Katedra powstała w 2014 roku z połączenia dotychczasowych katedr:

  • Katedry Historii Kościoła w XIX i XX wieku,
  • Katedry Metodologii i Nauk Pomocniczych Historii Kościoła.

Katedra Historii Kościoła w XIX i XX wieku. W 1964 roku utworzona została katedra Historii Najnowszej Kościoła, której kierownikiem został ks. prof. dr hab. Mieczysław Żywczyński. Po objęciu jej przez ks. prof. dr. hab. Zygmunta Zielińskiego zmieniła nazwę na Katedrę Historii Kościoła w XIX i XX wieku. Od 2003 roku kierownikiem jest ks. prof. dr hab. Jan Walkusz.

Katedra Metodologii i Nauk Pomocniczych Historii Kościoła. Katedra została utworzona w 1966 roku. Jej pierwszym kierownikiem był ks. prof. dr hab. Stanisław Librowski. W tym czasie nosiła ona nazwę Katedra Nauk Podstawowych i Metodologii Historii Kościoła. Od 1984 roku zmieniono nazwę na obecnie używaną. W latach 1986-1998 jej kierownikiem był ks. prof. dr hab. Anzelm Weiss (od 1998 do 2014 kurator).

Badania prowadzone w Katedrze Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, Metodologii i Nauk Pomocniczych są realizowane w dwóch kierunkach. Pierwszy skupia się wokół zagadnień związanych z dziejami Kościoła Powszechnego w kontekście współczesnych przemian i uwarunkowań politycznych oraz społecznych. Niezwykle ważne miejsce zajmują tu takie zagadnienia, jak: Kościół doby zaborów, II Rzeczypospolitej, wojny i okupacji oraz w epoce reżimów, dzieje duchowieństwa jako grupy społecznej, prasa kościelna, kultura umysłowa XIX i XX w., biografistyka, dzieje misji w XIX i XX w., dzieje Polonii, instytucje kościelne, obecność Kościoła w życiu publicznym, Kościół doby PRL. Drugi kierunek badań jest związany z szeroko pojętymi naukami pomocniczymi, a w szczególności skupia się nad: źródłoznawstwem kościelnym, edycją źródeł, gromadzeniem, konserwacją i udostępnianiem źródeł, heraldyką kościelną, dziejami i organizacją bibliotek i zbiorów kościelnych, bibliofilstwem kościelnym, bibliologią. Celem badań jest komplementarne rozpoznanie, udokumentowanie i zilustrowanie funkcjonowania Kościoła (zarówno w aspekcie powszechnym, jak i krajowym)  w zależności od szerokiego kontekstu społeczno-polityczno-kulturowego.

Wyniki badań wzbogacają proces dydaktyczny jak również przynoszą wymierny wynik w postaci rozpraw doktorskich i dysertacji magisterskich. Ponadto pracownicy katedry zajmują się organizowaniem sympozjów naukowych oraz patronują dorocznym zjazdom wykładowców historii Kościoła całej Polski (od 2000 r. ks. prof. Jan Walkusz pełni funkcję sekretarza Sekcji Historyków Kościoła Polskiego Towarzystwa Teologicznego i jest organizatorem tych zjazdów), a wygłaszane tam referaty stanowią istotne osiągnięcie współczesnej historiografii. Są one publikowane w założonym w 2002 roku i redagowanym przez ks. Jana Walkusza roczniku „Kościół w Polsce. Dzieje i Kultura”, który poza oryginalnymi artykułami i studiami o charakterze monotematycznym, zawiera bogaty dział informacyjno-bibliograficzno-recenzyjny. Od 1964 roku Instytut Historii Kościoła wydaje zeszyt 4 (Historia Kościoła) „Roczników Teologicznych” (wcześniej – „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”), którego redaktorem tematycznym od 2009 roku jest ks. dr hab. Tomasz Moskal. Na jego łamach publikowane są oryginalne artykuły naukowe, sprawozdania jak również streszczenia doktoratów, bronionych w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii.

Studenci w ramach zajęć przewidzianych w programie, jak również przez możliwość uczestnictwa w wielorakich przedsięwzięciach naukowych, nabywają nie tylko teoretycznych wiadomości, ale również praktycznej umiejętności ich wykorzystania w ramach prowadzonych własnych badań.

Obecnie w katerze zatrudnionych jest trzech pracowników:

Ks. prof. dr hab. Jan Walkusz - kierownik

Ks. dr hab. Tomasz Moskal

Ks. dr Marek Grygiel

Autor: Marek Grygiel
Ostatnia aktualizacja: 13.12.2016, godz. 13:17 - Włodzimierz Bielak