Katedra Pedagogiki Ogólnej zgodnie z tradycja uprawiania tej dyscypliny w Polsce i na świecie, stanowi kluczową katedrę dla kierunku pedagogika w Instytucie Pedagogiki KUL i zarazem swoisty fundament dla innych dyscyplin pedagogicznych, dając im teoretyczne podstawy, a zarazem chroniąc je przed rozproszeniem i zagubieniem swego pedagogicznego charakteru. Podstawowe badania katedry skupiają się na sprawach pierwszych w pedagogice, co umożliwia konstruowanie stwierdzeń dotyczących wszelkich procesów edukacyjnych. Zadania badawcze katedry, zgodnie ze statusem pedagogiki ogólnej, koncentrują się na opisywaniu zjawisk wychowawczych pod względem ich istoty, roli i znaczenia w szerszym kontekście społecznym i życiowym, prowadząc do zajmowania się pytaniami o sens, o znaczenie i rolę podstawowych faktów (odczytywanych w wymiarze osobowym i społecznym). Katedra zajmuje się także zasadami stanowienia celów wychowania, badaniem przebiegu procesu wychowania oraz jego skutkami - sięga przyczyn, ukazuje celowość oraz konieczność podejmowanych działań (etiologia pedagogiczna). Takie podejście badawcze z jednej strony nadaje tworzonej teorii ponadczasowego i uniwersalnego charakteru, z drugiej zaś wymaga wielokierunkowości i otwarcia się na bogactwo problemów, zgodnie z maksymą - mówić o wychowaniu, tzn. mówić o wszystkim. Podstawowym rysem tych poszukiwań jest analiza i systematyzowanie podstawowych problemów pedagogiki oraz szczegółowa analiza struktury procesu wychowawczego - idąca w kierunku teorii wychowania (która analizuje proces wychowania i jego strukturę) oraz relacji wychowania do innych rodzajów ludzkiej działalności.

 

    Duże zasługi w wypracowaniu modułu pracy i ustaleniu obszaru badań katedry mają zwłaszcza Zygmunt Mysłakowski oraz Stefan Kunowski (1909-1978), którego koncepcji wychowania integralnego poświęca się szczególną uwagę w ramach swoistej kontynuacji jego pedagogicznych poszukiwań, czasami już spotykanych pod nazwą pedagogiki lubelskiej. Wartościowe próby wypracowania specyfiki pedagogiki ogólnej i jej relacji zwłaszcza do teorii wychowania, jak również ujęcia wychowania jako pomocy w samowychowaniu - podejmowała Teresa Kukołowicz. Przez obecnego kierownika katedry - Mariana Nowaka rozwijane są badania dotyczące metodologii pedagogicznej i roli doświadczenia w tworzeniu wiedzy pedagogicznej (L. Waga) oraz fundamentów pedagogiki: jej ontologicznych, antropologicznych i aksjologicznych podstaw, jak również te związane z dyscyplinami podstawowymi pedagogiki: filozoficznymi, psychologicznymi i społecznymi podstawami wychowania.

    Prowadzone badania dotyczą analizy wychowania w kontekście społeczno-osobowym oraz prac nad strukturą i teoriami procesu wychowania, etosem społecznym i jego wychowawczym wymiarem. Wpisując się w nurt myślenia lubelskiej szkoły filozoficznej - zwłaszcza tzw. realizmu umiarkowanego, katedra podejmuje prace badawcze dotyczące możliwości i nieodzowności wychowania i nauczania - w tym także możliwości i szans resocjalizacji oraz integracyjnych koncepcji wychowania i pracy instytucji wychowawczych (M. Nowak, T. Wach, Z. Iwański), roli nauczania Jana Pawła II dla wychowania i pedagogiki - zwłaszcza dla wychowania społecznego (M. Sztaba).

    Innymi kierunkami poszukiwań prowadzonych w ramach Katedry Pedagogiki Ogólnej KUL są: kierunki i nurty myśli pedagogicznej (M. Nowak, P. Magier) - w tym zwłaszcza pedagogika personalistyczna i pedagogika chrześcijańska (jej uniwersalność i relacje między filozofią i teologią a pedagogiką). Podejmowana jest problematyka edukacji medialnej i edukacji zdrowotnej, a także wielokulturowości i interkulturowości. Wychowanie interkulturowe i interwyznaniowe oraz refleksja pedagogiczna nad problemem odmienności kulturowej i wyznaniowej - we współpracy zwłaszcza z ośrodkami tych badań w Cieszynie (T. Lewowicki) i w Białymstoku (J. Nikitorowicz).

    Aktualne ukierunkowanie prac Katedry wyznaczają tematy badawcze podejmowane w ostatnich latach w Katedrze Pedagogiki Ogólnej, które dotyczą antropologicznych i personalistycznych podstaw wychowania i nauczania, filozoficznych podstaw pedagogiki, związków pedagogiki z aksjologią i ontologią, dziedzin wychowania - w tym głównie wychowania moralnego (wychowanie sumienia), wychowania fizycznego i zdrowotnego, wychowania patriotycznego i społecznego, kierunków pedagogiki humanistycznej (P. Magier) i tzw. nowego humanizmu. W tej katedrze została wypracowana koncepcja pedagogiki otwartej, ujmowanej dynamicznie i w inspiracji chrześcijańskiej, której kontynuacją bardziej uszczegółowioną jest książka Teorie i koncepcje wychowania, 2008. Wśród innych problemów nad którymi pracują pracownicy tej katedry, należy wymienić personalistyczną i otwartą teorię wychowania; etos nauczycielski i społeczny oraz etos pracownika socjalnego; wolność i odpowiedzialność a wychowanie, Uniwersytety Ludowe (A. Jaworska), aksjologia w resocjalizacji (Z. Iwański), proces komunikacji w edukacji zdrowotnej (T. Kulik, A. Linca).

    Katedra prowadzi też prace naukowo-badawcze wspólnie z ośrodkami krajowymi i zagranicznymi. Kierownik Katedry jest członkiem Zespołu Pedagogiki Ogólnej Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN oraz członkiem Prezydium Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, współinicjatorem Seminarium Metodologii Pedagogiki - Katedra była współorganizatorem I Seminarium Metodologii Pedagogiki w 2004 r. w Dąbrowicy-Lublinie, współorganizatorem VI Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego w 2007 r. w Lublinie. Kierownik Katedry wchodzi w skład Naukowego Komitetu Redakcyjnego Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku (pod kierunkiem T. Pilcha) i jest w niej konsultantem i recenzentem haseł z zakresu pedagogiki ogólnej i teorii wychowania, jest redaktorem naczelnym „Rozpraw Naukowych". Biała Podlaska, PWSZ; jest członkiem komitetów redakcyjnych i rad naukowych takich czasopism jak m.in.: „The New Educational Review". Katowice (Poland-Slovakia-Chech); „Prosopon. Prospettiva Persona". Teramo (Włochy); „Seminare. Poszukiwania Naukowe". Kraków-Ląd-Łódź; „Paedagogia Christiana". Toruń; „Pedagogika Kultury". Lublin, UMCS; „Roczniki Nauk Społecznych KUL", zeszyt 2: „Pedagogika". Lublin, KUL.

 

Realizowane prace naukowo-badawcze we współpracy z ośrodkami krajowymi i zagranicznymi to m.in.:

  • Współpraca w ramach Association Catholique Internationale des Institutions de Sciences de l'éducation (M. Nowak jest w obecnej kadencji członkiem Prezydium ACISE);
  • Współpraca z Katholische Akademie in Bayern - München (NIEMCY) w zakresie badań nad myślą pedagogiczną R. Guardiniego (M. Nowak);
  • Udział w pracach Zespołu Problemowego Pedagogiki Ogólnej Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN oraz w Zespole Pedeutologii KNP (M. Nowak, A. Jaworska);
  • Uczestnictwo w pracach Zespołu Pedagogiki Kultury i Edukacji Wielokulturowej KNP PAN (M. Nowak);
  • Uczestnictwo w pracach Zespołu Pedagogiki Społecznej KNP PAN (M. Nowak, M. Sztaba);
  • współpraca w planie badawczym nt. Edukacji emocjonalnej w Europie - Conceptual and practical issues relating to affective education from a European perspective (M. Nowak). Kierownik projektu Peter Lang (Institute of Education University of Warwick, Coventry-Anglia);
  • Współpraca międzyuczelniana i międzynarodowa z Wydziałem Pedagogiki Uniwersytetu „Salesianum" w Rzymie, Katolickiego Uniwersytetu w Mediolanie, Uniwersytetu w Leuven (Belgia), Uniwersytetem Nauk Stosowanych w Berlinie, Instytutem Katolickim w Paryżu (M. Barth) oraz z Uniwersytetem Nauk Stosowanych w Münster  i Köln - wspólne inicjatywy kształceniowe i badawcze z dwoma ostatnimi w ramach European Spring Academy oraz  realizacja projektu: „Procora" - wspólnie z ośrodkami naukowymi z Francji i Niemiec, oraz współpraca z Wydziałem Pedagogiki Uniwersytetu Katolickiego w Rużomberku (Słowacja)
  • Systematyczna współpraca międzyuczelniana w ramach prac Zespołu Pedagogów Chrześcijańskich  KNP PAN, którego przewodniczącym od r. 2004 jest M. Nowak;
  • Współpraca międzyuczelniana w zakresie organizacji sesji poświęconych metodologii pedagogiki (inicjatywa Seminariów Metodologii Pedagogiki z UMCS), współpraca z Instytutem Pedagogiki PWSZ im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej, z Wydziałami Pedagogiki UMCS, UJ, UAM, itd.

