Dlaczego spotykamy 2 zapisy słowa: dysartria / dyzartria?

Jak należy pisać?

 

 
Wyraz dysartria lub dyzartria to termin z zakreu medycyny i psychologii, oznaczający 'zaburzenia w artykulacji głosek, w wyniku których mowa jest urywana, bełkocąca, o nosowym brzmieniu lub skandowana'. Zarówno słowniki ortograficzne, jak i słowniki języka polskiego podają dwa sposoby zapisu tego słowa. Możliwości te wynikają z obecności przedrostka dys- bądź dyz-. Jest to cząstka, która z greckiego oznacza 'nie - źle' i stosuje się ją jako pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na utrudnienie, zaprzeczenie czegoś, np. dysharmonia, dyshonor czy (w omawianym przypadku) dysartria.

Forma zapisana jako dyzartia oddaje wymowę typową dla łaciny - jest to zasada szkolna, którą przyjęto zgodnie ze zwyczajem niemieckim, w którym s między samogłoskami czyta się jak z, np. heiser [hajzer] 'ochrypły', ale heissen [hajsen] 'kazać, nazywać się' (podobnie jest w języku francuskim: boussole [busol] 'busola', boussilier [buzije] 'zepsuć').
W normie polskiej nie ma ograniczeń w pozycji między samogłoskami: można czytać głoski zgodnie z zapisem, np. dźwięcznie w wyrazie ryza i bezdźwięcznie w słowie rysa. Zapis dyzartria jest więc zapożyczeniem fonetycznym, zaś dysartia - graficznym. W języku polskim możemy z powodzeniem stosować oba warianty.

 

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 21.07.2012, godz. 11:21 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn