Pisarze języka jidysz i hebrajskiego na polskiej

mapie kulturowej okresu dwudziestolecia międzywojennego

 

PLAN KONWERSATORIUM W SEMESTRZE ZIMOWYM 2011/2012:


PAŹDZIERNIK 

 

11.10. ogólne zarysowanie podejmowanej na zajęciach tematyki przedmiotu, zarysowanie podstawowych aspektów, przedstawienie literatury podmiotowej i przedmiotowej.

Prezentacja multimedialna przedstawiająca najważniejsze aspekty życia religijnego i kulturowego Żydów.

 

18.10. – Kryteria rozróżniające literaturę jidysz od literatury hebrajskiej; określenie ram czasowych, głównych aspektów, umiejscowienie na mapie kulturowej polskiego międzywojnia pisarzy jidyszowych i hebrajskich.

Literatura:

  • Monika Adamczyk-Garbowska, Literatura żydowska – co to takiego? [w:] tejże, Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne, Lublin 2004, s. 7-25.
  • Chone Shmeruk, Literatura jidysz w Polsce w okresie międzywojennym [w:] tegoż, Historia literatury jidysz, Wrocław 1992, s.81-95.

 

 25.10. – Spotkanie z etnografią dotyczącą Żydów zamieszkałych w Polsce

Regina Lilientalowa, Dziecko żydowskie, Warszawa 2007, s. 1-40.

 

LISTOPAD

 

 

8.11. – Klasycy poezji hebrajskiej: Chaim Nachmun Bialik i  Saul Czernichowski

Literatura:

  • Bialik i Czernichowski. Wiersze, tłum. Szoszana Raczyńska, posłowie Ryszard Loew, Tel-Aviv 1988.
  • Przyjazd wieszcza hebrajskiego do Warszawy – strona z artykułami zawartymi w „Naszym Przeglądzie” 1931 nr 109.                     
  • Ch. N. Bialik, Historia mego dzieciństwa, „Opinia” 1934 nr 28, Moje lata młodzieńcze, „Opinia” 1934 nr 29.
  • Leon Gutman, W 60-lecie urodzin Saula Czernichowskiego, „Chwila” 1935n r 5713.
  • S. Lipel, Saul Czernichowski, „Nasza Opinia” 1936 nr 55.
  • Cwi Wohlmuth, Piewca zwycięskiego życia (W 60-lecie urodzin Saula Czernichowskiego), „Nasza Opinia” 1935 nr 3.

 

15.11. - Icchok  Lejb Perec – życie i twórczość, związki pisarza z Polską i polską literaturą; Perec jako jeden z trzech klasyków literatury jidysz.

Literatura:

  • opowiadania i nowele: Post, tłum. Celina Meersonówna, „Tygodnik Żydowski” 1920 nr 8/9; Siódma świeczka, tłum. C.M. [Celina Meersonówna], „Tygodnik Żydowski”  1920 nr 12.

Bońcie Milczek, tłum. M. Drzewiecki

Spuszczone oczy; Lisia czapka; Przez szczypkę tabaki, Trzy dary, tłum. A. Dresnerowa, Wrocław-Kraków 1958

  • Bernard Mark, Wstęp [w:] I.L. Perec, Wybór opowiadań, tłum. Anna Dresnerowa, Wrocław-Kraków 1958;
  • Monika Adamczyk-Garbowska, Icchok Lejb Perec [w:] Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne, Lublin 2004, s. 38-43.
  • „Midrasz” 2010 nr 5 – numer poświęcony I. L. Perecowi

 

22.11. – Teatr żydowski -  Abraham Goldfaden

Literatura:

  •  Michael Taub, Abraham Goldfaden i teatr żydowski, tłum. Stanisław Wojnicki, „Pamiętnik Teatralny” 1992, s. 57-70.
  • Chone Shmeruk, Streszczenie „Czarodziejki” Abrahama Goldfadena, tłum. Dorota i Tomasz Kuberczykowie, „Pamiętnik Teatralny” 1992, s. 71-76.
  • Marian Melman, Teatr żydowski w Warszawie w latach międzywojennych [w:] Warszawa II Rzeczypospolitej 1918-1919, red. Marian Drozdowski, Warszawa 1968, t.1, s. 381-400. 

 

29.11. – I. L. Perec – dramat Nocą na starym rynku, tłum. Horacego Safrina, Szymona Szurmieja.

Literatura:

  • Icchok Lejb Perec [w:] Państwowy Teatr Żydowski im. Ester Rachel Kamińskiej. Przeszłość i teraźniejszość, oprac. Szczepan Gąssowski, Warszawa 1995, s. 39-43;
  • Jakób Appenszlak, „Nocą na starym rynku” Pereca w teatrze trupy wileńskiej, „Nasz Przegląd” 1928 nr 282.

 

 

GRUDZIEŃ

 

6.12. - Szlojme Zajnwill Rapoport – An-ski,  Dybuk. Na pograniczu dwóch światów, tłum. Awiszaj Hadari, Kraków 2007.

