Bardzo proszę o pomoc w rozstrzygnięciu następującej kwestii.

Słownik języka polskiego PWN podaje:

Farba klejowa – ‘farba będąca mieszaniną barwnika i rozcieńczonego kleju roślinnego lub zwierzęcego, stosowana głównie do malowania ścian wewnątrz budynków’, a np. farba wodna – ‘mieszanina kredy pławionej, farb malarskich suchych itp. z roztworami lub emulsjami wodnymi’. Czyli klej, woda jest jednym ze składników, spoiwem.

W sformułowaniu zaprawa klejowo-szpachlowa widzę więc jakby nierównoważność członów: klejowa – ‘taka, której spoiwem jest klej, klej jest składnikiem’; szpachlowa – ‘służąca do szpachlowania’.

Czy nie powinno być zatem: zaprawa klejąco-szpachlowa, czyli taka, która przykleja i jednocześnie służy do wyrównywania drobnych uszkodzeń lub nierówności jakiejś powierzchni, czyli szpachlowania. Ale wtedy mamy imiesłów i przymiotnik. Z drugiej strony klejowo-szpachlowa jest chyba utworzone na zasadzie analogii do np. cementowo-wapniowa i lepiej też brzmi, bo oba człony podobnie się kończą. Która z tych form klejowo-szpachlowa czy klejąco-szpachlowa jest zatem bardziej poprawna?

 

 

Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy odpowiedzieć na pytanie, czym jest szpachla w odmianie języka, którą posługują się osoby zajmujące się budownictwem, ponieważ to właśnie od tej podstawy został utworzony przymiotnik szpachlowy. Zatem szpachla, to nie tylko – jak podaje Wikipedia –‘narzędzie służące do szpachlowania’, ale (jako wyraz utworzony od wyrażenia masa szpachlowa) to ‘zaprawa służąca do wyrównywania, wygładzania różnych uszkodzeń i ubytków’. Jeśli tak, to złożenie gładź klejowo-szpachlowa można rozumieć jako ‘substancję, której głównymi składnikami są klej i szpachla’.

                Z kolei złożenie gładź klejąco-szpachlowa, które budzi wątpliwości z powodu innych funkcji imiesłowu i przymiotnika, również jest możliwe do zastosowania, tyle że w nieco innym znaczeniu. Imiesłów klejący wskazuje na czynność, ale jednocześnie na pewną właściwość danej substancji, z kolei przymiotnik szpachlowy oznacza tylko pewną właściwość. Zatem połączenie klejąco-szpachlowa hipotetycznie oznacza służącą do klejenia substancję, której głównym składnikiem jest szpachla. Obie formy są więc dopuszczalne z punktu widzenia poprawności językowej.

                Dodatkowo można wskazać jeszcze możliwość zastosowania złożenia dwóch imiesłowów gładź klejąco-szpachlująca, które znaczą ‘substancja do klejenia i szpachlowania’.

                Zatem w zależności od tego, który aspekt znaczenia danego wyrażenia chce się podkreślić, taką też formę należy przyjąć. Żadnej z nich nie można ocenić bardziej lub mniej pozytywnie.

 

 

Autor: Natalia Sosnowska
Ostatnia aktualizacja: 03.07.2017, godz. 10:21 - Natalia Sosnowska