Przemówienie Rektora KUL wygłoszone podczas uroczystości inauguracji roku akademickiego 2013/2014

20 października 2013 r.

 

Szanowni Państwo!

Dzisiejsza uroczystość – to dobra sposobność do refleksji na temat współczesnej roli uniwersytetu, w tym także uniwersytetu katolickiego. Ma on instytucjonalny obowiązek - oprócz prowadzenia badań, kształcenia i upowszechniania wiedzy – obowiązek współtworzenia kultury chrześcijańskiej. Promowanie uniwersalnych wartości, leżących u podstaw naszej cywilizacji, wpisuje się w misję Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jako istotny element jego aktywności. Studentom naszej Uczelni stwarzamy warunki nie tylko do zdobywania wiedzy czy przygotowywania się do pracy zawodowej, ale – co równie ważne – chcemy kształtować ich osobowości, formować charaktery, realizując misję wskazywania i upowszechniania ideałów.

Nasz Uniwersytet, podejmując te zadania, nie zamyka się w wyznaniowym czy intelektualnym getcie, lecz jako universitas magistrorum et scholarum rzetelnie kształci i wychowuje młodych ludzi, by wyposażeni w niezbywalne atuty: otwarty umysł, profesjonalne przygotowanie zawodowe, bogactwo duchowe, stawali się "dyskretnymi pośrednikami w sakralizacji świata", a także by w przyszłości podejmowali odpowiedzialne funkcje w społeczeństwie i Kościele, zapewniając „obecność myśli chrześcijańskiej w całym wysiłku skierowanym ku rozwijaniu wyższej kultury". Stąd uniwersytet jest swoistą agorą, na której dokonuje się dysputa, dyskurs akademicki, ważenie racji, ścieranie poglądów, dialog pomiędzy sacrum i profanum, kulturą chrześcijańską i współczesnym światem.

Obecnie pojawia się wiele kontrowersyjnych poglądów i tez ideologicznych, które uniwersytet powinien poddawać krytycznej refleksji. Realizowanie ideału poszukiwania pełnej prawdy nakazuje badanie także tych zjawisk. Jako uniwersytet mamy obowiązek przygotować naszych studentów do krytycznego i dojrzałego uczestnictwa w życiu społecznym, a robimy to w sposób zorganizowany i usystematyzowany, między innymi poprzez analizę ważnych wątków dyskursu publicznego. W zgodzie z katolickim charakterem uczelni podejmujemy badania naukowe nad współczesnymi zjawiskami kulturowymi. Dbającżarliwie o swoją tożsamość ideową, nie możemy się uchylać od krytycznej analizy współczesnej rzeczywistości. Tylko dzięki tak integralnie pojętej postawie możemy owocnie łączyć fides i ratio. Tylko wtedy Uniwersytet będzie potrzebny; będzie profesjonalną placówką naukową, ale jednocześnie autentycznym ośrodkiem życia kościelnego.

 

Szanowni Państwo!

O  prestiżu danego ośrodka naukowego decydują przede wszystkim jego pracownicy; dzięki ich osiągnięciom, talentom i mądrości rośnie sława i znaczenie szkoły. Inauguracja roku akademickiego skłania do zaprezentowania potencjału dydaktycznego i naukowego naszej Alma Mater.

Nasze sukcesy, wśród których można wskazać na granty Narodowego Centrum Nauki, edycje dzieł szczególnie ważnych dla nauki, jak kolejne tomy Opera omnia kardynała Josepha Ratzingera czy Encyklopedii katolickiej, nagrody, na przykład Feniksy, owocne działania Uniwersytetu Otwartego czy zasłużonego Festiwalu Nauki, prezentujemy na naszej stronie internetowej. Proszę więc pozwolić, że w tym roku zwrócę uwagę na niektóre, inne niż w latach ubiegłych.

Jestem zaszczycony, że mogę poinformować, iż w ubiegłym roku akademickim wielu naszych pracowników uzyskało kolejne stopnie naukowe. Nominacje profesorskie otrzymało 5 doktorów habilitowanych, 24 pracowników uzyskało stopień naukowy doktora habilitowanego, a 32 stopień naukowy doktora.

Rok akademicki rozpoczynamy z wynikami nowej parametryzacji jednostek naukowych. Niewątpliwym sukcesem jest uzyskanie kategorii A przez trzy wydziały: Teologii, Filozofii i Nauk Społecznych. Cieszy nas kategoria B uzyskana przez sześć wydziałów, w tym przez istniejący zaledwie od lutego br. Wydział Biotechnologii i Nauk o Środowisku. W sumie wyniki parametryzacji możemy uznać za zadowalające, chociaż jesteśmy świadomi, że nieustannie musimy pracować nad podnoszeniem poziomu naszych dokonań naukowych. W nowym roku akademickim wszystkie wydziały będą musiały szczegółowo przeanalizować dotychczasowe wyniki i podjąć stosowane działania w celu efektywnego rozwoju naukowego.

Mimo że nasz Uniwersytet ma profil przede wszystkim humanistyczny, to nie bez powodzenia rozwijamy nauki sektora innowacyjnej gospodarki. Wśród naszych pracowników utrwala się przekonanie, że podstawowym czynnikiem, który charakteryzuje najlepsze uniwersytety, jest bliski kontakt z potrzebami gospodarki kraju. Nasze środowisko akademickie chce uczestniczyć w rozwiązywaniu określonych problemów i wdrażaniu nowych rozwiązań wykorzystywanych w gospodarce. Z satysfakcją informuję, że w wyniku działań marszałka województwa lubelskiego p. Krzysztofa Hetmana powstanie Lubelskie Centrum Biogospodarki, które będzie opierać się na konsorcjum KUL i innych lubelskich ośrodków akademickich. Do klastra przystąpią także inne  podmioty, instytucje  samorządowe i przedsiębiorcy.

Bardzo się cieszę, że nasz Uniwersytet we współpracy z Marszałkiem Województwa Lubelskiego podejmie współpracę w celu propagowania idei Katolickich Wszechnic Ludowych, mających w Polsce długoletnią tradycję. Celem tej inicjatywy jest wspólne podejmowanie działań wśród mieszkańców województwa lubelskiego, szczególnie na obszarach wiejskich, na rzecz wychowania obywatelskiego, rozbudzania świadomości międzykulturowej i regionalnej oraz przeciwdziałania marginalizacji społecznej. Istotnym elementem wspólnych przedsięwzięć będzie rozwijanie demokracji lokalnej oraz podejmowanie wszelkich starań na rzecz ochrony lokalnego dziedzictwa kulturowego, edukacji środowiskowej, szerzenia
nowoczesnej oświaty rolniczej oraz animacji społeczno-kulturalnej środowisk lokalnych.  

Mówiąc o dokonaniach Uczelni, chciałbym także przywołać imiona tych naszych pracowników, którzy przyczyniali się do pomnażania dorobku KUL, a którzy nie doczekali dzisiejszej uroczystości. Z głębokim żalem i smutkiem żegnaliśmy odchodzących do Boga pracowników aktywnych zawodowo i emerytowanych (proszę o powstanie); byli to: Andrzej Antoszek, Jan Baczyński, Wojciech Baran, ks. Stanisław Bielecki, s. Józefa Jodłowska, ks. Józef Kudasiewicz, Marian Maciejewski, Zbigniew Mokrzanowski, kard. Stanisław Nagy, ks. Antoni Nowak, ks. Marian Rusecki, Marian Szwałek, Elżbieta Wolicka-Wolszleger, Jacek Woźniakowski, Henryk Wojtowicz, Jadwiga Zams. Pożegnaliśmy także studenta: Marka Szymonę.

 

(Uczcijmy ich pamięć chwilą ciszy).

Wieczny odpoczynek racz im dać Panie - a światłość...

Niech odpoczywają w pokoju. Amen.

 

Szanowni Państwo,

Uniwersytet współtworzą studenci. To Wy, Drodzy, Studentki i Studenci, nadajecie naszej pracy cel i sens, to dzięki Wam nasz Uniwersytet młodnieje. Bardzo się cieszymy, że nowy rok akademicki rozpoczęło przeszło szesnaście tysięcy studentów, w tym blisko dwanaście i pół tysiąca (12 410) studentów studiów stacjonarnych i ponad tysiąc ośmiuset (1 821) doktorantów. W bieżącym roku akademickim studia rozpoczyna 4254 (cztery tysiące dwustu pięćdziesięciu czterech) studentów. Łącznie kontynuujemy kształcenie w ramach 10 wydziałów, na 41 kierunkach i 9 specjalnościach

oraz w Kolegium Międzyobszarowych Indywidualnych Studiów Humanistyczno-Społecznych.

