Katedra Teologii Pastoralnej Społecznej

 

Katedra Teologii Pastoralnej Społecznej została powołana decyzją rektora KUL w Instytucie Teologii Pastoralnej i Katechetyki na Wydziale Teologii KUL z dniem 1 października 2016 roku. Nawiązuje ona do dorobku pracowników wcześniej istniejących katedr: Katedry Socjologii Religii, Katedry Teologii Charytatywnej i Katedry Organizacji Duszpasterstwa. W skład personalny Katedry Teologii Pastoralnej Społecznej weszli dotychczasowi pracownicy naukowo-dydaktyczni wymienionych trzech katedr: ks. prof. dr hab. Wiesław Przygoda, powołany jednocześnie na stanowisko kierownika nowej katedry, a także ks. dr hab. Dariusz Lipiec, prof. KUL i ks. dr hab. Kazimierz Święs.

 

Katedra Teologii Pastoralnej Społecznej czerpie z doświadczenia metodologicznego, dorobku pisarskiego oraz wyników badań naukowych byłych pracowników trzech wyżej wymienionych katedr stanowiących podstawę i punkt wyjścia do prowadzenia dalszych badań w dziedzinie różnych wymiarów życia religijnego wiernych oraz różnych form działalności zbawczej Kościoła w Polsce. Najdłuższą historię posiada Katedra Socjologii Religii, która została powołana uchwałą Rady Wydziału Teologii KUL i zatwierdzona przez Senat Akademicki KUL 23 maja 1958 roku. Należała ona obok Katedry Teologii Pastoralnej Ogólnej i Katedry Psychologii Duszpasterskiej do struktur utworzonej w tymże 1958 roku Sekcji Teologii Pastoralnej na kursie wyższym teologii KUL. W okresie 56 lat istnienia Katedry Socjologii Religii pracowało w niej kilku wybitnych naukowców, m.in. ks. prof. dr hab. Józef Majka, ks. prof. dr hab. Władysław Piwowarski, ks. bp prof. dr hab. Kazimierz Ryczan. W 1968 roku dekretem Świętej Kongregacji do spraw Instytutów Katolickich (Sacrae Congregationis pro Institutione Catholica) Sekcja Teologii Pastoralnej została przekształcona w Instytut Teologii Pastoralnej KUL, w którym dalej rozwijała się Katedra Socjologii Religii, kierowana od roku akademickiego 1969/1970 przez ks. prof. dr hab. W. Piwowarskiego. W latach 1992-2011 kierownikiem Katedry Socjologii Religii był ks. dr hab. K. Ryczan, który 11 września 1993 roku przyjął sakrę biskupią i objął posługę ordynariusza diecezji kieleckiej, nie rezygnując z pracy naukowo-dydaktycznej w KUL. W latach 2011-2014 funkcję kierownika pełnił obecny pracownik Katedry Teologii Pastoralnej Społecznej ks. dr hab. K. Święs. Pracownicy Katedry Socjologii Religii wnieśli znaczący wkład m.in. w rozwój badań społecznych nad religijnością w Polsce, wypracowali wiele nowych narzędzi badawczych a pośrednio przyczynili się także do rozwoju badań pastoralno-teologicznych w KUL. Wymiernym przejawem osiągnięć naukowych pracowników wspomnianej katedry obok dorobku pisarskiego jest liczba wypromowanych doktorów: ks. J. Majka – 9, ks. W. Piwowarski – 62, ks. K. Ryczan 14, ks. K. Święs – 1.

 

Katedra Organizacji Duszpasterstwa została powołana w 1974 roku. Badania naukowe prowadzone w ramach tej katedry zmierzały do wypracowywania modeli działalności pastoralnej Kościoła. Od chwili powołania do 1991 roku kierownikiem Katedry Organizacji Duszpasterstwa był ks. prof. dr hab. Romuald Rak. W latach 1991-1998 kierował nią ks. prof. dr hab. Ryszard Kamiński. Od roku 1998, w wyniku zmian organizacyjnych na Wydziale Teologii KUL, problematyka badawcza dotycząca organizacji duszpasterstwa podejmowana była w ramach Katedry Teologii Pastoralnej Szczegółowej. Uchwałą Senatu KUL z dnia 26 stycznia 2012 roku została wznowiona praca naukowa w ramach Katedry Organizacji Duszpasterstwa, a jej kierownikiem został obecny pracownik Katedry Teologii Pastoralnej Społecznej ks. dr hab. Dariusz Lipiec. Do osiągnięć naukowych pracowników wspomnianej katedry obok dorobku pisarskiego należy liczba wypromowanych doktorów: ks. R. Rak – 24, ks. R. Kamiński – 54.

