Czy poprawne jest sformułowanie "głęboki rezerwowy"?

 

Jak udało nam się dowiedzieć, głęboki rezerwowy to określenie należące do języka sportowego i oznacza osobę z drużyny siedzącą na ławce rezerwowych, przy czym najczęściej osobie tej nie jest dana możliwość wejścia do gry zespołu.

Przymiotnik głęboki ma wiele znaczeń w polszczyźnie, Słownik języka polskiego PWN podaje ich aż jedenaście:

1. 'mający dużą odległość od powierzchni do dna'
2. 'posiadający określoną odległość od powierzchni do dna'
3. 'mający dużą rozciągłość w przestrzeni'
4. 'mający dużą rozciągłość w czasie'
5. 'o życiu umysłowym człowieka: niepowierzchowny, wnikliwy'
6. 'o uczuciach, stanach psychicznych: prawdziwy, mocny'
7. 'o procesach, zjawiskach społecznych, psychologicznych: gruntowny, nieodwracalny'
8. 'o barwach, o oświetleniu: intensywny'
9. 'o tonie, głosie: donośny, z przewagą tonów niskich'
10. 'całkowity, zupełny'
11. 'o porze doby, roku, o wieku: późny'
Jak widać, semantyka tego przymiotnika obejmuje również znaczenia metaforyczne, ale żadnego z podanych nie można  bezpośrednio odnieść do tytułowego sformułowania. Nie wyklucza to jednak możliwości utworzenia takiego połączenia, ponieważ powstawanie metafor nie jest procesem ani ograniczonym, ani zamkniętym, zwłaszcza w językach środowiskowych. Tak więc nie ma powodu, aby głębokiego rezerwowego uznać za językową "pokrakę", a jego znaczenie można zinterpretować jako 'osoba należąca do drużyny, ale bez realnych szans na udział w grze'.
Warto jeszcze wspomnieć, że osobowe odniesienie przymiotnika głęboki (które mieści się w 5. z podanych wyżej znaczeń) funkcjonuje w polszczyźnie w przypadku wyrażenia głęboki człowiek - określa ono kogoś mądrego, wyjątkowego pod względem umysłu i charakteru.  Takie wyjaśnienie podaje S. Skorupka w Słowniku frazeologicznym języka polskiego z 1967 r., ale Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami z 2007 r. już takiego połączenia nie notuje, co może sugerować, że wyrażenie to wychodzi z powszechnego użycia.
Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 24.02.2013, godz. 15:10 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn