JERZYK Apus apus (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – jerzykowe Apodiformes, rodzina – jerzykowate Apodidae.
WYGLĄD: Wymiary ciała: długość ok. 16-18 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 40-45 cm, waga ok. 30-52 g. Ubarwienie ciała brązowoczarne, matowe z granatowym połyskiem na grzbiecie, jedynie podgardle jaśniejsze. Bardzo długie i ostro zakończone skrzydła o sierpowatym kształcie. Ogon krótki, rozwidlony. Młode ptaki ubarwione podobnie, ale mają jasny wierzch głowy z falistym, poprzecznym wzorem, jaśniejszy podbródek i jasno zakończone pióra. *
DYMORFIZM: Brak.
ŚRODOWISKO: Pierwotnie jerzyki zamieszkiwały góry, gnieżdżąc się na skałach i wysokich drzewach. Obecnie najliczniejsze populacje znajdują się w miastach i innych ludzkich osiedlach, gdzie gniazdują w murowanych budynkach, kominach, wieżach kościelnych.
DIETA: Drobne owady.
ROZRÓD: Gniazduje kolonijnie w szczelinach skał, a w miastach we wgłębieniach murów, otworach w stropodachach, pod dachówkami. W niektórych rejonach zakłada gniazda w dziuplach drzew. Zasiedla również skrzynki lęgowe. Wyprowadza jeden lęg w roku, w maju lub czerwcu samica składa 2 (rzadziej 3) jaja w odstępach około dwudniowych. Jaja wysiadywane są przez okres 18 do 21 dni przez obydwoje rodziców.
AKTYWNOŚĆ: Większą część życia jerzyk spędza w locie. W powietrzu zbiera pożywienie i materiał na gniazdo, pije krople deszczu, kopuluje i śpi, szybując z wiatrem na dużej wysokości (do 2,5 km).
ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje niemal całą Europę, dużą część Azji oraz północną Afrykę. Zimuje w południowej Afryce. Występuje na terenie całej Polski – najliczniej w dużych miastach oraz na Mazurach. Na wschodzie Polski gnieździ się też w starych lasach, a na południu – w skalistych partiach gór: Tatr, Karkonoszy i Gór Bystrzyckich oraz w Ojcowskim Parku Narodowym.
LICZEBNOŚĆ: W Europie liczebność jerzyków szacuje się na 4-5 mln osobników.
OCHRONA: W Polsce objęty jest ochroną gatunkowa ścisłą.
UWAGI:* Nogi jerzyka są specyficznie zbudowane: wszystkie 4 palce skierowane są do przodu. Tak ułożone palce umożliwiają zawisanie na pionowych ścianach, zaś nie pozwalają siedzenie na gałęzi czy poruszanie się po ziemi. W przypadku jeśli jerzyk znajdzie się na ziemi, może tylko pełzać. Wbrew rozpowszechnionej opinii, dorosły zdrowy jerzyk jest w stanie wzbić się w powietrze z ziemi, np. z trawnika (choć w normalnych warunkach nie wylądowałby na nim). Problemy z poderwaniem się do lotu mają tylko ptaki młode, z nie do końca rozwiniętymi skrzydłami.
GALERIA