W dniu 9 września 1950 roku Komisja Wydziału Nauk Humanistycznych KUL postanowiła: „Mając na celu podniesienie poziomu nauczania w grupie historii sztuki oraz dalsze zbliżenie do zakresu studiów w tej dziedzinie na innych uczelniach RP Komisja uchwala zwrócić się do Rady Wydziału Nauk Humanistycznych z wnioskiem o utworzenie katedry sztuki antycznej i archeologii klasycznej”. Pierwszym kierownikiem katedry został prof. Rajmund Gostkowski, a przedmiotem prowadzonych przez niego zajęć były nie tylko historia i teoria sztuki świata antycznego oraz archeologia klasyczna, ale także historia sztuki Islamu, Dalekiego i Bliskiego Wschodu, dydaktyka historii sztuki, wstęp do historii sztuki, historia doktryn artystycznych i lektura tekstów źródłowych. W latach 1951-1956 asystentami przy katedrze byli Feliks Przyborowski i Anna Wroniecka. 
 
 filarska_1_400
prof. Barbara Filarska
 
Po przejściu prof. Rajmunda Gostkowskiego na emeryturę jego następcą została dr Barbara Filarska (na zdjęciu). Profesor Kazimierz Michałowski, w piśmie z dnia 8 kwietnia 1969 roku, skierowanym do prorektora KUL, pisał: „Pragnę wyrazić radość, że katedrę tę Uniwersytet zdecydował się powierzyć mojej uczennicy, ponieważ sam z początkiem lat trzydziestych, jako profesor Uniwersytetu Warszawskiego, dojeżdżałem na wykłady z archeologii klasycznej na Katolicki Uniwersytet Lubelski”. Przedmiotem zajęć dr Barbary Filarskiej miała być przede wszystkim sztuka starożytnej Grecji i Rzymu, ale dość szybko program rozszerzono o problematykę sztuki wczesnochrześcijańskiej, na którą prof. Barbara Filarska (tytuł profesorski uzyskała w 1987 roku) postanowiła ukierunkować też swoje seminarium. Sztuka wczesnochrześcijańska stała się również przedmiotem zainteresowań i pracy badawczej zatrudnianych w katedrze młodszych pracowników naukowych. Mgr Anna Witzówna rozpoczęła badania nad wczesnochrześcijańską symboliką sepulkralną, a mgr Elżbieta Jastrzębowska, obecnie profesor Uniwersytetu Warszawskiego i dyrektor stacji PAN w Rzymie, jako temat pracy doktorskiej wybrała mitologię antyczną w ikonografii mozaik wczesnochrześcijańskich. Zatrudniona w katedrze od 1973 roku (na stanowiskach asystenta, adiunkta i, od 1999 roku, profesora) dr hab. Bożena Iwaszkiewicz-Wronikowska prowadzi badania nad genezą chrześcijańskiej ikonografii i architektury, ze szczególnym uwzględnieniem terenów Italii. Od roku 1979 pracownikiem katedry jest dr Daniel Próchniak, którego naukowe zainteresowania koncentrują się na problematyce architektury i sztuki wczesnochrześcijańskiej Armenii, rozpatrywanej w szerokim kontekście sztuki Bliskiego Wschodu, przede wszystkim Gruzji i Bizancjum, w okresie późnego antyku i wczesnego średniowiecza (do końca XI wieku). Pole badawcze dr hab. Ryszardy Bulas (od 1990 roku adiunkta w katedrze) obejmuje sztukę wczesnośredniowiecznej Irlandii w kontekście jej celtyckiej przeszłości i na tle szeroko pojętej kultury Szkocji, Walii i Bretanii. Osobną gałęzią pracy naukowej dr hab. Ryszardy Bulas jest poszukiwanie źródeł zjawisk, symboli i motywów celtyckich w sztuce Azji Centralnej. Dr Anna Głowa (od 2009 asystentka w Katedrze) podejmuje temat relacji między wczesnochrześcijańską i wizygocką twórczością artystyczną Półwyspu Iberyjskiego i Bliskiego Wschodu.

katszs02_400
dr hab. Bożena Iwaszkiewicz-Wronikowska i dr hab. Ryszarda Bulas

Zainteresowanie pracowników katedry w sposób szczególny sztuką wczesnochrześcijańską nie oznacza bynajmniej odsunięcia na margines historii pogańskiej sztuki starożytnej. Przez cały okres istnienia katedry stanowi ona główny temat nauczania kierowanego do studentów historii sztuki i filologii klasycznej. Kultura artystyczna świata pogańskiego była analizowana m.in. na zajęciach prowadzonych w latach 1982-1992 przez prof. Adama Ziółkowskiego (wówczas doktora, obecnie pracownika Uniwersytetu Warszawskiego), który poświęcał szczególną uwagę problemowi „przetłumaczalności” kultur, a więc nośników i mechanizmów recepcji oraz zmian, jakim kultury podlegają w tym procesie.

 

 drprochniak_01_400

 dr Daniel Próchniak

 

Po przejściu w roku 1992 na emeryturę prof. Barbary Filarskiej funkcję kierownika katedry objęła dr hab. Bożena Iwaszkiewicz-Wronikowska, która dokłada starań, ażeby katedra nadal była miejscem integrującym studia nad kulturą świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa. Temu celowi służą m.in. ogólnopolskie Sympozja Kazimierskie, organizowane przez katedrę od roku 1995 w Kazimierzu nad Wisłą. Materiały z dotychczas odbytych spotkań opublikowało, wespół z katedrą, Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego KUL (Sympozja Kazimierskie, t. I – VI).

W roku akademickim 2009-2010 w naszej Katedrze na stanowisku asystenta  została zatrudniona dr Anna Głowa.

 

 drannaglowa_400

dr Anna Głowa

 

 

Zob. także: B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, Pół wieku Katedry Historii Sztuki Starożytnej i Wczesnochrześcijańskiej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, „Roczniki Humanistyczne” 2003, t. LI, z. 4 – Historia Sztuki, s. 7-18.

Pol_wieku_Katedry_Historii_Sztuki_Starozytnej_i_Wczesnochrzescijanskiej_w_KUL.pdf

Autor: Ireneusz Marciszuk
Ostatnia aktualizacja: 08.10.2015, godz. 15:05 - Ireneusz Marciszuk