Przemówienie Rektora KUL ks. prof. Antoniego Dębińskiego z okazji inauguracji nowego roku akademickiego 2012/13

 

Szanowni Państwo,

 

inauguracja12.jpgKatolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, wypełniając swoją misję i powołanie, wyrażając „gaudium de veritate, [...] to jest radość poszukiwania prawdy we wszystkich dziedzinach wiedzy, odkrywania jej i głoszenia”1, inauguruje dzisiaj kolejny, dziewięćdziesiąty piąty rok akademicki. Odczuwam ogromną radość, mogąc z tej okazji powitać w murach naszej Uczelni tak wielu znamienitych Gości.

 

Podczas inauguracji roku akademickiego tradycyjnie dokonuje się bilansu najważniejszych osiągnięć minionego roku. Podsumowanie to chciałbym rozpocząć od nauki. Opisując osiągnięcia w tej dziedzinie, należy wspomnieć przede wszystkim IV Kongres Kultury Chrześcijańskiej, który odbył się u progu ogłoszonego przez Benedykta XVI Roku Wiary, „w duchu nauczania zainaugurowanego 50 lat temu Soboru Watykańskiego II”2. Poprzez kongres ten nasza Uczelnia stała się nie tylko miejscem, lecz także ważnym forum twórczego dialogu Kościoła ze światem współczesnym, prowadzonego w zmieniających się warunkach kulturowych. Kongres został zainicjowany przez świętej pamięci arcybiskupa Józefa Życińskiego. Po Jego nagłym odejściu dzieło to twórczo podjął następca Zmarłego, arcybiskup Stanisław Budzik. W tym roku czwarta już edycja kongresu została zorganizowana pod hasłem „W poszukiwaniu człowieka w człowieku. Chrześcijańskie korzenie nadziei”.

 

Dużym wyróżnieniem dla naszego Uniwersytetu było uzyskanie zgody Stolicy Apostolskiej na wydanie szesnastotomowego wydania dzieł wszystkich – Opera omnia Josepha Ratzingera. Dotychczas ukazały się dwa tomy tego monumentalnego dzieła3. Towarzystwo Naukowe KUL uzyskało zaś grant na dokończenie edycji dwudziestotomowej Encyklopedii katolickiej, której szesnasty tom4 ukazał się drukiem w minionym roku akademickim, niebawem ukaże się tom siedemnasty, pozostałe zaś w ciągu najbliższych dwóch lat.

Odpowiadając na potrzebę ustawicznego kształcenia i zdobywania wiedzy, Senat KUL powołał Uniwersytet Otwarty. Jego celem jest dostarczanie najwyższej jakości usług edukacyjnych słuchaczom niezależnie od ich wieku, wykształcenia, miejsca zamieszkania czy obywatelstwa. Adresatami tej oferty są praktycznie wszyscy, zarówno osoby dorosłe uczące się, studiujące, pracujące, te, które nie mają już obowiązków zawodowych, jak również młodzież i dzieci. W bogatej ofercie Uniwersytetu Otwartego znajdują się liczne kursy oraz wykłady ogólne i tematyczne, a także oferta dla cudzoziemców, programy wyjazdowe, tak w Polsce, jak i za granicą (m.in. w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych).

Szczególną dumą napawają nas otrzymane wyróżnienia. Jednym z nich jest wyróżnienie kierunku filozofia prowadzonego na Wydziale Filozofii, który otrzymał ocenę wyróżniającą Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Znalazł się on wśród 25 najlepszych kierunków polskich uczelni, włączonych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do programu specjalnego dofinansowania z nowej dotacji projakościowej.

Uniwersytet to wspólnota osób. W minionym roku akademickim na naszym Uniwersytecie zatrudnionych było przeszło dwa i pół tysiąca pracowników, w tym bez mała tysiąc czterystu nauczycieli akademickich, przy czym wśród tych ostatnich aż stu jeden posiada tytuł naukowy profesora. Na KUL-u zatrudnionych było także ponad tysiąc stu pracowników niebędących nauczycielami akademickimi, m.in. bibliotekarze, pracownicy administracji, obsługi i grupy remontowo-budowlanej.

O prestiżu uczelni w ogromnym stopniu decyduje kadra nauczycielska, to ona nadaje charakter i kształt szkole wyższej oraz rozsławia jej imię. Ogromną rolę odgrywają zwłaszcza nauczyciele akademiccy z tytułem profesora. Z satysfakcją pragnę poinformować, że w ubiegłym roku akademickim nominacje profesorskie otrzymało siedmiu naszych doktorów habilitowanych: w dziedzinie nauk humanistycznych Jacek Dąbała, Roman Doktór, Piotr Gutowski, Roman Pelczar, Stanisława Steuden i Bogdan Szymanek oraz w zakresie nauk ekonomicznych Marek Prymon. Dwudziestu trzech pracowników uzyskało stopień naukowy doktora habilitowanego, a dwudziestu czterech – doktora.

