GIL ZWYCZAJNY Pyrrhula pyrrhula
SYSTEMATYKA: Rząd-wroblowe Passeriformes, rodzina: łuszczaki, ziarnojady, ziębowate Fringillidae
WYGLĄD: Większy od wróbla. Długość ciała ok. 15,5-17,5 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 27 cm, masa ciała ok. 25 g. Krępa budowa. Dziób gruby, krótki. U obu płci czarny wierzch głowy, biały kuper i długi, czarny ogon. Skrzydła długie, czarne z białą pręgą. Młode podobne do samic, ale bez czarnej czapeczki.
DYMORFIZM PŁCIOWY: Samiec pierś jaskrawoczerwona, grzbiet niebieskawopopielaty. Samica pierś bledsza, brązowo-różowa, grzbiet brązowoszary.
ŚRODOWISKO: Obficie podszyte bory szpilkowe i mieszane,zadzrewienia śródpolne, sady, parki i ogrody. Unika otwartych terenów i bezdrzewnych pól.
DIETA: Najczęściej rośliny, chętnie pąki drzew liściastych, kotki, nasiona drzew i roslin zielnych, owoce. Pająki i owady.
ROZRÓD: Tworzy pary monogamiczne. Gniazdo zwykle na drzewie szpilkowym. W rozwidleniu bocznej gałęzi na wysokości 1,5–6 m nad ziemią, dobrze osłonięte. Najpierw buduje podstawę z patyków, mchy i łodyg, a na niej właściwe gniazdo z drobnych korzonków, wysłane źdźbłami i włosiem. Jaja składa w maju, zwykle 4–5 różnobiegunowych, wydłużonych o tle bladoniebieskim z nielicznymi plamkami w kolorze czerwonym, o średnich wymiarach 16x17 mm. Wysiadywanie (samica) trwa od zniesienia ostatniego jaja 12–14 dni. Pisklęta przebywają w gnieździe przez okres ok. 2 tygodni. W tym czasie są karmione przez oboje rodziców.
AKTYWNOŚĆ: W okresie lęgowym bardzo skryty, zimą stosunkowo mało płochliwy i daje się obserwować z dość bliskiej odległości (nawet 0,5 m).Poza okresem lęgowym żyje w grupach rodzinnych. Częściowo osiadły, ale wiele ptaków migruje zimą bardziej na południe, koczując w miejscach występowania pokarmu. Przeloty III–IV i X–XI.
ROZMIESZCZENIE:Występuje w północnych rejonach Europy, północnej Azji aż po Kamczatkę i Japonię, oraz północnej Turcji i Iranie.
LICZEBNOŚĆ: W Polsce nieliczny ptak lęgowy we wszystkich regionach, lokalnie może być średnio liczny. Niegdyś tylko zimował, ale co najmniej od początku XX wieku zasięg jego występowania się rozszerzał, a liczebność wzrastała
OCHRONA: W Polsce objety ścisłą ochroną gatunkową
UWAGI: Przed blisko dwustu laty na obecnym obszarze Polski gil odbywał lęgi prawie wyłącznie w górach. Przez ponad sto lat powoli kolonizował nasz kraj posuwając się od zachodu na północ i wschód. Obecnie gile gniazdują już w całej Polsce. A kolonizacja nadal postępuje, bo ptaki te zaczynają gniazdować w niewielkich lasach i parkach na terenach miejskich, gdzie dotąd nie występowały.
GALERIA