Instytut Historii powstał 1918 roku. W tym samym roku, w którym założono Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wtedy Senat uczelni powołał Sekcję Historii na Wydziale Nauk Humanistycznych, którą w 1999 roku przekształcono w w Instytut Historii. W roku akademickim 2007/2008 Instytut przeniósł się na I piętro Collegium Norwidianum (zob. plan Collegium Norwidianum).

Oblicze Sekcji Historii, a potem Instytutu kształtowali jego profesorowie. Przed drugą wojną światową byli to uczeni tej miary, co Stanisław Smolka i Stanisław Ptaszycki. Po drugiej wojnie światowej zaś Aleksander Kossowski, Leon Białkowski, Andrzej Wojtkowski, Jerzy Kłoczowski, Marzena Pollakówna, Zygmunt Sułowski, Edward Zwolski.

 

Wiodącą problematyką badawczą podejmowaną przez pracowników IH KUL w latach po drugiej wojnie światowej była historia Kościoła rzymskokatolickiego i historia innych wyznań chrześcijańskich w Polsce (w dawnej Rzeczpospolitej). Prace badawcze skupiały i nadal skupiają się przede wszystkim na historii struktur terytorialnych Kościoła rzymskokatolickiego od średniowiecza po wiek XX. Obok studiów nad duchowieństwem diecezjalnym i zakonnym badaniami objęto także postawy i kulturę religijną (w wymiarze powszechnym jak też węższych kręgów społecznych).

Pod kierunkiem wykładających kiedyś w IH KUL Władysława Bartoszewskiego i Tomasza Strzembosza wykonano wiele wartościowych prac dotyczących najnowszej historii Polski, postaw i czynów patriotycznych obywateli polskich nie tylko w czasach drugiej wojny światowej, ale w czasach nam współczesnych.

 

Obecnie Instytut zatrudnia ponad trzydziestu pracowników. Zakres zainteresowań badawczych znacznie się powiększył w stosunku do czasów, kiedy istniała Sekcja Historii. Nadal są kontynuowane prace nad historią struktur terytorialnych i personalnych Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Jednak przybyły zupełnie nowe kierunki badań, a inne uległy znaczącemu rozbudowaniu. Prowadzone są prace nad historią kultury Bizancjum. W ramach studium historii starożytnej obok badań nad religią dawnych Greków rozwija się także studium religii Bliskiego Wschodu. Badania mediewistyczne obejmują szeroki krąg tematów: historię polityczną i militarną, historię religijności, historię gospodarczą, historię społeczno-religijną. Epoka nowożytna wzbogaciła się także o nowe kierunki badań. Bardzo dynamicznie rozwijają się studia nad Hiszpanią i światem hiszpańskojęzycznym. Znalazły kontynuację badania prowadzone kiedyś przez Ludomira Bieńkowskiego nad Kościołami Wschodnimi dawnej Rzeczpospolitej. Przedmiotem zainteresowania stała się także historia idei, kultura dworska. W dziedzinie historii porozbiorowej rozwinięto znacząco historię dyplomacji państw rozbiorowych (Rosja, Prusy, Cesarstwo, Austria), nadal są prowadzone prace nad zaangażowaniem duchowieństwa w sprawę narodową. Obok tradycyjnie prowadzonych badań nad rozwojem ruchów katolicko-społecznych włączono w obszar zainteresowań badawczych inne formacje polityczne. Badania nad wiekiem XX są bardzo różnorodne i obejmują zagadnienia od czasów pierwszej wojny światowej do końca PRL. Tematy wiodące to historia Kościoła, dzieje konspiracji w czasie drugiej wojny światowej, opór wobec komunizmu, polityka PRL wobec Kościoła rzymskokatolickiego.

Autor: Dariusz Prucnal
Ostatnia aktualizacja: 20.01.2017, godz. 14:41 - Tomasz Nowicki