 

Katedra Teologii Charytatywnej została powołana przez Radę Wydziału Teologii oraz Senat Akademicki KUL 1 października 2005 roku. Jej pierwszym i jedynym kierownikiem został ks. prof. dr hab. Wiesław Przygoda. W latach 2007-2012 w Katedrze Teologii Charytatywnej był zatrudniony najpierw na stanowisku asystenta a następnie adiunkta ks. dr Dariusz Lipiec. Głównym kierunkiem badań w Katedrze Teologii Charytatywnej było poszukiwanie podstaw teologicznych, antropologicznych, historycznych i społecznych działalności charytatywnej Kościoła oraz tworzenie pastoralnych modeli działalności charytatywnej w strukturach Kościoła powszechnego i lokalnego oraz w parafii. Ważnym źródłem pozyskiwania wiedzy była krytyczna analiza nauczania Kościoła na temat posługi charytatywnej, zwłaszcza z okresu pontyfikatu Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka. Przedmiotem badań był także aktualny stan ubóstwa społeczeństwa polskiego w wymiarze egzystencjalnym, psychicznym, społecznym i duchowym. W celu ustalenia stanu i charakteru ubóstwa społeczeństwa polskiego pracownicy i doktoranci Katedry Teologii Charytatywnej prowadzili własne badania empiryczne oraz poddawali analizie wtórnej dostępne wyniki badań przeprowadzonych w Polsce przez inne ośrodki. Ważnym kierunkiem badań w Katedrze Teologii Charytatywnej było poszukiwanie nowych form współpracy Kościoła i państwa w rozwiązywaniu problemów ludzi ubogich i marginalizowanych społecznie. Formą adekwatną do współczesnych wyzwań jest wolontariat, którego rozwój w Polsce wymaga jeszcze wielu analiz oraz systematycznej pracy koncepcyjnej. W Katedrze Teologii Charytatywnej został podjęty projekt badawczy na temat wymiaru apostolskiego wolontariatu parafialnych zespołów Caritas w Polsce, uwieńczony książką pt. Apostolski wymiar wolontariatu charytatywnego w Polsce. Studium teologicznopastoralne na podstawie badań wolontariuszy z parafialnych zespołów Caritas. Lublin: Wydawnictwo TNKUL 2012. Ks. D. Lipiec prowadził w ramach Katedry Teologii Charytatywnej badania na temat duszpasterstwa osób niewidomych i słabowidzących, uwieńczone jego rozprawą habilitacyjną pt. Duszpasterstwo niewidomych i słabowidzących w Polsce. Studium teologicznopastoralne. Lublin: Wydawnictwo KUL 2011. Katedra Teologii Charytatywnej współpracowała z organizacją Caritas Polska i Komisją Charytatywną Konferencji Episkopatu Polski, a także z PosT-Netzwerks der mittel- und osteuropäischen Pastoraltheologinnen und Pastoraltheologen, European Society of Catholic Theology oraz wieloma ośrodkami naukowymi i towarzystwami naukowymi w Polsce. W latach 2005-2014 pod kierunkiem ks. W. Przygody zostało wypromowanych 11 doktorów.

 

W 2014 roku trzy wymienione katedry zostały połączone w Katedrę Prakseologii Pastoralnej, która od 1 października 2016 roku nosi nazwę Katedry Teologii Pastoralnej Społecznej. Pracownicy tej nowej jednostki naukowo-badawczej pragną rozwijać badania naukowe w trzech obszarach: socjologii religii, organizacji duszpasterstwa oraz teologii charytatywnej. Jak widać, są to obszary badawcze dość mocno zróżnicowane merytorycznie, ale mają także punkty styczne. Należą do nich wspólny przedmiot badań rozumiany jako życie religijne chrześcijan i stymulująca to życie działalność zbawcza Kościoła, a także zorientowanie praktyczne, czego przejawem będą podejmowane badania empiryczne oraz analizy o charakterze prakseologicznym. Celem podejmowanych badań w Katedrze Teologii Pastoralnej Społecznej jest nie tylko rozwój teorii duszpasterstwa, czyli teologii pastoralnej, lecz także doskonalenie prakseologicznych modeli działalności pastoralnej Kościoła w Polsce.

 

 

Autor: Ewa Zięba
Ostatnia aktualizacja: 03.11.2016, godz. 21:24 - Marek Fiałkowski