Pracownicy naszej Uczelni otrzymali wiele nagród i wyróżnień, m.in. ks. prof. Marcin Tkaczyk oraz p. dr Piotr Szałek otrzymali nagrody indywidualne Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla nauczycieli akademickich za osiągnięcia naukowe. Stypendia dla wybitnych młodych naukowców otrzymało czterech pracowników naszego Uniwersytetu: dr Magdalena Sowa z Wydziału Nauk Humanistycznych, dr Anna Haładyj z Wydziału Prawa, dr Robert Trypuz i dr Orest Hrycyna z Wydziału Filozofii. Dr hab. Waldemar Bednaruk z Wydziału Zamiejscowego w Tomaszowie Lubelskim został laureatem Lubelskiej Nagrody Naukowej „Premium Scientiarum Lublinense” im. Profesora Edmunda Prosta, zaś prof. Paweł Matyaszewski z Wydziału Nauk Humanistycznych uzyskał nagrodę specjalną Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za publikację Podróż Monteskiusza. Biografia przestrzenna.

Nie mniej istotną rolę odgrywają też sukcesy naszych studentów i absolwentów, działających m.in. w sześćdziesięciu trzech kołach naukowych i osiemnastu organizacjach studenckich. Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce i wybitne osiągnięcia sportowe w roku akademickim 2011/2012 otrzymało 14 studentów. Bartłomiej Proc, student Wydziału Nauk Humanistycznych KUL, otrzymał prestiżową dotację na realizację projektu badawczego w konkursie „Diamentowy Grant”. Jego wartość wynosi niemal sto tysięcy złotych. Od kilku lat studenci Wydziału Prawa biorą udział w międzynarodowym konkursie prawa międzynarodowego Philip C. Jessup International Law Moot Court Competition. Jako zwycięzcy rundy krajowej już dwukrotnie znaleźli się w jego międzynarodowym finale.

Studenci KUL realizują różnorodne formy aktywności sportowej w ramach Klubu Uczelnianego AZS KUL. Wśród najważniejszych osiągnięć naszych sportowców należy wymienić zdobycie złotego medalu drużynowego w Akademickich Mistrzostwach Polski w Tenisie Stołowym Kobiet oraz srebrnego medalu drużynowego w Akademickich Mistrzostwach Polski w Trójboju Siłowym. Student prawa na Wydziale Zamiejscowym w Stalowej Woli Paweł Szabat zdobył złoty, a student administracji z Lublina Paweł Antoń srebrny medal w Akademickich Mistrzostwach Polski w Maratonie. Studentka psychologii Izabela Fabian zdobyła srebro w Akademickich Mistrzostwach Polski w aerobiku sportowym. Studenci i pracownicy naszego Uniwersytetu rozwijają twórczo swoje uzdolnienia, z pasją angażując się w działalność m.in. Chóru Akademickiego, Sceny Plastycznej KUL i Teatru ITP.

Katolicki Uniwersytet Lubelski, noszący zaszczytne imię bł. Jana Pawła II, jest uczelnią, w której ceni się działalność wychowawczą. W ramach Duszpasterstwa Akademickiego dużą aktywnością wykazują się liczne wspólnoty i grupy, wśród nich m.in.: Wspólnota Życia Chrześcijańskiego, Ruch Światło-Życie, Frassatianum, Odnowa w Duchu Świętym, grupa misyjna. Ważną inicjatywą Duszpasterstwa Akademickiego jest poradnictwo psychologiczne oraz pomoc duszpasterska i kierownictwo duchowe. Duszpasterstwo to corocznie organizuje akcję przedświąteczną „Nie lękaj się wrócić do domu”, a w ostatnich latach podjęło inicjatywę „Szlachetna paczka”, która jest formą pomocy przed świętami Bożego Narodzenia dla najuboższych rodzin.

Absolwenci naszego Uniwersytetu odnoszą sukcesy na polu zawodowym, obejmują nierzadko eksponowane stanowiska oraz pełnią ważne funkcje państwowe i kościelne.