Literatura:

  • Szymon An-ski [w:] Państwowy Teatr Żydowski im. Ester Rachel Kamińskiej. Przeszłość i teraźniejszość, oprac. Szczepan Gąssowski, Warszawa 1995, s. 43-45.
  • Jakób Cunge, Polska romantyka a Dybuk An-skiego, „Nasz Przegląd” 1927.
  •  Eleonora Udalska, Dybuk na scenach polskich [w:]  Teatr żydowski w Polsce, pod. red. Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej, Małgorzaty Leyko, Łódź 1998,.s. 168- 173 (druga część artykułu poświęcona wystawieniom w Polsce powojennej – dla chętnych).

 

Dla chętnych do przejrzenia:

Na pograniczu dwóch światów. Dybuk, tłum. z jidysz Maksymilian Koren, Lwów 1922

[tekst na stronie: http://monika.univ.gda.pl/~literat/dybuk/index.htm ].

 

 

13.12. – Prezentacja filmu: Michał Waszczyński, Dybuk, Polska 1937.

 

20.12. – Dybuk w wybranych dziełach XX w.

  • Isaac Bashevis Singer, wybrane opowiadanie
  • Hanna Krall, Dybuk [w:] tejże, Dowody na istnienie, Poznań 1996
  • Prezentacja fragmentu przedstawienia: Teatr Telewizji An-ski, Dybuk, reż. Agnieszki Holland

 

 

STYCZEŃ

 

3.01. – zajęcia w Izbie Pamięci Żydów Lublina

                                                                                                  

                                                                                               






                                                                                                      

fot. M. Szabłowska-Zaremba


10.01. – Szalom Asz – sylwetka pisarza, jego związki z Polską i polską literaturą, przyjaźnie z pisarzami polskimi.

Literatura:

  • opowiadania oraz nowele: z tomu Nowele, Warszawa 1906 – Kraków; Oszukana;

z tomu: Opowiadania, tłum. S. Wygodzki, Warszawa 1964 – Dryblas z dzieckiem;

z tomu: Czarodziejka z Kastylii, tłum. M. Friedman, Wrocław 1993 –  Mojżesz. Opowieść biblijna; Grzesznik. Opowieść  chasydzka.

  • Magdalena Sitarz, Literatura jako medium pamięci: świat powieści Szolema Asza, Kraków 2010 – fragmenty dotyczące biogramu pisarza.
  • Eugenia Prokop-Janiec, Szalom Asz i Kraków [w;] Szalom, Asz. Polskie i żydowskie konteksty twórczości, red. Daniel Kalinowski, Kutno 2011, s. 57- 65.
  • Awrom Lustigman, Szolem Asz u krajan w Izraelu [w:] Szalom, Asz. Polskie i żydowskie konteksty twórczości, red. Daniel Kalinowski, Kutno 2011, s. 153-158.

 

 

17.01. – Szaloma Asza opowieści o Warszawie na przykładzie Warszawy (tłum. Wacław Rogowicz, Warszawa 1931) i Motke Ganew (tłum. Jakub Appenszlak, Warszawa 1925). Dodatkowo – prezentacja multimedialna prezentująca przedwojenną dzielnicę żydowską  w Warszawie.

 Literatura:

  • Magdalena Sitarz, Miasteczko i miasto oraz Dom i rodzina [w:] tejże, Literatura jako medium pamięci: świat powieści Szolema Asza, Kraków 2010, s. 123-146.

Dla chętnych – polecam całą książkę!

  • SN, Motke Ganew Szaloma Asza, „Wiadomości Literackie” 1925 nr 19, s. 4.
  • Monika Szabłowska-Zaremba, Szaloma Asza opowieści o Warszawie [w:] Szalom, Asz. Polskie i żydowskie konteksty twórczości, red. Daniel Kalinowski, Kutno 2011, s. 67-87.

 

24.01. – zaliczenie semestru

 

ZALICZENIE ZAJĘĆ:

- frekwencja (dopuszczone są 3 nieobecności);

- aktywność na zajęciach.

 

 

 

Semestr letni 2011/2012

 

 

LUTY

 

21.02. – zapoznanie z wymogami zaliczenia konwersatorium, przedstawienie listy lektur obowiązkowych i ponadobowiązkowych, zapoznanie z planem konwersatorium dotyczącym II semestru 2010/2011.

 

28.02. - Singerowie: Joszua, Baszewis i Hindełe –

 

 

MARZEC

 

 

6.03. -  Israel Joszua Singer – JOSIE KAŁB

 

Literatura:

  • Bracia Singerowie [w:] Adamczyk-Garbowska Monika, Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne, Lublin 2004, s.75-89.
  • Israel Joszua Singer, O świecie, którego już nie ma [fragm.] tłum. Monika Adamczyk-Garbowska, „Akcent" 2003 nr 3, s. 28-35.

 

 

13.03.  - Issac Bashevis Singer – SZATAN W GORAJU

 

 Literatura:

  • Monika Adamczyk-Garbowska, O dybuku z Goraja i jego twórcy, „Kresy" 1992 nr 9/10, s. 23-28.
  • Monika Adamczyk-Garbowska, Ziemia Święta w Biłgoraju (o polskich aspektach twórczości Isaaca B. Singera), „Więź” 1991 nr 1, s. 95-107.
  • Agata Tuszyńska, Pejzaże pamięci, Gdańska 1994, s. 11-42 oraz s. 101-142.