 

Najważniejsze konferencje katedry to m.in.:

  • 23-25 maja 1996 r., konferencja pod patronatem Zespołu Pedagogiki Ogólnej PAN w Dąbrowicy k/Lublina nt. Problemy aksjologiczne w pedagogice ogólnej; wygłoszony referat: Od kontestacji do powrotu problematyki aksjologicznej w pedagogice ogólnej.
  • 11-12 grudnia 1998 r., Konferencja Naukowa w KUL w Lublinie nt. Wychowanie - Kultura - Chrześcijaństwo.
  • 12-14 września 2002 r. konferencja poświęcona Stefanowi Kunowskiemu  (1909-1977) w XXV rocznicę jego śmierci, nt. W trosce o integralne wychowanie.
  • Współorganizacja I., II. i III. Międzynarodowej Konferencji Arteterapii we współpracy z Fundacją Nieprzetartego Szlaku w KUL w dniach 30 listopada-2 grudnia 2005, 2006, 2007, 2008 na temat: Od teatru do terapii.
  • 05 marca 2005 w Lublinie, KUL, współorganizacja z Instytutem Edukacji Narodowej Fundacji Servire Veritati, III Ogólnopolskiej Konferencji Nauczycieli i Wychowawców, konferencji na temat: Jak kształtować charakter młodzieży?
  • Organizacja Międzynarodowego Spotkania i Konferencji ACISE w KUL w Lublinie w dniach 21-24 kwietnia 2006 r. w Lublinie na temat Wkład uniwersytetów katolickich w przemiany społeczne w Europie Środkowo-Wschodniej.
  • W dniach 11-14 czerwca 2007 r. organizacja Konferencji Zespołu Pedagogiki Ogólnej KNP PAN w Dąbrowicy k/Lublina na temat Antropologia i antropologiczne podstawy w pedagogice ogólnej.
  • 27-29.05.2013 r., konferencja pod patronatem Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN w Kazimierzu Dolnym n. Wisłą: Aksjologiczne orientacje w pedagogice
  • Wyżej wymieniona konferencja jest widziana jako wstęp do kolejnej konferencji planowanej na 2014 r. w Kazimierzu Dolnym n. Wisłą, poświęconej metodologicznym i metodycznym podstawom pedagogiki ogólnej.

Najistotniejsze publikacje katedry to m.in.:

  

1/ prace kierownika katedry: 

  • 1) 'Giovinezza' ed 'autoformazione' secondo Romano Guardini (Roma, Editrice Gregoriana, 1989, ss. 308;
  • 2) Podstawy pedagogiki chrześcijańskiej, Lublin, Pracownia Poligraficzna S.H.K."Zawisza",1995, ss. 158.
  • 3) Podstawy pedagogiki otwartej, Lublin, RW KUL, 1999, ss. 637.
  • 4) Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008, ss. 583.
  • 5) Pedagogiczny pofil nauk o wychowaniu. Studium z odniesieniami do pedagogiki pielęgniarstwa, Lublin, Wydawnictwo KUL, 2012, ss. 651.

2/ prace pod redakcją i innych pracowników katedry: 

  • 1) M. NOWAK - T. KUKOŁOWICZ (red.), Pedagogika ogólna. Problemy aksjologiczne (Lublin, 1997);
  • 2) M. NOWAK - T. OŻÓG (red.), Wychowanie chrześcijańskie a kultura, Lublin, RW KUL, 2000;
  • 3) M. NOWAK - T. OŻÓG - A. RYNIO (red.), W trosce o integralne wychowanie, Lublin, Wydawnictwo KUL, 2003;
  • 4) Z. KRZYSZOWSKI - M. NOWAK - S. SIECZKA (red.), Z potrzeby serca .... Księga Jubileuszowa dedykowana księdzu doktorowi Edwardowi Pohoreckiemu Dyrektorowi Instytutu Wyższej Kultury Religijnej przy KUL, Lublin, Instytut Wyższej Kultury Religijnej, 2004;
  • 5) J. MARCHEL - M. NOWAK (red.), Zapotrzebowania a oferta edukacyjna w lokalnej polityce oświatowej, Biała Podlaska, Wydawnictwo PWSZ, 2004, s.316;
  • 6) M. NOWAK - C. KALITA (red.), Pedagogiczna inspiracja w nauczaniu Jana Pawła II, Biała Podlaska, PWSZ, 2005.
  • 7) D. KUBINOWSKI - M. NOWAK (red. n.), Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls", 2006.
  • 8) A. JAWORSKA - B. KASPRZAK - M. NOWAK (ks.) - A. WOJNAROWSKA - M. STANOWSKI (red.), Od teatru do terapii. Tom I: Między teorią a praktyką, Lublin, Rekreacyjny Klub Nieprzetartego Szlaku, 2006.
  • 9) J. RUTKOWIAK - D. KUBINOWSKI - M. NOWAK (red.), Edukacja, moralność, sfera publiczna. Materiały z VI Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego PTP, Lublin, Oficyna Wydawnicza „Verba", 2007.
  • 10) E. KONOVALUK - M. NOWAK (red.), Praca - etos - wychowanie, Biała Podlaska, PWSZ im. Papieża Jana Pawła II (Wydawnictwo i Drukarnia NOVA SANDEC), 2007.
  • 11) M. JEZIORAŃSKI, Bł. Jana Pawła II koncepcja wychowania małżonków, Lublin, Wydawnictywo KUL, 2013, ss. 292.

 adresy e-mail: pedog@kul.pl; marian.nowak@kul.lublin.pl