Teoria sztuki, estetyka, historia doktryn artystycznych, zanim uzyskały status instytucjonalny w postaci oddzielnej katedry w ramach Sekcji (obecnie Instytutu) Historii Sztuki KUL, były obecne w programie nauczania od roku akademickiego 1945/50, kiedy to uczelnia mogła podjąć przerwaną przez wojnę działalność naukowo-dydaktyczną. Profil tych dyscyplin, wchodzących w skład teoretycznych nauk o sztuce, bywał określany początkowo przez kompetencje wykładowców, z reguły specjalistów wysokiej rangi, jak profesorowie: Stefan Swieżawski i Piotr Bohdziewicz (lata 50.), prof. Władysław Stróżewski (lata 60.), księża profesorowie Marian Kurdziałek i Albert Krąpiec OP (lata 60.-70.), później, już w okresie usamodzielnienia się katedry: prof. Wiesław Juszczak i dr Elżbieta Grabska-Wallis (lata 80.).

prof._jacek_woniakowski_pozujcy_andrzejowi_okiczycowi_400
prof. Jacek Woźniakowski

Jako odrębna jednostka uniwersytecka pionu naukowo-dydaktycznego Katedra Teorii Sztuki i Historii Doktryn Artystycznych została powołana do życia w latach 70. ubiegłego stulecia staraniem prof. Jacka Woźniakowskiego. Był on kierownikiem tej katedry, początkowo połączonej „unią personalną” z Katedrą Historii Sztuki Nowoczesnej. Rozdział nastąpił w roku 1981, kiedy kierownictwo tej ostatniej objął prof. Andrzej Ryszkiewicz. Od roku 1990 kierownictwo katedry po emerytowanym prof. Woźniakowskim przejęła dr hab. Elżbieta Wolicka-Wolszleger. W roku 2004 nastąpił kolejny podział katedry – po zatwierdzeniu habilitacji dr Małgorzaty Kitowskiej-Łysiak, która objęła kierownictwo Katedry Historii Sztuki Współczesnej, do której przeszedł również dr Marcin Lachowski. Obecnie obsadę personalną katedry stanowią: dr hab. Ryszard Kasperowicz (od chwili przejścia na emeryturę prof. Elżbiety Wolickiej-Wolszleger kierowni k i katedry), dr Jacek Jaźwierski i mgr Monika Michałowicz.

dr_elbieta_grabskawallis_400
dr Elżbieta Grabska-Wallis

Podstawowym założeniem zajęć dydaktycznych w ramach katedry jest przede wszystkim przygotowanie studentów do pracy nad tekstami: wdrażanie do aktywnej, rozumiejącej lektury, która powinna umożliwić wszechstronną, poszerzoną o wiedzę historyczno-kulturową, interpretację dzieł oraz dziejów sztuki, a także teoretyczne dociekania z zakresu kultury artystycznej, w tym krytyki i historii myśli o sztuce. Jako materiał źródłowy wchodzą tu w grę różnorodne gatunki literackie, które Julius von Schlosser określił zbiorczym mianem Kunstliteratur.

agata_400prof. Elżbieta Wolicka-Wolszleger
 

Katedra prowadzi samodzielne badania w zakresie historii filozofii i teorii sztuki, metodologii nauk o sztuce i krytyki artystycznej w kontekście przemian kulturowych zarówno w sferze idei, jak też stosunków i instytucji społecznych. Celem tych badań o charakterze przekrojowym i interdyscyplinarnym jest ustalanie związków, wpływów, zależności, a także zderzeń i kontradykcji pomiędzy sztuką słowa a sztuką obrazu, teorią a praktyką artystyczną, twórczością a biografią artysty, życiem artystycznym a kontekstem społecznym, sferą wartości a zmiennością historii itd. Od wielu lat katedra organizuje ogólnopolskie seminaria metodologiczne (Seminaria Kazimierskie) w Kazimierzu Dolnym, na których spotykają się obok historyków sztuki także humaniści pokrewnych profesji: filozofii, historii, antropologii kulturowej, teorii i historii literatury oraz artyści i pisarze o sztuce. Plonem tych seminariów jest seria wydawnicza TN KUL, w której ramach ukazały się następujące tomy materiałów zebranych: Wobec sztuki. Historia – krytyka – teoria (1992), Czas i wyobraźnia. Studia nad plastyczną i literacką interpretacją dziejów (1995), Wizerunek artysty. Studia z dziejów sztuki XIX i XX wieku (1996), Miejsce wyobrażone – miejsce rzeczywiste (1999), Prawda natury – prawda sztuki. Studia nad znaczeniem reprezentacji natury (2002), Myśl, oko i ręka artysty. Studia nad genezą procesu tworzenia (2003), Biografia – historiografia – dawniej i dziś. Biografia nowoczesna – nowoczesność biografii (2005).

rysio_400
dr hab. Ryszard Kasperowicz

Pracownicy katedry utrzymują stałe, żywe kontakty z ośrodkami humanistyki akademickiej w Krakowie, Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu. W ramach dostępnych stypendiów zagranicznych odbywają kwerendy w bibliotekach specjalistycznych, m.in. takich europejskich ośrodków naukowo-badawczych, jak: Bochum, Eichstätt, Londyn (Instytut Warburga), Monachium, Paryż, Rzym oraz – po drugiej stronie półkuli – Toronto i Nowy Jork.
Autor: Ireneusz Marciszuk
Ostatnia aktualizacja: 27.09.2013, godz. 13:02 - Ireneusz Marciszuk