Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.

Wyrok

Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 24 października 2014 r.

II FSK 2661/12

Tytuł: Podstawa opodatkowania przedsiębiorcy posiadającego zagraniczny zakład.

Aby ustalić podstawę opodatkowania przedsiębiorcy posiadającego zagraniczny zakład, należy najpierw ustalić jego całkowity dochód, a potem odjąć od niego dochód zagranicznego zakładu, od którego tamtejszy fiskus pobrał podatek. Nie chodzi więc o bilansowy zysk.
LEX nr 1523332, G.Prawna 2014/208/4
Dz.U.2018.1036: art. 17 ust. 1 pkt 3

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca).
Sędziowie: NSA Beata Cieloch, del. WSA Grażyna Nasierowska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 20/12 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r.
1) oddala skargę kasacyjną,
2) zasądza od Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 20/12) oddalił skargę P. P. S.A. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 3 listopada 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. w kwocie 2.850.678 zł. Powyższa decyzja uchyliła w całości decyzję Urzędu Kontroli Skarbowej we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2011 r.
Sąd pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że spółka w 2006 r. prowadziła działalność gospodarczą na terytorium kraju oraz na terytorium Republiki Federalnej Niemiec w formie jednostek spełniających definicję zakładu w rozumieniu umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90); dalej - umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub umowa bilateralna.
Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do ustaleń faktycznych podkreślił, że w stanie sprawy, nie wszystkie dochody zakładów będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania w trybie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) dalej: u.p.d.o.p. W konsekwencji, Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że dochód spółki z tytułu zakładów prowadzonych na terenie RFN wyniósł 3.854.151,75 zł. Powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. uznał, że dochodem zakładów do opodatkowania w Polsce jest kwota 2.108.929,05 zł, stanowiąca różnicę pomiędzy dochodem zakładów ustalonym według przepisów polskiej ustawy (3.854.151,75 zł), a dochodem opodatkowanym w Niemczech (1.745.222,70 zł). Organ odwoławczy nie podzielił zatem prezentowanej przez skarżącą wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. w odniesieniu do metodologii wyliczenia takiego dochodu. Podkreślił, że celem zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu jest jedynie wykluczenie podwójnego opodatkowania dochodu należącego do tego samego podatnika, a nie jego obniżenie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wysokości dochodu zakładów położonych poza terytorium Polski. Spółka przyznała, że kwestią sporną w sprawie na etapie skargi do Sądu, jest wysokość dochodu zakładu, podlegającego zwolnieniu z opodatkowania CIT w Polsce na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie ze stanowiskiem spółki prezentowanym w skardze, kwota ta w 2006 r. wynosiła: 1.927.075,87 zł, natomiast według Dyrektora Izby Skarbowej: 1.745.222,70 zł. Poza zakresem zaskarżenia pozostała kwestia tzw. różnic kursowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw prawnych do odstąpienia od wyrażonego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazał, że istotę sporu stanowi rozbieżność w interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. Skarżąca prezentowała pogląd o konieczności objęcia zwolnieniem całego dochodu jaki generowało prowadzenie przez nią (poza terytorium kraju) zakładu w rozumieniu art. 5 umowy bilateralnej. W swej argumentacji odwoływała się do postanowień art. 7 i art. 24 ust. 2a umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Organy podatkowe orzekające w sprawie, nawiązując do tych samych postanowień umowy utrzymywały z kolei, że zwolnieniem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. winna być objęta tylko ta część dochodu uzyskanego poza granicami kraju, jaka została uwzględniona (przyjęta do opodatkowania) przez niemieckie organy podatkowe.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w kontekście stawianych jej zarzutów naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 7 i art. 24 ust. 2a umowy bilateralnej - Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Sąd wyjaśnił, że użyty w zdaniu drugim art. 7 ust. 1 umowy bilateralnej przepisu zwrot "zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w drugim państwie" nie oznacza, że podatnikowi przysługuje prawo do wyboru jurysdykcji podatkowej. Zwrot ten należy rozumieć jako wyłączne prawo administracji podatkowej umawiającego się państwa do opodatkowania dochodów przedsiębiorstwa z siedzibą w tym państwie, z tym zastrzeżeniem, że umowa międzynarodowa przyznaje jednocześnie państwu źródła prawo (na zasadach w niej przyjętych) do opodatkowania ściśle określonego rodzaju dochodu (ze źródła jakim jest zakład), o ile, ustawodawstwo wewnętrzne państwa źródła nakłada podatek na ten rodzaj dochodu. Sąd dodał, iż ostatnia uwaga ma istotne znaczenie w kontekście zarzutów skarżącej, że polskie organy podatkowe przy wymiarze podatku uwzględniły prawo podatkowe państwa źródła (Republiki Federalnej Niemiec).
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, iż organy podatkowe orzekające w sprawie - prawidłowo zastosowały tę regułę uznając, iż zwolnieniem na podstawi art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. należy objąć tylko tę część dochodu spółki, jaki został przyjęty do opodatkowania na podstawie odpowiednich decyzji niemieckich organów podatkowych. Zdaniem Sądu nie ma przy tym racji skarżąca twierdząc, że organy podatkowe pominęły wytyczne do Modelowej konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku. Formułowane w tym względzie zarzuty są chybione z dwóch powodów. Po pierwsze, zastosowany przez organy podatkowe mechanizm wyłączenia z opodatkowania dochodu osiągniętego ze źródła płożonego na terytorium RFN nie narusza postanowień samej Konwencji. Po drugie, Dyrektor Izby Skarbowej wielokrotnie dał wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, że przy wykładni spornych przepisów posiłkował się jej regulacjami.
Reasumując, Sąd nie stwierdził zarzucanych decyzji naruszeń prawa w zakresie wykładni art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 7 i art. 24 ust. 2a Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Spółka zaskarżyła opisany wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych). Wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo jej wydania z naruszeniem zasad postępowania podatkowego, tj. zasady prawdy obiektywnej oraz przepisów regulujących zakres środków dowodowych, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 210 § 4 pkt 6, art. 124, art. 191 oraz w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie zawiera jasnego uzasadnienia prawnego, nie rozważa wszystkich określonych istotnych dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie i wydanie rozstrzygnięcia z częściowym pominięciem istotnej argumentacji spółki wskazanej w skardze. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. w związku z art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p. oraz art. 7 i art. 24 ust. 2 lit. a umowy bilateralnej poprzez błędna wykładnię skutkującą przyjęciem, że dochodem zakładu podlegającym zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym odo osób prawnych w Polsce może być wyłącznie dochód określony przez władze podatkowe kraju prowadzenia działalności przez zakład, a nie dochód skalkulowany zgodnie z przepisami podatkowymi obowiązującymi w Polsce.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest określenie wysokości dochodu osiągniętego przez położony poza granicami Polski zakład skarżącej spółki podlegający zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych w 2006 r. Jakkolwiek w skardze kasacyjnej strona zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, to w istocie strona nie kwestionuje ustaleń faktycznych lecz dokonaną przez ten Sąd wykładnię i subsumcję przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że podwójne opodatkowanie związane jest z roszczeniami jakie państwa kierują do podmiotu pochodzącego z ich terenu, czy też na nim prosperującego (zasada rezydencji i zasada źródła terytorialność). Innymi słowy, z podwójnym opodatkowaniem mamy do czynienia w sytuacji, nakładania się jurysdykcji podatkowej dwóch państw, która prowadzi do wielokrotnego obciążenia podatkowego tego samego przedmiotu opodatkowania (dochodów, majątku lub konsumpcji).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.d.o.p. podatnicy jeżeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Oznacza to, że do dochodów osiąganych przez tych podatników, zarówno w kraju, jak i zagranicą, mają zastosowanie przepisy polskiego prawa podatkowego, określające ogólne zasady opodatkowania tych dochodów.
Jednakże w art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. ustawodawca postanowił, że wolne od podatku są dochody osiągane poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez podatników będących rezydentami RP, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi. W tym miejscu należy podkreślić, że umowa międzynarodowa po ogłoszeniu w dzienniku urzędowym staje się częścią prawa krajowego, ma pierwszeństwo przed ustawą i jej przepisy stosowane są bezpośrednio.
Stosownie do art. 7 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90) zyski przedsiębiorstwa umawiającego się Państwa podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą w drugim umawiającym się Państwie poprzez położony tam zakład. Jeżeli przedsiębiorstwo wykonuje działalność w ten sposób, to zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w drugim Państwie, jednak tylko w takiej mierze, w jakiej mogą być przypisane temu zakładowi. W przypadku prowadzenia działalności poprzez położony na terytorium Niemiec zakład, dochód który może być przypisany temu zakładowi może być opodatkowany w Niemczech.
Jednakże w celu zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w art. 24 ust. 2 umowy określono metodę unikania podwójnego opodatkowania metodą wyłączenia z progresją. W myśl art. 24 ust. 2 umowy, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce osiąga dochód, który zgodnie z postanowieniami umowy może być opodatkowany w Niemczech, wówczas Polska zwolni taki dochód od opodatkowania.
Jak trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - faktyczną podstawę do wyłączenia takiego dochodu z opodatkowania w Polsce stanowi istnienie obowiązku uiszczenia podatku oraz jego zapłaty od dochodu uzyskanego przez zakład w RFN.
Jest to o tyle istotne, że może być tak, iż niektóre kategorie dochody mogę być w RFN wolne od podatkowania, natomiast w Polsce podlegają opodatkowaniu.
Z tego też względu polskie organy podatkowe ustalają całkowity dochód uzyskany przez zakład działający w Niemczech, a następnie obejmują zwolnieniem, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p., tylko tę część dochodu spółki jaka została opodatkowana na podstawie decyzji niemieckich organów podatkowych.
Dokonując interpretacji przepisów, które miały w sprawie zastosowanie tj. art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p., a także przepisów art. 5, art. 7 i art. 24 ust. 2 umowy, Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy zastosował wykładnię gramatyczną tychże przepisów i na jej podstawie określił konsekwencje prawne stanu faktycznego.
Na koniec należy podnieść, że zarówno Konwencje Modelowe OECD, jak też oficjalny Komentarz do Konwencji nie mają charakteru normatywnego, a to oznacza, że umawiające się państwa mają swobodę w wyborze rozwiązań prawnych i mechanizmów unikania podwójnego opodatkowania. Konwencja, jak też oficjalny Komentarz, stanowią ważny kontekst interpretacyjny, do którego trafnie odwołał się Sąd pierwszej instancji. W szczególności przy wyjaśnieniu pojęcia "zysku", który obejmuje cały dochód z prowadzonego przedsiębiorstwa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

1523332