Mówiąc o dokonaniach Uczelni, chciałbym także przywołać pamięć o tych, którzy nie doczekali tegorocznej inauguracji. Z głębokim żalem i smutkiem w ubiegłym roku akademickim i na początku obecnego żegnaliśmy odchodzących do Pana, czynnych jeszcze zawodowo, jak również emerytowanych pracowników. Byli to: Teresa Bydłowska, prof. Wiesław Chrzanowski, prof. Łukasz Czuma, prof. Jerzy Hołubiec, Helena Jurek, s. Teresa Kasińska, prof. Małgorzata Kitowska-Łysiak, Anna Kordulska, ks. prof. Antoni Kość, Helena Mańkowska, ks. bp Edward Materski, Iwona Matyjas, ks. prof. Karol Mrowiec, Barbara Ostapczuk, Mieczysław Pastuszak, Alfreda Polska, Zbigniew Procki, Józef Radzki, Danuta Sarzyńska, Zygmunt Smaga, Marta Wesołowska.

Pożegnaliśmy także troje studentów: Pawła Dziubaka, Bernadetę Wawrzaszek i Małgorzatę Warchoł.

Wieczny odpoczynek racz im dać Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci... Niech odpoczywają w pokoju. Amen.

 

Szanowni Państwo,

W minionym roku akademickim doświadczyliśmy również pewnych obaw i poczucia zagrożenia wynikającego z globalnego kryzysu gospodarczego i finansowego, który utrudnił realizację niektórych zadań. Obawy te wynikały także z pogłębienia się niżu demograficznego oraz zjawiska bezrobocia, dotykającego absolwentów wielu szkół wyższych. Mimo to w ubiegłym roku udało się podjąć wiele inwestycji budowlanych, z których na plan pierwszy wysuwa się współfinansowana ze środków europejskich budowa gmachu naukowo-dydaktycznego Biotechnologii; jego wartość zamknęła się w kwocie przeszło czterdziestu milionów złotych. W efekcie powstał nowoczesny, ciekawy architektonicznie budynek z dużą liczbą sal laboratoryjnych, wyposażonych w nowoczesną aparaturę naukowo-badawczą, przekazany do użytku w grudniu ubiegłego roku. Inicjatywy te nie byłyby możliwe bez aktywności i zaangażowania pracowników uczelni, zwłaszcza Kolegium Rektorskiego poprzedniej kadencji z księdzem profesorem Stanisławem Wilkiem na czele, któremu – jak też jego najbliższym współpracownikom – chciałbym jak najserdeczniej podziękować za wieloletni ogromny trud. W tym miejscu pragnę także skierować słowa szczególnej wdzięczności do wieloletnich, zasłużonych pracowników, którzy w tym roku przechodzą na emeryturę. Dziękuję za Państwa zaangażowanie i wkład w rozwój Uniwersytetu oraz gorąco życzę dalszych wielu lat w zdrowiu i pomyślności.

 

Szanowni Państwo,

Nowy, dziewięćdziesiąty piąty rok akademicki rozpoczyna przeszło trzynaście i pól tysiąca studentów studiów stacjonarnych i prawie tysiąc ośmiuset studentów studiów niestacjonarnych, a także przeszło półtora tysiąca doktorantów na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych. Łącznie kontynuujemy kształcenie w ramach dziewięciu wydziałów, na czterdziestu jeden kierunkach i dziewięciu specjalnościach oraz w Kolegium Międzyobszarowych Indywidualnych Studiów Humanistyczno-Społecznych. Studia doktoranckie prowadzimy w dwunastu dziedzinach i dyscyplinach – nasz Uniwersytet posiada trzynaście uprawnień do doktoryzowania oraz jedenaście do przeprowadzania habilitacji.

Radością napełnia fakt, że corocznie do grona studentów dołączają osoby spoza granic naszego kraju. Aktualnie studiuje na KUL-u ponad trzysta osób z dwudziestu sześciu krajów. Największa liczba studentów cudzoziemców pochodzi z Ukrainy, Białorusi i Czech. Mamy też studiujących z Francji, Hiszpanii, Kazachstanu, Litwy, Łotwy, Mołdawii, Rosji, Słowacji, USA, Węgier, Włoch, a nawet z dalekiej Australii, Chin, Kamerunu, Nigerii i Zambii. Ufamy, że pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych w łatwiejszym uzyskiwaniu wiz przyczyniać się będzie w najbliższych latach do dalszego wzrostu liczby studentów, zwłaszcza z Afryki i Azji.

Inauguracja roku akademickiego to również sposobność do zaprezentowania zamierzeń i planów na przyszłość. Jako Uniwersytet nadal dysponujemy możliwościami kadrowymi, pozwalającymi na uruchomienie nowych, atrakcyjnych kierunków studiów, dostosowanych do zmieniających się realiów kulturowo-społecznych i rynku pracy. Bardzo cieszy duże zainteresowanie nowymi kierunkami, które w tym roku inaugurują swoją działalność: sinologią, edytorstwem oraz krajoznawstwem i turystyką kulturową. W porozumieniu z Uniwersytetem Medycznym w Lublinie oraz Instytutem Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki rozpoczęliśmy starania o uruchomienie studiów na kierunkach pielęgniarstwo na Wydziale Zamiejscowym w Stalowej Woli i administrowanie służbą zdrowia w Lublinie.

Jednym z ważnych zadań, które podejmiemy w bieżącym roku akademickim, jest objęcie patronatem honorowym jak największej liczby szkół i placówek oświatowych. Widzimy w tym naszą misję społeczną, narodową i obywatelską. Ufamy, że ich absolwentów będziemy z czasem witać w murach naszej uczelni.

Warunkiem jakości kształcenia jest rozwój nauki. W Katedrze Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego KUL od dwóch lat realizowane są dwa projekty dla Instytutu Badań Edukacyjnych. Pierwszym z nich jest nowatorski program kształcenia doktorantów – badaczy polonistycznego systemu edukacyjnego, drugi natomiast obejmuje badania ilościowe i jakościowe, w których sprawdzane są kompetencje gimnazjalistów w zakresie znajomości języka ojczystego oraz umiejętności metodyczne polonistów. Są to największe tego rodzaju badania oświatowe w Europie. Wartość dotacji na rzecz obu tych działań to prawie sześć milionów złotych.

Pragniemy, aby nasz Uniwersytet, którego misją jest „prowadzenie badań naukowych w duchu harmonii między nauką i wiarą, kształcenie i wychowanie inteligencji katolickiej oraz współtworzenie chrześcijańskiej kultury”5, aktywnie uczestniczył w rozwoju naukowo-gospodarczym kraju i regionu. Chcemy jak najserdeczniej zaprosić władze miasta Lublin i naszego województwa do dyskusji nad utworzeniem Lubelskiego Obszaru Badawczego, łączącego wspólne wysiłki nauki, biznesu i samorządów na rzecz rozwoju naszego regionu. Także z tych racji Uniwersytet zamierza kontynuować projekty inwestycyjne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej, w tym projekt Centrum Transferu Wiedzy KUL o wartości przeszło dwudziestu jeden milionów złotych. Powstający w jego ramach budynek przy Al. Racławickich będzie funkcjonalnym, pięciokondygnacyjnym obiektem, składającym się przede wszystkim z przestronnych sal seminaryjnych oraz audytoriów. Planowanym terminem oddania go do użytku jest październik przyszłego roku. Jego wzniesienie jest trzecim i ostatnim etapem budowy Collegium Jana Pawła II.

Ponadto przy ul. Konstantynów realizowany jest projekt „Budowa i wyposażenie Interdyscyplinarnego Centrum Badań Naukowych KUL”. Jego wartość wynosi przeszło dziewięćdziesiąt sześć milionów złotych. Centrum znajdzie swoje miejsce w bliźniaczym budynku Biotechnologii, przeznaczonym przede wszystkim na potrzeby naukowe i badawcze w zakresie m.in. takich dyscyplin jak: biologia, biotechnologia, ochrona środowiska, rolnictwo i leśnictwo, farmacja, medycyna czy budownictwo. Istotą tego projektu jest stworzenie infrastruktury dla połączenia trzech potencjałów rozwojowych województwa lubelskiego: wiedzy, nauki i przedsiębiorczości, zintegrowanych dzięki zastosowaniu innowacyjności oraz wykorzystaniu nowych technologii.

 

Szanowni Państwo,

Dziś po raz kolejny zabrzmi radosne Gaudeamus – „cieszmy się”, inaugurujące nowy rok akademicki. To dobra okazja, aby zwrócić się do młodzieży akademickiej, szczególnie do najmilszych – nie tylko sercu Rektora – studentek i studentów, którzy po raz pierwszy przekraczają progi naszej uczelni. To dzięki Wam nasza Alma Mater jest dziś tak radosna, pełna optymizmu i nadziei. Gratulując wyboru uczelni, życzę Wam zdobycia w niej głębokiej i wszechstronnej wiedzy, która pozwoli nie tylko na swobodne poruszanie się na rynku pracy, lecz także na lepsze zrozumienie świata i samych siebie, umożliwi dokonanie właściwych wyborów w sytuacjach trudnych i moralnie złożonych.

Pamiętajcie, że indeks uczelni, który za chwilę otrzymacie, daje Wam nie tylko prawa i przywileje, lecz także nakłada na Was określone obowiązki. Z tych pierwszych korzystajcie roztropnie i z umiarem, nie zapominając wszakże o powinnościach. Działając w Samorządzie Studenckim, kołach naukowych, zespołach artystycznych i organizacjach studenckich, sekcjach sportowych i Duszpasterstwie Akademickim, wykorzystajcie szansę zdobycia umiejętności, których nie zastąpi podręcznikowa wiedza. Dbajcie o formację osobową, która uzdolni Was do podejmowania życiowych decyzji w perspektywie tego, co dobre i słuszne.

Życzę Wam, by czas spędzony w murach naszego Uniwersytetu był wypełniony nie tylko rzetelną pracą i studiowaniem, lecz także radością i zabawą, ciekawymi spotkaniami. Obyście znaleźli tu nowych, wiernych przyjaciół, być może na całe życie. Życzę wam także, aby Waszemu studiowaniu towarzyszyła pasja i zaciekawienie. Ryszard Kapuściński w książce Podróże z Herodotem napisał: „Tak naprawdę nie wiemy, co ciągnie człowieka w świat. Ciekawość? Głód przeżyć? Potrzeba nieustannego dziwienia się? Człowiek, który przestaje się dziwić, jest wydrążony, ma wypalone serce”6. Życzę, aby młodzieńcza ciekawość była motorem Waszych działań, odkryć i osiągnięć. Bądźcie krytyczni, stawiajcie pytania, bowiem, jak napisał Albert Einstein: „Ważne jest, by nigdy nie przestać pytać. Ciekawość nie istnieje bez przyczyny”7.

 

Szanowni Państwo!

Ojciec Święty Benedykt XVI w swoim liście apostolskim Porta fidei, ogłaszającym Rok Wiary, wskazuje, że „«Podwoje wiary» (por. Dz 14, 27) są dla nas zawsze otwarte. Wiodą one do życia w komunii z Bogiem i pozwalają wejść do Jego Kościoła. Próg ten można przekroczyć, kiedy głoszone jest Słowo Boże, a serce poddaje się kształtowaniu przez łaskę, która przemienia. Przekroczenie tych podwoi oznacza wyruszenie w drogę, która trwa całe życie”8. Częścią tej drogi jest są: praca, badania, studia. Wszystkim pracownikom i studentom życzę światła Ducha Świętego, odwagi i otwartości na drodze poszukiwania Prawdy. Studentkom i Studentom, zwłaszcza pierwszego roku, życzę pomocy Bożej w kształtowaniu umysłów i serc, a także odnajdywania czasu na szczególną refleksję i odkrywania na nowo wiary. „Wiara bowiem – jak napisał papież Benedykt XVI – rośnie, gdy jest przeżywana jako doświadczenie doznawanej miłości i kiedy jest przekazywana jako doświadczenie łaski i radości.”9.

Z optymizmem i nadzieją, że tak się stanie, otwieram nowy, dziewięćdziesiąty piąty rok akademicki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II.

 

QUOD BONUM, FELIX, FAUSTUM, FORTUNATUMQUE SIT!

 


1 Por. Konstytucja Apostolska Ojca Świętego Jana Pawła II. O uniwersytetach katolickich «Ex corde Ecclesiae», Wstęp 1 (tekst wg http:// www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/konstytucje/o_uniwersytetach_15081990.html).

2 Przesłanie IV Kongresu Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie, Lublin, 30 IX 2012 r. (tekst wg http://ekai.pl/biblioteka/dokumenty/x1463/przeslanie-iv-kongresu-kultury-chrzescijanskiej-w-lublinie).

3 T. XI: Teologia liturgii. Sakramentalne podstawy życia chrześcijańskiego, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012; t. XII: Głosiciele Słowa i słudzy Waszej radości. Teologia i duchowość sakramentu święceń, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.

4 Encyklopedia katolicka, t. 16 (Porpora – Reptowski), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2012.

5 Por. Statut Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2011, s. 4.

6 R. Kapuściński, Podróże z Herodotem, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004, s. 112.

7 Za: J. Fedirko, Einsteiniana, „Alma Mater” 114 (2009), s. 80.

8 Benedykt XVI, List apostolski w formie motu proprio «Porta fidei», rozd. 1 (tekst polski wg http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/motu_proprio/documents/hf_ben-xvi_motu-proprio_20111011_porta-fidei_pl.html).

9 Tamże, roz. 7.