JARZĄBEK Bonasa bonasia (Tetrastes bonasia) (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – grzebiące Galliformes, rodzina – kurowate Phasianidae.
WYGLĄD: Wymiary średnie: długość ciała 37 cm, rozpiętość skrzydeł 55 cm i masa ciała 380–480 g. Upierzenie wierzchu ciała jest maskujące, kolorytem zbliżone do ściółki leśnej, spód ciała jasny z brązowymi plamami. Na głowie znajduje się niewielki, stroszony czubek, ogon jest stosunkowo długi, z czarną przepaską na końcu.
DYMORFIZM: Słabo zaznaczony - u samca podgardle czarne, u samicy szarawe, nakrapiane.
ŚRODOWISKO: Ptak leśny. Preferuje lasy iglaste i mieszane o zróżnicowanym charakterze roślinności, z bogatym runem i podszytem. W górach sięga górnej granicy lasów. Większość populacji jarząbka żyje w tajdze.
DIETA: Głównie rośliny. Gatunkami szczególnie preferowanymi są leszczyna, brzoza, buk, jeżyna, malina, borówka czernica. W okresie przedlęgowym i pisklęcym ważnym składnikiem pokarmu są bezkręgowce (mszyce, prostoskrzydłe, pajęczaki).
ROZRÓD: Gniazdo zakładane jest na ziemi, przeważnie pod wykrotem lub nawisem gałęzi. Zniesienie to 7–14 jaj (jasnożołtych, z rdzawym odcieniem i brunatnymi plamami). Jeden lęg w sezonie (maj–czerwiec), w przypadku utraty jaj lęg powtarzany. Wysiadywanie trwa 24–25 dni. Okres wodzenia młodych trwa przez ok. 3,5 miesiąca.
AKTYWNOŚĆ: Początek aktywności przed wschodem słońca, koniec wraz z zachodem. Ptaki terytorialne. Terytoria samców, wielkości kilku do kilkunastu hektarów, są zamieszkiwane przez samice, termin wyznaczania terytoriów i dobierania się w pary przypada na jesień (wrzesień, październik), po okresie rozpadu stadek rodzinnych.
ROZMIESZCZENIE: Gatunek o zasięgu borealno-górskim w Eurazji.
LICZEBNOŚĆ: Wielkość europejskiej populacji jarząbka szacuje się na 1 500 000–11 000 000 p.
OCHRONA: W Polsce jest to gatunek łowny. Status zagrożenia w Europie: S gatunek niezagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni; BirdLife International: SPEC -; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I; Konwencja Berneńska: załącznik III.
UWAGI:
GALERIA