KATEDRA HISTORII KOŚCIOŁA XIX I XX W.

 

Kościół w dziejach państw i społeczeństw - TEMAT BADAWCZY

 

Jest to wiodący temat badawczy Katedry Historii Kościoła XIX i XX w., kierowanej przez KS. PROF. DR HAB. JANA WALKUSZA. W ramach tego tematu - mówiąc najogólniej - chodzi o gruntowne badania i dokumentowanie szerokich interakcji i wzajemnych implikacji Kościoła (w sensie strukturalno-doktrynalnym) i różnorakich zbiorowości ludzkich, głównie (choć nie tylko) na przestrzeni dwóch ostatnich wieków. Mówiąc inaczej, zarówno samo ukierunkowanie procesu badawczego, sytuujące Kościół w orbicie przeobrażeń społeczno-polityczno-kulturowych, oraz powstające w takiej konwencji liczne publikacje (a także spotkania, dyskusje i sympozja), zmierzają do odpowiedzi na pytania:

  1. Na ile i w jaki sposób Kościół katolicki (jako zbiorowość, zespół określonych wartości, osoby i instytucje utożsamiające się z Kościołem) wpłynął na kształt życia i dziejów państw i innych, często pomniejszych społeczności. Generalnie chodzi o szeroko rozumianą egzemplifikację obecności Kościoła w życiu publicznym.

  2. W jaki sposób systemy, prądy, poglądy i zróżnicowane instytucje związane z funkcjonowaniem państw i różnych społeczności wpłynęły na kondycję, postawę i życie Kościoła (rozumianego jak wyżej) w różnych jego aspektach w ciągu dziejów.

 

Prowadzone w takiej konwencji merytoryczno-metodologicznej badania owocują licznymi publikacjami i wydawnictwami periodycznymi, dokumentującymi i popularyzującymi wiedzę historycznokościelną. Z periodyków w tym zakresie na szczególną uwagę zasługują poszczególne tomy (monotematyczne) w redakcji J. Walkusza „Kościół w Polsce. Dzieje i Kultura. Periodyk ów, przygotowywany i wydawany ze środków analizowanego tematu badawczego skupia na swych łamach całe środowisko polskich historyków Kościoła. Pozostałe zaś przedsięwzięcia realizowane w ramach sygnalizowanego programu badawczego dotyczą m. in. następujących zagadnień:

  1. Kościół w okresie niewoli narodowej

  2. Kultura umysłowa duchowieństwa w XIX i XX w.

  3. Historiografia XIX i XX w.

  4. Organizacja i struktury życia religijnego

  5. Duchowieństwo w II Rzeczypospolitej

  6. Sytuacja Kościoła podczas II wojny światowej

  7. Prasa kościelna oraz problematyka religijna prasy oraz organizacji społeczno-politycznych

  8. Kościół w rzeczywistości PRL

  9. Kościół w krajach tzw. demokracji ludowej

  10. Dzieje Polonii.