Na języku polskim przerabiamy właśnie wielkich indywidualistów okresu romantyzmu. Niestety na zajęciach zadałam pytanie swojemu nauczycielowi, czy wcześniej w naszym kraju nie było indywidualistów. Dzięki temu otrzymałam pracę domową: znaleźć, od kiedy słowo indywidualista istnieje w naszym języku i jak się rozwijało, czy rzeczywiście indywidualistów przed i po romantyzmie nie było. Czy moglibyście mi pomóc? Ja zupełnie nie wiem, jak sobie z tym zadaniem poradzić. Z góry dziękuję za jakąkolwiek poradę.

 

Krystyna Długosz-Kurczabowa, autorka Wielkiego słownika etymologiczno-historycznego języka polskiego, podaje informację, że wyrazy indywidualizm i indywidualista zostały zapożyczone z języka francuskiego (por. francuskie: individualism i individualiste) oraz że mają dopiero XIX-wieczną dokumentację, co oznacza, że do języka polskiego trafiły dopiero w XIX wieku. Rzeczywiście, musiały pojawić się w I połowie XIX wieku, ponieważ po raz pierwszy są zanotowane w dwutomowym Słowniku języka polskiego, który został wydany w Wilnie (stąd jego nazwa Słownik wileński) mniej więcej w połowie XIX wieku, natomiast S.B. Linde, autor sześciotomowego Słownika języka polskiego, wydawanego w latach 1807-1814, nie notuje jeszcze powyższych wyrazów. Formalnie słowo indywidualista nie zmieniło się od XIX wieku wcale. Jego znaczenie od początku należy odnosić do indywidualizmu, który w XIX wieku oznaczał prąd filozoficzny (szczegółowo także społeczny, polityczny, etyczny i estetyczny). Wyraz indywidualista oznaczał zwolennika filozoficznej idei indywidualizmu, miał więc charakter terminologiczny. Dziś to znaczenie pozostało, ale na pierwszym miejscu pojawiło się znaczenie ogólniejsze, odnoszące się do osoby odznaczającej się pewnymi cechami. Uniwersalny słownik języka polskiego, wydany w 2003 roku, podaje, co następuje:
indywidualista ‹fr. individualiste›
1. książk. «osoba odznaczająca się właściwym sobie sposobem zachowania się, mająca odrębne, indywidualne poglądy, niechętna zbiorowemu działaniu i podporządkowywaniu się komuś lub czemuś»
2. filoz. «zwolennik indywidualizmu filozoficznego»
m odm. jak ż IV, CMs. ~iście; lm M. ~iści, DB. ~tów.

 

Trzeba zaznaczyć, że w XVI wieku w tekstach polskich można było znaleźć podobne do wyżej opisanych łacińskie słowo individuum, które nie miało tak negatywnych konotacji jak dzisiaj, tj. 'osobnik podejrzany'. Oznaczało po prostu 'jednostkę, osobnika'.

 

Autor: Natalia Sosnowska
Ostatnia aktualizacja: 17.03.2010, godz. 22:37 - Natalia Sosnowska