Ważnym zadaniem jest umiędzynarodowienie kształcenia. Jest to nie tylko antidotum na łagodzenie skutków niżu demograficznego, ale wymóg współczesności. Każdego roku w gronie studentów z radością witamy osoby spoza granic naszego kraju; cieszymy się, że jest ich coraz więcej. W tym miejscu chciałbym bardzo ciepło pozdrowić  dwoje młodych ludzi, którzy przybyli do nas z ogarniętej wojną Syrii. Pani Hamida Alsayed  i Pan Assef Salloom chcą u nas nie tylko studiować, ale także znaleźć bezpieczną przystań. Ufam, że KUL i Lublin stanie się dla Państwa nowym domem i tego z serca życzę.

W bieżącym roku akademickim kształcenie na KUL podjęło bez mała pięciuset (500) cudzoziemców z 30 krajów. To jeszcze nie w pełni satysfakcjonuje; potrzebna jest bardziej efektywna promocja naszej Uczelni za granicą i powoływanie kolejnych kierunków studiów w językach obcych. Z pewnością przyczyni się do tego utworzony z inicjatywy prezydenta miasta Lublin p. Krzysztofa Żuka portal Study in Lublin. Serdecznie dziękuję za tę inicjatywę, która  promuje nie tylko miasto, ale przede wszystkie lubelskie uczelnie, w tym także nasz Uniwersytet. Jestem przekonany, że wzajemna współpraca będzie z sukcesem promowała miasto Lublin, całą Lubelszczyznę i lubelską naukę.

Wielką radością i dumą napawają nas sukcesy naszych studentów i absolwentów. Wspomnę o niektórych. Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce i za wybitne osiągnięcia sportowe w roku akademickim 2012/2013 przyznano 3 studentom. Student psychologii Tomasz Jedynak w prestiżowym konkursie w ramach ministerialnego programu "Diamentowy Grant" otrzymał dofinansowanie w kwocie 200 000 zł na projekt "Psychologiczne korelaty klinicznego przebiegu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc".

Szanowni Państwo!

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, najstarsza uczelnia w Lublinie, jedna z najstarszych w Polsce, działa bez mała od stu lat. I chociaż ogromnie cenimy naszą historię, naszą przeszłość, to przecież pragniemy, aby był nowoczesnym ośrodkiem badawczo-naukowym, sprawnie zarządzanym, o jasnych i transparentnych zasadach wynagradzania i awansowania, z kompetentną i pomocną administracją profesjonalnie obsługującą studentów i pracowników.

Zaistniałe w ostatnich latach uwarunkowania zewnętrzne, przede wszystkim zmiany w sposobie finansowania nauki, przeobrażenia w strukturze szkolnictwa wyższego oraz niż demograficzny, stały się dla nas impulsem do wprowadzenia narzędzi, które pozwalają nam lepiej dostosować ofertę dydaktyczną do zainteresowań kandydatów na studia oraz, co również niezwykle istotne, budować markę Uczelni, efektywniej wykorzystując nasz potencjał naukowo-dydaktyczny. Obecnie na naszym Uniwersytecie prowadzone są systematyczne działania zmierzające do określenia strategicznych obszarów badań i redefinicji oferty kierunków studiów.

Świadomi zmniejszającej się liczby studentów, podjęliśmy decyzję o konsolidacji naszej oferty dydaktycznej. Jej przebieg zaplanowany został wielotorowo: po pierwsze, po szczegółowych analizach potrzeb rynku pracy, wzorców międzynarodowych i infrastruktury niezbędnej do prawidłowej realizacji celów kształcenia podjęliśmy trudne decyzje o rezygnacji z równoczesnego kształcenia na tych samych kierunkach studiów zarówno w kampusie głównym KUL, jak i poza nim (Tomaszów Lubelski, Stalowa Wola). Po drugie, na podstawie tych samych kryteriów oraz statystyk rekrutacyjnych ograniczyliśmy bądź poszerzyliśmy liczbę oferowanych miejsc na istniejących kierunkach studiów, dostosowując limity rekrutacyjne do zainteresowań kandydatów. Wreszcie po trzecie, staraliśmy się tak podejmować decyzje o otwieraniu nowych kierunków studiów, aby dylom ich ukończenia dawał absolwentom nie tylko satysfakcję z nabytych w trakcie kształcenia: wiedzy, umiejętności i kompetencji, ale również aby otwierał przed nimi szerokie perspektywy zatrudnienia (takim kierunkiem okazało się w czasie ostatniej rekrutacji „bezpieczeństwo narodowe", na którym uruchomiliśmy kształcenie na studiach I i II stopnia).

Działania strategiczne, wynikające z konieczności dynamicznej zmiany jako odpowiedzi na istnienie labilnego otoczenia zewnętrznego, objęły także sferę życia naukowego i strukturę organizacyjną Uniwersytetu. W celu zintensyfikowania wzrostu osiągnięć naukowych podjęliśmy działania zmierzające do tworzenia jednostek o zwiększonym potencjale naukowym i większym zapleczu finansowym przeznaczonym na badania naukowe 

Zgodnie z uchwałą Senatu KUL, podjętą w styczniu tego roku,  konsolidacja katedr, czyli tworzenie katedr o charakterze federacyjnym, ma służyć przede wszystkim potrzebie lepszego wykorzystania istniejącego potencjału środowiska akademickiego. Decyzja o zmianie struktury organizacyjnej Uczelni poprzez konsolidację katedr wynika z doświadczenia, które wskazuje, że tylko w katedrach będących wieloosobowymi zespołami, nierzadko interdyscyplinarnymi, możliwe jest prowadzenie badań w ramach krajowych i międzynarodowych projektów badawczych, promocja idei przedsiębiorczości w celu komercjalizacji wiedzy oraz realizowanie działań promujących ofertę naukowo-badawczą i edukacyjną KUL. Powyższe decyzje wdrażamyw przekonaniu, że istotnym elementem konsolidacji jest praca w zespołach, głęboko zakorzeniona w kulturze korporacyjnej oraz akademickiej, i że niejednokrotniegłówną przeszkodą do jej prowadzenia jest indywidualizm, z którego czasami słusznie jesteśmy dumni. W dzisiejszym nowoczesnym świecie, w którym technologie są coraz bardziej skomplikowane, praca w zespole, często w zespole multidyscyplinarnym, staje się koniecznością

Mimo trudności staramy się kontynuować inwestycje budowlane. Mamy wielką nadzieję, że w ciągu najbliższego roku uda się nam zakończyć budowę Centrum Transferu Wiedzy. Wierzymy, że podczas kolejnej inauguracji będziemy się cieszyć nowymi laboratoriami i pomieszczeniami dydaktycznymi, które będą służyły naszemu Uniwersytetowi.

Chciałbym bardzo serdecznie podziękować wszystkim pracownikom i studentom za wsparcie  działań reformujących funkcjonowanie naszej  Uczelni. Nierzadko są bardzo trudne, niemniej konieczne.  

Szanowni Państwo!

Chciałbym teraz zwrócić się do młodzieży akademickiej, która po raz pierwszy przekracza progi naszego Uniwersytetu. Posłużę się słowami papieża Franciszka, który 28 sierpnia w bazylice watykańskiej powiedział do grupy młodzieży włoskiej: „Naszym celem są rzeczy wielkie i piękne. Jesteście budowniczymi przyszłości, ponieważ w was są trzy pragnienia. Po pierwsze - pragnienie piękna. Wy kochacie piękno. Kiedy zajmujecie się muzyką, teatrem, malarstwem szukacie piękna. Po drugie - jesteście prorokami dobra. Kochacie dobro i nim zarażacie innych. Po trzecie - jest w was pragnienie prawdy. Prawdy się nie posiada, Prawdę się spotyka. To jest spotkanie z Bogiem. Te trzy pragnienia zanieście w przyszłość. To jest wyzwanie, które przed Wami stoi. Budujcie przyszłość pięknem, dobrem i prawdą! Z odwagą kroczcie w życie. Nie obawiajcie się iść pod prąd. Nie dajcie się zwieść tym, którzy będą próbowali Was zniechęcić do obranej drogi. Budujcie świat na wartościach piękna, dobra i prawdy".

Szanowni Państwo!

Wszystkim pracownikom i studentom życzę odkrywania rzeczy wielkich i pięknych, które pomogą nam budować przyszłość. Niech Duch Święty oświeca nasze działania i decyzje, niech obdarza nas odwagą w poszukiwaniu Prawdy.

Z wiarą i nadzieją, że tak się stanie, otwieram nowy, dziewięćdziesiąty szósty (96) rok akademicki.

 

Quod bonum, felix, faustum, fortunatumque sit!