Ryszard Zajączkowski - książki autorskie

 

Głos prawdy i sumienie
Kościół w pismach Cypriana Norwida

 
ISBN: 978-83-231-2882-3
Rok wydania: 1998, 2012 II wydanie
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

 

Norwid to pisarz, który od lat nie przestaje fascynować głębią i oryginalnością swych przemyśleń. Jest ciekawy zwłaszcza jako myśliciel religijny, pogłębiający rozumienie dogmatu, poszukujący śmiałych rozwiązań dla istotnych problemów wiary i życia. Pytania o teologiczną świadomość Norwida były już stawiane w badaniach nad twórczością poety, zagadnienie to do dziś jednak nie zostało wystarczająco opracowane. Ważne w tego rodzaju analizach wydaje się Norwidowe rozumienie Kościoła. Pisarzowi zawsze bliskie były wszak przeszłość i współczesne dzieje wspólnoty chrześcijańskiej. Celem tej książki jest ukazanie całości poglądów Norwida dotyczących zagadnień eklezjalnych, wyśledzenie historycznych uwarunkowań tych przemyśleń i ustalenie stopnia ich oryginalności oraz tego, jak dalece mogą zapładniać współczesną myśl o Kościele.

 

Pisarz i wyznawca

W kręgu twórczości Romana Brandstaettera

 

ISBN: 978-83-7363-923-2

Rok wydania: 2009

Wydawnictwo KUL

 

Twórczość Romana Brandstaettera była i jest wyrazem poglądów, upodobań i postaw niezmiernie żywotnych w Polsce. Niniejsze opracowanie stanowi próbę wprowadzenia do bogatego i różnorodnego dzieła pisarza. Zmierza ono do wydobycia najważniejszych aspektów i tendencji jego twórczości, jak również jej kontekstu literackiego. Badania uwzględniły prawie wszystkie utwory, teksty publicystyczne i wywiady autora Jezusa z Nazarethu, a także – z  konieczności w drobnej części – potężny, niekiedy fascynujący zbiór jego prawie zupełnie nieznanych materiałów archiwalnych przechowywanych w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu oraz w Bibliotece Kórnickiej PAN. Dorobek literacki Brandstaettera marginalizowany długo przez odpowiedzialnych za polską kulturę, niedoceniany przez wielu krytyków oraz pomijany w syntezach naszej powojennej literatury czeka wciąż na badaczy, odkrywców i koneserów.

 

Literackie ślady wiary

Od romantyzmu do współczesności

Literackie ślady wiary - okładka

 

ISBN: 978-83-8061-440-6

Rok wydania: 2017

Wydawnictwo KUL

 

Szkice zebrane w książce odzwierciedlają ważny w literaturze polskiej nurt tematyki religijnej, poczynając od romantyzmu aż po czasy współczesne. Zarówno w wieku dziewiętnastym jak i w dwudziestym pojawili się twórcy głęboko przywiązani do chrześcijaństwa, a przynajmniej traktujący je jako niezbywalny zrąb kultury, którego nie można pominąć w myśleniu o człowieku i świecie. Przedstawione opracowania dotyczą zwłaszcza takich autorów jak A. Mickiewicz, Z. Krasiński, C. Norwid, A. Wat, J. Wittlin i R. Brandstaetter, choć ten ciąg nazwisk można wzbogacić o wielu innych pisarzy, filozofów i teologów. Ich twórczość zainspirowana chrześcijaństwem ważna jest nie tylko dla Polski. W tym nurcie kulturowym wzrastał wszak Jan Paweł II i kształtowało się Jego przesłanie do świata.

 

Prace redakcyjne i edytorskie

Wartość i sens. Aksjologiczne aspekty teorii interpretacji

red. E. Fiała, A. Tyszczyk, R. Zajączkowski

ISBN: 83-7363-106-2

Lublin 2003

Wydawnictwo KUL

 

