Czy pisze się "fizyka Newtonowska", "zmodyfikowana dynamika Newtonowska" czy też "fizyka newtonowska", "zmodyfikowana dynamika newtonowska"?
Próbowałem problem rozwiązać sam. SJP mówi "Newtonowski (czyj?)" i "newtonowski (jaki?)" co (przynajmniej dla mnie) sugeruje pisownię "Newtonowska" ale z drugiej strony w encyklopedii PWN znalazłem obydwie wersje zapisu "Według zasady względności fizyki Newtonowskiej" oraz "jedno z pojęć newtonowskiej koncepcji czasu" i "podstaw mechaniki newtonowskiej". Darmowa wersja Korpusu Języka Polskiego podaje tylko zapis z małej litery. Byłbym bardzo wdzięczny za odpowiedź na to pytanie.

 

Wielki słownik ortograficzny PWN pod redakcją E. Polańskiego podaje następujące zasady dotyczące tego zagadnienia:

1. Wielką literą zapisujemy przymiotniki dzierżawcze (odpowiadające na pytanie czyj?, odnoszące się do właściciela, autora, twórcy) utworzone od imion własnych, zakończone na -owski, -owy, -in, -yn, -ów, np. Pałac Kazimierzowski, dramat Szekspirowski, Sabałowe bajania, poezja Miłoszowa, Zosina chustka, Marysin ojciec, Psałterz Dawidów (= Dawida).

2. Przymiotniki jakościowe (odpowiadające na pytanie jaki?, tzn. taki, który poprzez związek z kimś lub też ogólne nawiązanie do jakiejś postaci czymś się charakteryzuje) utworzone od imion własnych, np. komedie molierowskie, ogród jordanowski, porównanie homeryckie, rok mickiewiczowski, syzyfowa praca, wiek balzakowski.

 

W praktyce powyższe rozstrzygnięcie w wielu wypadkach nie jest, niestety, wystarczające, ponieważ do określonego przymiotnika dzierżawczego często można odnieść oba typy pytań. W takich sytuacjach  trzeba kierować się interpretacją całego wyrażenia w kontekście, w którym zostało ono użyte. Tak jest i w tym wypadku. W podanych przez Pana wyrażeniach zapis wielką literą, czyli fizyka Newtonowska, zmodyfikowana dynamika Newtonowska, uzasadniony byłby wówczas, gdy mamy na myśli pewne zasady nauki sformułowane przez konkretnego badacza, będące jego dziedzictwem intelektulanym. Natomiast jeśli piszemy o pewnym zbiorze prawideł czy nurcie badawczym lub też o sposobie analizy i interpretacji faktów naukowych, wówczas uzasadniony jest zapis małą literą, czyli fizyka newtonowska, zmodyfikowana dynamika newtonowska.

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 10.01.2012, godz. 10:12 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn