowe KUL otrzymało Nagrodę w kategorii PRZEKŁAD: „Sofokles. Tragedie I: Ajas, Trachiniki, Filoktet, Edyp w Kolonos”, „Sofokles. Tragedie II: Król Edyp, Antygona, Elektra” ze wstępem i w opracowaniu Roberta R. Chodkowskiego (Towarzystwo Naukowe KUL).
 
 
Sofokles 1       Sofokles 2
Nowy Przekład 1   Nowy Przekład 2

Ten tom zawiera najnowsze polskie przekłady i nowe opracowania czterech tragedii Sofoklesa: Ajasa, Trachinek, Filokteta i Edypa w Kolonos, dokonane przez Roberta R. Chodkowskiego, badacza antycznego teatru i tragedii greckiej, profesora zwyczajnego KUL.

 

Sofokles (495-405 przed Chr.) jest przedstawicielem starożytnej tragedii greckiej w jej szczytowym rozwoju. Jego sztuki, już w starożytności uznane za znakomite, zachowały taką opinię do dzisiaj, mimo upływu niemal 2500 lat od ich powstania. Także ich uniwersalna tematyka jest nadal aktualna. To stwierdzenie odnosi się także do dramatów, których przekład zawarty jest w tym tomie. Ajas ukazuje dramat człowieka, którego wielkość i znaczenie nie znalazły uznania wśród tych, z którymi dokonał wspaniałego dzieła. Niedocenienie tych zasług w połączeniu z wielką ambicją osobistą tytułowego bohatera doprowadza do samobójczej śmierci, która jest ceną jego rehabilitacji i przywrócenia mu należnej czci. W Trachinkach Sofokles przedstawia dramat małżeństwa, spowodowany ustawiczną nieobecnością męża w domu. Dążenie mężczyzny do coraz nowych sukcesów i ciągłe potwierdzanie swej wielkości skutkują zanikiem więzów rodzinnych, zdradą małżeńską, a na koniec tragedią dla całej rodziny. FiloktetEdyp w Kolonos to tragedie starego poety, zbliżającego się do kresu życia. Wstarożytności uchodziły za jego największe osiągnięcia poetyckie. Ich nieprzemijająca wartość dla nas polega dziś ponadto na ukazaniu ludzkiego cierpienia jako drogi doskonalenia osobowości i osiągania wyższych celów.

 

ISBN 978-83-7306-449-2

ISBN 978-83-7363-879-2

   

Tom II tragedii Sofoklesa w przekładzie Roberta R. Chodkowskiego obejmuje trzy kolejne sztuki poety: Króla Edypa, Antygonę i Elektrę

Król Edyp to według Arystotelesa „najpiękniejsza tragedia” (kallíste tragoidía), ponieważ w niej znalazł on najpełniejsze urzeczywistnienie własnych postulatów swojej poetyki normatywnej. Dramaturga interesują w niej problemy wielkości i upadku człowieka, jego wolności i ograniczeń, w tym zależności losu człowieka od sił wyższych.

Antygona, równie wielkie arcydzieło o charakterze uniwersalnym, na przykładzie heroicznej postawy tytułowej bohaterki ukazuje istotne znaczenie w życiu człowieka wyższych wartości, jak oddanie osobom najbliższym i poszukiwanie sensu życia w wierności wyznawanym ideałom. Drugi bohater sztuki, Kreon, swoją postawą tyrana, ilustruje niebezpieczeństwa, jakie niesie ze sobą władza, jeśli władca, przekonany o posiadaniu jedynej prawdy,  dla własnych celów nagina prawo i w konsekwencji łamie prawa boskie i podstawowe prawa ludzkie, by ostatecznie przegrać i jako polityk, i jako człowiek.

Elektra –  to trzeciaz najbardziej znanych tragedii Sofoklesa. Podobnie jak w Antygonie Sofokles ukazuje w tej sztuce dramat młodej dziewczyny, która mimo nawału nieszczęść, jakie spadają na nią gradacyjnie, nie załamuje się i do końca pozostaje sobą, wierna podjętemu zadaniu: pomszczeniu ojca i ukaraniu jego zabójców, w tym swej matki-zbrodniarki. Z pomocą boga i brata odnosi ostateczne zwycięstwo.

Te trzy sztuki łączy przekonanie o kruchości życia człowieka, lecz i wiara w wielkość jego ducha oraz zdolność do pokonywania przeciwieństw w walce o sprawiedliwość i prawdę, nawet za najwyższą cenę.

 

ISBN 978-83-7306-576-5

 
Przekłady wszystkich sztuk Sofoklesa zostały dokonane klarownym i czystym jedenastozgłoskowcem w partiach dialogowych oraz wolnym wierszem rytmizowanym w partiach chóralnych i dialogach lirycznych. Korzystanie z tych przekładów oraz ich konfrontację z tekstem greckim ułatwia fakt, że tłumacz zachowuje tę samą ilość wersów, jaką w oryginale mają tłumaczone sztuki jako całości oraz ich poszczególne części kompozycyjne. Nie są to tłumaczenia dosłowne, lecz bardzo bliskie oryginałom przede wszystkim w ich dramatycznej wymowie, walorach poetyckich i stylistyce. Tłumacz unika archaizacji i stara się używać współczesnego języka literackiego, zrozumiałego dla każdego czytelnika. Obszerne wstępy wprowadzają w kontekst mitologiczno-literacki dramatów, a szczegółowe analizy i interpretacje własne przygotowują czytelników do głębszego obcowania z dziełami Sofoklesa jako twórcy klasycznej formy tragedii i niezrównanego mistrza w budowaniu nieśmiertelnych postaci literackich.

 

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 15.04.2013, godz. 12:06 - Stanisław Sarek