Wartość i sens - okładka

Kolejny tom z serii Literatura w kręgu wartości stawia w polu zainteresowania interpretację w jej rozlicznych powiązaniach ze sferą aksjologii literackiej. Wymieńmy trzy zasadnicze obszary takich powiązań. Mogą to być - po pierwsze - związki, które ujawniają się jako aksjologiczne założenia interpretacji formułowane bądź jedynie implikowane przez metodologiczne "szkoły" badań literackich. Po drugie - mogą to być powiązania wyrażające się w aksjologicznym nacechowaniu wielu kategorii interpretacyjnych, takich jak całość - części, spójne - niespójne, powierzchniowe - głębokie czy centralne - peryferyjne. I po trzecie - wskażemy, nawiązując do rozróżnień Janusza Sławińskiego, na zależności zachodzące pomiędzy wydobywanym przez interpretację sensem dzieła a jego wartością i metodycznie rozumianym wartościowaniem. [...] W książce odnajduje czytelnik także odzwierciedlenie wielu toczących się w ostatnich dziesięcioleciach sporów dotyczących metodologicznego statusu interpretacji, jej uwarunkowań i granic inspirowanych w dużej mierze twierdzeniami przedstawicieli dekonstrukcjonizmu o zasadniczej nierozstrzygalności poznawczej hipotez interpretacyjnych. Wydaje się, że spory te wykraczają poza dyskurs czysto metodologiczny, przybierając charakter konfliktu - przynajmniej w jakiejś mierze - aksjologicznego. Na jednym biegunie mamy więc - nazwijmy to tak - postawę poznawczą wobec interpretacji nakładającą na nie rygory metodologiczne związane z wartością prawdy, na drugim zaś postawę pragmatyczną odrzucającą jako nieuzasadnione wszelkie prawdziwościowe ograniczenia swobody interpretacyjnej.

 

Nie będziesz zabijał - okładka

Roman Brandstaetter

Nie będziesz zabijał. Dramat w dziesięciu odsłonach

oprac. R. Zajączkowski

ISBN: 83-7224-725-0

Kielce 2005

Wydawnictwo Jedność

 

Nie będziesz zabijał to pochodzący z 1961 r. dramat Romana Brandstaettera (wspominany też w bibliografiach jako Ślepa ulica). Jego akcja rozgrywa się w 1949 r. i dotyczy zmagań polskiego podziemia niepodległościowego z komunistyczną władzą. Jest to dramat o Polakach: o leżącej w naturze naszego narodu niezgodzie na zniewolenie. Jednak najistotniejsze jest przesłanie etyczne i religijne utworu. Zabicie człowieka, kimkolwiek by on nie był, to zawsze zło, które rodzi cierpienie, zrywa więzi międzyludzkie, powoduje niepokój sumienia. Wiara w Boga musi motywować wybory moralne i polityczne. Bez niej zaś zagrożone są człowieczeństwo i Polska. W zalewie nienawiści tylko jeden rodzaj śmierci okazuje się życiodajny: ofiara poniesiona po to, aby ocalić życie kogoś innego. Śmierć dobrowolna i z miłości objawia drugi aspekt piątego przykazania: człowiek jest zobowiązany troszczyć się o życie i rozwijać zdolność do jego afirmacji. Przez swój polityczny wydźwięk sztuka ta przypomina o cztery lata wcześniejsze Milczenie, lecz w przeciwieństwie do niego wznosi się na poziom bardziej uniwersalny. Mówiąc o człowieku, pisarz zna granice moralizowania. Zdaje sobie sprawę, że świat jest skomplikowany, zaś wybory moralne wymagają trudu, a niekiedy nawet heroizmu. Ich ostatecznym kryterium musi być sumienie.  

 

 

 

 

Świat kultury Romana Brandstaettera

red. R. Zajączkowski

ISBN: 978-83-7306-697-7, 978-83-8061-174-0

Lublin 2015

Towarzystwo Naukowe KUL

 

Świat kultury Romana Brandstaettera - okładka

O twórczości Romana Brandstaettera przez lata pisano niewiele, choć jego utwory miały licznych czytelników. Pisarz zyskał rozgłos zwłaszcza dzięki tetralogii Jezus z Nazarethu, esejom o tematyce biblijnej i franciszkańskiej oraz wierszom ze zbioru Pieśń o moim Chrystusie. Jednak nie tylko był znawcą i po­pularyzatorem Biblii, ale także niejednokrotnie nawiązywał do bogactwa cywi­lizacyjnego Europy i poszukiwał korzeni etosu współczesnego Europejczyka. Fascynował się kulturą antyczną, podróżował często do Italii, znał świetnie tra­dycję żydowską, bez trudu obcował z dorobkiem krajów niemieckojęzycznych, ze szczególnym zaś pietyzmem odnosił się do zdobyczy kulturowych nad Wisłą. To wyliczenie nie oddaje zresztą pełnego spektrum jego refleksji o kulturze. Wskazuje jednak na kierunek poszukiwań, do których wprowadzeniem jest niniejsza książka. Zebrane teksty stanowią bowiem próbę przyjrzenia się mniej znanej sferze dokonań Brandstaettera, która może zainteresować zupełnie inne grono czytelników.

