Katedra Chrystologii i Personalizmu Chrześcijańskiego powstała w 2014, na mocy uchwały Senatu KUL, w wyniku połączenia dotychczasowych katedr: Chrystologii i Personalizmu Chrześcijańskiego. Kierownikiem nowej katedry został ks. dr hab. Krzysztof Guzowski, prof. KUL. W katedrze zatrudnieni są również: ks. dr  hab. Janusz Lekan, prof. KUL i ks. dr hab. Grzegorz Barth.

 

Po połączeniu w 2014 roku Katedry Chrystologii i Katedry Personalizmu Chrześcijańskiego w jedną jednostkę naukową Instytutu Teologii Dogmatycznej podejmowane są wszechstronne badania nad  fundamentalnym doświadczeniem solus personarum – spotkaniem osoby Jezusa Chrystusa ze współczesnym człowiekiem w jego kontekście życiowym, uwzględniające perspektywy: soteriologiczną i personalistyczno-humanistyczną. Określają one nie tylko materialny, ale i formalny przedmiot badań, które obejmują najważniejsze wymiary życia ludzkiego: metafizyczny, etyczny, indywidualny, społeczny, religijny, ekonomiczny, polityczny. Z jednej strony pozwalają one ukazać w pełniejszym świetle rzeczywistości człowieka, Kościoła, społeczeństwa, a z drugiej – uwydatnić specyfikę i walory teologii polskiej na tle europejskim i światowym.

 

Na profil prowadzonych badań Katedry istotny wpływ mają: 1/ myśl filozoficzna: tomizm, fenomenologia, hermeneutyka, 2/ teologiczna myśl zachodnia, 3/ szeroko rozumiana humanistyka (psychologia, pedagogika, etyka). Rozwijana w ten sposób świadomość metodologiczna, w obrębie paradygmatu personalistycznego oraz hermeneutyczno-chrystologicznego, warunkuje możliwość naukowego dyskursu i dialogu. Pozwala to na wiązanie podejścia epistemologicznego o charakterze teoretyczno-prakseologicznym z rozwiązaniami aksjologicznymi, egzystencjalnymi, społecznościowymi. Inspiruje jednocześnie nowe obszary badawcze w zakresie wykorzystania teorii osoby w licznych subdyscyplinach teologii oraz naukach humanistycznych. Efektem naukowo-popularyzartorskim realizowanych zadań Katedry są: doskonalenie metody personalistycznej służącej pełniejszej i efektywniejszej interpretacji oraz recepcji teologii posoborowej w odniesieniu do wymagań współczesności, organizacja sympozjów (Lubelskie Dni Personalizmu), działalność wydawnicza dwóch serii: „Kolekcja Katedry Personalizmu Chrześcijańskiego”, „Personalizm-Sympozja” oraz realizacja przewodów doktorskich z zakresu chrystologii i personalizmu.

 

 

Historia Katedry Chrystologii

Katedra Chrystologii powstała na bazie II Katedry Teologii Dogmatycznej, która istnieje na Wydziale Teologii KUL od 1946 roku. Jej pierwszym kierownikiem był ks. prof. A. Krupa, który prowadził jej naukową działalność do 1950 r.


W latach 1952-1970 funkcję kierownika pełnił ks. prof. W. Granat (w latach 60-tych również Rektor KUL). Działalność badawczo-dydaktyczna Katedry miała wtedy za przedmiot m.in. teologię osoby ludzkiej, jedność psychiczną Chrystusa, kwestie epistemologii teologicznej, personalny wymiar wiary, problematykę relacji natury i łaski. Najbardziej znaną i cenioną spuścizną Granata jest jego wielotomowa „Dogmatyka katolicka" wydawana w latach 60-tych.

 

W roku 1969 biskup pomocniczy lubelski Bolesław Pylak hablitował się na podstawie dorobku naukowego i rozprawy Eucharystia - sakramentem jedności Mistycznego Ciała Chrystusa. Koncepcja teologiczna św. Tomasza z Akwinu (Warszawa 1972) i został kierownikiem II Katedry Teologii Dogmatycznej (do 1976). W 1975 bp Pylak został biskupem diecezjalnym lubelskim i wielkim kanclerzem KUL, a w 2002 arcybiskupem metropolitą lubelskim. Ograniczył wtedy pracę naukową na rzecz kierowania diecezją i metropolią. W latach 1975-1997 abp Pylak inicjował budowę 138 kościołów parafialnych, 255 kościołów filialnych, rozbudowę 8 kościołów, budowę ok. 300 domów parafialnych i 5 domów rekolekcyjnych, ponadto erygował 142 nowe parafie i utworzył wiele nowych dekanatów. Ponadto opublikował 13 pozycji książkowych i ok. 100 rozpraw naukowych.


Kolejnym kierownikiem II Katedry Teologii Dogmatycznej został ks. Alfons Nossol, który habilitował się w 1977. Pracami Katedry kierował do 1997. Jego osiągnięcia plasują się z pewnością w czołówce dokonań współczesnej teologii europejskiej. Dotyczy to zwłaszcza problematyki chrystologicznej uprawianej w perspektywie integralnej, z uwzględnieniem jej wymiaru soteriologicznego i pneumatologicznego oraz kontekstu ekumenicznego. Ks. Arcybiskup był bądź jest członkiem licznych rad oraz komisji naukowych i ekumenicznych, watykańskich i polskich; jest także doktorem honoris causa kilku europejskich uniwersytetów (m.in. Münster, Moguncja, Opole, warszawska ChAT). W latach 1978-1997 w Katedrze pracował ks. dr F. Szulc. Badania koncentrował na problematyce teologii judeochrześcijańskiej.


Od 1991 roku w Katedrze został zatrudniony ks. J. Szymik. Po habilitacji objął kierownictwo Katedry (od 1.X.1997), która następnie została przemianowana na Katedrę Chrystologii (od 1.II.2002). Działalność naukowa Katedry i współtworzącego ją środowiska jest współczesną kontynuacją dorobku Poprzedników, koncentrując się głównie na integralnie pojętej chrystologii. Prowadzone są również badania dotyczące zagadnień pogranicza teologii i literatury pięknej (szczególnie w zakresie metodologicznym). Kategorią spajającą różnorodność poszukiwań i wątków badawczych oraz centralną hermeneutycznie jest Tajemnica Wcielenia.


Od początku istnienia Katedry obroniono w niej kilkadziesiąt doktoratów i kilkaset magisteriów-licencjatów. Perspektywy badawcze to przede wszystkim rozwijana w modelu integralnym chrystologia kultury i jej pochodne, czyli przez pryzmat mysterium Incarnationis reflektowane obszary styku tego, co par excellence  teologiczne z tym, co najgłębiej współczesne.


Po przejściu ks. prof. J. Szymika na pierwsze miejsce pracy na WT UŚ w 2005 roku, kuratorem Katedry został ks. dr hab. K. Guzowski, prof. KUL. Do katedry przeszli dwaj adiunkci, prowadzący badania naukowe w tym profilu. Ks. dr Leon Siwecki habilitował się w 2008 (Ecclesia universalis - Ecclesia localis. Teologiczne relacje w posoborowej eklezjologii włoskiej, Sandomierz 2008, ss. 549). Ks. dr Janusz Lekan habilitował się w 2010 (Jezus Chrystus – Pośrednik zbawienia w hiszpańskiej teologii posoborowej”, Lublin: Wydawnictwo KUL 2010, ss. 509). Od 1.X. 2010 ks. Lekan został nowym kierownikiem katedry. Kontynuowano refleksję chrystologiczną w oparciu o integralne i zbawcze rozumienie tajemnicy Wcielenia. Wśród podejmowanych tematów dokonywano namysłu nad pośrednictwem zbawczym Jezusa Chrystusa oraz istotnymi podobieństwami i różnicami chrystologii polskiej i zachodniej.

 

Historia Katedry Personalizmu Chrześcijańskiego (2005-2014)

Katedra Personalizmu Chrześcijańskiego została erygowana 1 lutego 2005 roku jako druga tego typu w Polsce. Jej założycielem a także pierwszym kierownikiem został ks. dr hab. Krzysztof Guzowski; od 2006 roku na stanowisku profesora nazdwyczajnego. Ukonstytuowanie się katedry w ramach Instytutu Teologii Dogmatycznej KUL stanowiło uwieńczenie i owoc dotychczasowej refleksji personalistycznej jej polskich prekursorów, a zarazem twórców lubelskiej szkoły personalistycznej: ks. Wincentego Granata, kard. Karola Wojtyły i ks. prof. Czesława S. Bartnika. W ramach katedry rozpoczęto prowadzenie systematycznych badań z zakresu filozofii i teologii osoby, humanizmu chrześcijańskiego, epistemologii, metodologii i hermeneutyki personalistycznej, rozwijając w ten sposób dorobek wielkich Personalistów polskich i zagranicznych, jak np. E. Mouniera, R. Guardiniego, J. Maritaina, J. Burgosa. Refleksja naukowa nad osobą ludzką winna posiadać charakter „kerygmatyczny” i promujący.

Katedra prowadziła (i nadal prowadzi po połączeni z Katedrą Chrystologii) dwie serie wydawnicze „Kolekcja Katedry Personalizmu Chrześcijańskiego KUL” (16 tomów) i „Personalizm – Sympozja” (4 tomy). W ramach pierwszej serii  prezentowane są najciekawsze dzieła z zakresu personalizmu, natomiast w ramach drugiej publikowane są materiały posympozjalne dotyczące problematyki personalistycznej. Zainteresowanie kolejnych pokoleń teologów-dogmatyków myślą personalistyczną świadczy o jej doniosłości i potrzebie dalszego rozwijania. Od kwietnia 2010 roku Katedra rozpoczęła organizowanie cyklicznych sympozjów o nazwie „Lubelskie Dni Personalizmu” (4 edycje), które zdobyły sobie sławę w Polsce i zagranicą. Służą one konsolidowaniu badań interdyscyplinarnych nad fenomenem osoby i myślą personalistyczną, jak również rozwijaniem i promocją myśli personalistów lubelskich. W ciągu dziesięciu lat historii w Katedrze Personalizmu Chrześcijańskiego wypromowano 1 doktora habilitowanego, 12 doktorów i 30 magistrów.

Od 1 X 2007 roku został zatrudniony w Katedrze Personalizmu Chrześcijańskiego ks. dr Grzegorz Barth na stanowisku asystenta, a  od 1 X 2009 r. na stanowisku adiunkta. 19 XI 2013 roku przeprowadził przewód habilitacyjny na Wydziale Teologii KUL. Na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedstawionej rozprawy habilitacyjnej pt.  Hermeneutyka osoby (Lublin 2013) uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk teologicznych w zakresie teologii dogmatycznej.

Autor: ks. Krzysztof Góźdź, ks. Grzegorz Barth
Ostatnia aktualizacja: 17.02.2016, godz. 11:32 - Ewa Zięba