Katedra Historii Dogmatów i Teologii Historycznej powstała w 2014, na mocy uchwały Senatu KUL, w wyniku połączenia dotychczasowych katedr: Historii Dogmatów i Teologii Historycznej. Kierownikiem nowej katedry został ks. prof. dr hab. Krzysztof Góźdź. W katedrze zatrudnieni są również: ks. dr  hab. Mirosław Kowalczyk oraz ks. dr hab. Marcin Składanowski.

 

 

Historia Katedry Historii  Dogmatów

W roku 1969 została powołana w ramach Sekcji Teologii Dogmatycznej Katedra Teologii Historii, która - ze względu na kontrowersje wokół samej nazwy -  następnie została przemianowana na Katedrę Historii Dogmatów. Jej kierownikiem był ks. prof. dr hab. Czesław S. Bartnik (1969-1997). Po zrzeczeniu się kierownictwa tej katedry przez ks. prof. Cz. S. Bartnika, na jej nowego kierownika wybrano dotychczasowego ucznia Profesora, ks. dr hab. Krzysztofa Góździa (od 1997). Natomiast ks. prof. Cz. S. Bartnikowi powierzono kierownictwo nowo utworzonej Katedry Teologii Historycznej (1997-2001).


Pomocniczymi Pracownikami naukowymi w Katedrze Historii Dogmatów były następujące osoby: ks. dr Kazimierz Macheta (1986-1990) - adiunkt, zmarły w 1990; ks. bp dr Mieczysław Cisło, adiunkt (1985-1991), st. wykładowca od 1991; ks. dr Czesław Szczęsny - st. wykładowca (1987-2003); ks. dr Krzysztof Góźdź, asystent od 1990, adiunkt (1991-1996); dr Karol Klauza - od 1983 zajęcia zlecone, adiunkt (1999-2003); ks. dr Mirosław Kowalczyk, asystent od 1991, adiunkt (od 1999); ks. dr Janusz Lekan,  asystent od 1998, adiunkt (od 2001).


Prace badawcze Pracowników Katedry skupiały się wokół następujących klasycznych tematów teologii dogmatycznej: dziejów myśli ludzkiej, historiologii, filozofii dziejów, teologii historii, teologii rzeczywistości ziemskich (dziejów, polityki, wyzwolenia, społeczeństwa, kultury, pracy, pokoju, Europy), a także metodologii, hermeneutyki, Formgeschichte, Traditionsgeschichte i Redaktionsgeschichte i przede wszystkim rozwijanego przez ks. prof. Bartnika systemu personalizmu filozoficznego i teologicznego. Do tego dochodzą jeszcze badania nad teologią zachodnią, głównie niemiecką, włoską i hiszpańską oraz teologią latynoamerkańską, historią zbawienia - ogólną i szczegółową, antropologią teologiczną K. Rahnera, R. Guardiniego i W. Pannenberga, jak też polską i chrześcijańską historiozofią, teologia pośrednictwa oraz teologią ikony.


Z obecnej Katedry wyłoniły się po roku 2000 dwie kolejne katedry, stosownie do usamodzielnienia się jej adiunktów: Katedra Teologii Ikony i Katedra Personalizmu Chrześcijańskiego.


Od początku istnienia Katedry obroniono w niej kilkadziesiąt doktoratów i setki magisteriów: ks. prof. Cz. S. Bartnik jest promotorem 62 doktoratów i 479 magisteriów i licencjatów, ponadto wykonał 96 recenzji doktorskich oraz 212 habilitacyjnych i profesorskich; ks. prof. K. Góźdź jest promotorem 11 doktoratów (ponadto promotor dwóch doktoratów honoris causa: abpa Baltimore, Williama kardynała Keelera z USA i bpa Ludwika Gerharda Müllera z Regensburga); ponadto promotorem 135 magisteriów z różnych dziedzin teologicznych, zarówno studentów polskich, jak i zagranicznych; recenzentem 14 prac habilitacyjnych w KUL i na innych uczelniach; recenzent ponad 35 doktoratów we wszystkich ośrodkach teologicznych Polski.


Do głównych osiągnięć katedry należy zaliczyć wydanie przez ks. prof. Cz. S. Bartnika podręcznika teologii dogmatycznej Dogmatyka katolicka, t. 1-2, Wydawnictwo KUL, Lublin 1999-2003, ss. 861 + 1057. Autor podręcznika rozwija od początku swojej działalności naukowej system personalizmu uniwersalnego (Personalizm, Lublin 1995, 22000, 32001)  i w tym duchu prowadzi badania nad różnorodną postacią teologii w ogóle.


Ostatni kierownik katedry, ks. prof. K. Góźdź, szedł w swoich badaniach w kierunku metodologicznego wykorzystania związku historii z teologią (Jesus Christus als Sinn der Geschichte, Regensburg 1988, ss. 284) w celu rozgraniczenia dwóch aspektów jednej i tej samej historii na historia profana historia sacra (Teologia historii zbawienia, Lublin 2006, ss. 323) dla ukazania paradygmatu natury i nadnatury w relacji człowieka do Boga, a więc całej struktury antropologii teologicznej (Teologia człowieka, Lublin 2006, ss. 565), opierającej się także na badaniach nauk przyrodniczych i humanistycznych. Oznacza to wkład w ogólny dorobek nauk o człowieku istotnej jego części teologicznej, a mianowicie odniesienie transcendentne człowieka.


Kontynuowane były badania nad historiozofią polską (ks. dr M. Kowalczyk) i nad teologią pośrednictwa oraz chrystologią hiszpańską (ks. dr J. Lekan) oraz eklezjologią włoską (ks. dr L. Siwecki). Adiunkci ci przeszli jednak do innych katedr Instytutu, zgodnie z profilem ich badań naukowych. W latach 2010-15 w Katedrze zatrudniony był ks. dr Sławomir Kunka: w charakterze asystenta (od 2010) i adiunkta (2013).

 


Historia Katedry Teologii Historycznej

W roku 2008 kolokwium odbył ks. dr M. Kowalczyk, który przejął ponownie erygowaną Katedrę Teologii Historycznej. Początki tej katedry sięgają roku 1997. Została powołana przez Senat uczelni na wniosek ks. prof. dra hab. Czesława S. Bartnika, który był jej inicjatorem i pierwszym kierownikiem. Katedra została powołana dla prowadzenia badań wyznaczających nowe podejście w rozumieniu teologii w ogóle. Nie chodzi o uprawianie dziejów teologii w sensie historii dogmatów, lecz widzenie teologii w kontekście całej historii, jako dziejów uniwersalnych. Katedra propagowała takie uprawianie teologii, które uwzględnia  myślenie historyczne, a sama historia rozumiana jest jako miejsce teologiczne. Stąd tematyka badań w tej katedrze obejmowała: teologię historii, teologię historii zbawienia, teologię rzeczywistości ziemskich, teologię społeczno - polityczną, metodologię historyczną w teologii, historiologię personalistyczną. Katedra istniała do roku 2014, kiedy to po procesie restrukturalizacji poszczególnych Wydziałów KUL została ona połączona w jedną katedrę: Historii Dogmatów i Teologii Historycznej.

Autor: ks. Krzysztof Góźdź, ks. Mirosław Kowalczyk
Ostatnia aktualizacja: 04.10.2016, godz. 22:38 - Grzegorz Barth