 

Kulturowy wymiar twórczości Norwida

red. J. C. Moryc OFM, R. Zajączkowski

ISBN: 978-83-7306-721-9, 978-83-8061-177-1

Lublin 2016

Towarzystwo Naukowe KUL

 

Kulturowy wymiar twórczości Norwida - okładka

W bogatej spuściźnie Cypriana Norwida często pojawia się tematyka kulturowa. Choć słowo „kultura” nigdy nie zostało użyte przez pisarza, to jednak przesłanie jego utworów nie pozwala o nim zapomnieć. Norwid odwoływał się do dorobku Wschodu i Zachodu. Sprzyjał temu fakt, że na „paryskirti bruku” - w dwumilionowej, wielokulturowej i wielonarodowościowej stolicy Francji, w kosmopolitycznym tłumie bądź na wystawach światowych mógł spotkać przedstawicieli różnych cywilizacji i kultur. Korzystając z paryskich bibliotek i muzeów, studiował bogatą spuściznę duchową całej ludzkości. Odwołania kulturowe mają zatem w jego twórczości bardzo szeroki i zróżnicowany zakres. Norwid był dziedzicem i apologetą cywilizacji łacińskiej, ale wnikliwie pokazywał ją w kontakcie z innymi cywilizacjami i kręgami kulturowymi. Z szacunkiem odnosił się do specyfiki rodzimych zwyczajów i tradycji, a zarazem był zwolennikiem uniwersalistycznego spojrzenia. Szerokość kulturowych zainteresowań poety była olbrzymia, dlatego do dziś pozostaje bardzo aktualna, ciekawa i inspirująca. Łatwo też wchodzi w konteksty europejskie, a nawet światowe. Niniejsza książka stanowi skromne świadectwo przesłania kulturowego, jakie wyłania się z twórczości pisarza. Refleksja to ważna, bo jak zauważył Jan Paweł II w przemówieniu poświęconym poecie: „Cyprian Norwid pozostawił dzieło, z którego emanuje światło pozwalające wejść głębiej w prawdę naszego bycia człowiekiem, chrześcijaninem, Europejczykiem i Polakiem”.

 

Józef Wittlin pisarz kulturowego pogranicza

red. R. Zajączkowski

ISBN: 978-83-7306-758-5, 978-83-8061-357-7

Lublin 2016

Towarzystwo Naukowe KUL

 

Józef Wittlin - okładka

Niewielu jest pisarzy tak ważnych, a zarazem słabo poznanych, jak Józef Wittlin (1896-1976). Dzieciństwo i młodość spędził we Lwowie, później podróżował po Europie Zachodniej, a wkrótce po wybuchu II wojny światowej trafił do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkał przez ostatnie trzydzieści pięć lat życia. W latach dwudziestych i trzydziestych uchodził za jednego z najbardziej interesujących pisarzy, a krótko przed wybuchem II wojny światowej wymieniano go wśród kandydatów do literackiej Nagrody Nobla. W jego twórczości doszło do głosu rozległe doświadczenie kulturowe obejmujące kraje Europy Środkowo-Wschodniej, Niemcy, Francję, Włochy, Hiszpanię, Grecję, Palestynę, a także tradycję żydowską i chrześcijańską. Do historii literatury przeszedł jako autor nie tylko powieści Sól ziemi, ale i szeregu esejów, listów, intymnych zapisków, które odsłaniają jego zupełnie inne oblicze. Wittlin udowodnił, że wielkie dzieła nie muszą być nudne, a wartość pisarza nie mierzy się wielkością jego dorobku. Pozostawił spuściznę stosunkowo niewielką, ale ważną i wciąż wartą poznania. Niniejsza książka stanowi próbę przyjrzenia się niektórym tylko obszarom jego dokonań, aby w ten sposób przywrócić go polskiej kulturze i poprowadzić czytelnika do odkrycia tego, co wielkie, choć wciąż jeszcze mało znane.

Autor: Andrzej Zykubek
Ostatnia aktualizacja: 15.11.2017, godz. 09:42 - Rafał Nawrocki