Instytut Wyższej Kultury Religijnej jest instytucją dydaktyczno-formacyjną, powoływaną przez władze kościelne, najczęściej biskupa diecezjalnego. W Lublinie IWKR ustanowiony został przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, będącym dla tego typu instytucji dobrym zapleczem dydaktycznym, jak i organizacyjnym. Władzą zwierzchnią Instytutu jest biskup Ordynariusz diecezji lubelskiej, Wielki Kanclerz KUL, który mianuje dyrektora i profesorów. Zarząd administracyjny nad Instytutem sprawuje Rektor KUL, który powołuje personel sekretariatu.
Podstawowym zadaniem instytutu jest pogłębianie wiedzy i kultury religijnej katolików świeckich, co jest nieodzowne zarówno dla pełniejszego uczestnictwa w życiu Kościoła, jak również dla lepszego odnajdywania się - jako chrześcijanina - w świecie. Instytut służy w ten sposób pomocą wiernym świeckim w zdobywaniu życiowej dojrzałości i odpowiedzialności, aby mogli oni w swoich środowiskach krzewić kulturę chrześcijańskiego życia, pełniąc tym samym ważną funkcję apostolatu w Kościele.