 

 

Obrazy Polski w literaturze jidysz

 

20.03. - Józef Opatoszu - powieściopisarz historii Polski

            ŻYDZI WALCZĄ O NIEPODLEGŁOŚĆ POLSKI. ROK 1863.

 

Literatura:

  • Monika Adamczyk-Garbowska, [fragm. o Józefie Opatoszu], [w:] tejże, Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne, Lublin 2004, s. 55-59.
  • Stanisław Piątkowski, Norwid bohaterem powieści żydowskiej, „Wiadomości Literackie" 1925 nr 52, s. 2.
  • Monika Szabłowska-Zaremba, Oto Polska  właśnie - o literaturze, kulturze i historii Polski w powieściach Józefa  Opatoszu [w:] Dialog międzykulturowy w (o) lteraturze polskiej, red. Marta Skwara, Katarzyna Krasoń, Jerzy Kazimierskim, Szczecin 2008, s.  485-503.

 

 

 

27.03. - Israel J. Singer – BRACIA ASZKENAZY

 

 Literatura:

  • Monika Adamczyk-Garbowska, Dwie powieści o jednym mieście, „Tygiel Kultury" 1998 nr 4/5, s. 82-89.
  • Jacek Leociak, Świat sprzed Zagłady, „Nowe Książki" 1999 nr 5, s. 57-58.
  • Stefan Pomer, I.J. Singer i jego nowa powieść Bracia Aszkenazy, „Nasz Przegląd" 1935 z dn. 14.04., s. 4.
  • Eugenia Prokop-Janiec, Sława, zapomnienie [w:] I.J. Singer, Bracia Aszkenazy, tłum. Maria Krych, Wrocław 1998, s.9-16.

 

 

KWIECIEŃ

 

3.04. - Isaac Bashevis Singer, DWÓR

 

17.04. - Isaac Bashevis Singer, SPUŚCIZNA

 

 

W kręgu małych form prozatorskich

 

24. 04. opowiadania Isaaca Bashevisa Singera

  •  Gimpel Głupek; Lustro [w:] I.B. Singer, Gimpel głupek i inne opowiadania,. tłum. Maria Olejniczak-Skarsgärd, Warszawa 2005.
  • Cejtł i Rejcł  [w:] I. B. Singer, Seans i inne opowiadania, tłum. Grażyna Kurzątkowska, Warszawa 1995, s. 104-116.
  • Magiczna moc [w:] I.B. Singer, Magiczna moc, tłum. Paweł Śpiewak, Warszawa 1983, s.103-122.

 

 

MAJ

 

8.05. - opowiadania Efroima Kaganowskiego i Altera Kacyzne

 

Efraim Kaganowski – Warszawskie opowiadania, tłum. S. Wygodzki, Warszawa

 Alter Kacyzne, Chore perły; Baśń zimowa; Swaty w Parczewie [w:] tegoż, Chore perły i inne opowiadania tłum. Michał Friedman, Wrocław 1999.

Alter Kacyzne, Dziwny Żyd, tłum. Michał Friedman, Midrasz” 2002 nr 3, s. 52-54.

Alter Kacyzne, Stare Miasto, tłum. Michał Friedman, „Midrasz” 2001, s. 52-54.

 

Literatura:

Natalia Krynicka, Alter Kacyzne, „Midrasz” 2001 nr 1, s. 18.

 

 

 

15.05.-  Zysman Segałowicz - epilog literatury jidysz i hebrajskiej w Polsce dwudziestowiecznej -

 

Zysmana  Segałowicza, Tłomackie 13, tłum. Michał Friedman, Wrocław 2001.

 

Literatura:

  • Sawica, Przy czarnej kawie z Segałowiczem, „Nasz Przegląd" 1933 nr 84, s. 6.
  • Sz. J. Stupnicki, Segałowicz - piewca ludzi i natury, „Nasz Przegląd" 1931 nr 39, s.7.
  • 35 lat pracy na niwie literackiej. Rozmowa „Naszego Przeglądu” z poetą Z. Segałowiczem, „Nasz Przegląd” 1938 nr 65, s.13.

 

 

POEZJA

 

21.05. - Abraham Sutzkever,  Debora Vogel i Jakub Glatsztejn – POEZJE

Jakub Glatsztejn, Lublin, moje święte miasto, tłum. M. Adamczyk-Garbowska, [fragm.], „Scriptores. Pamięć. Miejsce. Obecność" 2003 nr 1, s. 187.

Jakub Glatsztejn, Podróże Jasia, tłum. M. Adamczyk-Garbowska [fragm.], „Scriptores. Pamięć. Miejsce. Obecność" 2003 nr 1, s. 131-139.

Jakub Glatsztejn, Umarli nie chwalą Boga, tłum. M. Adamczyk-Garbowska, [fragm.], „Scriptores. Pamięć. Miejsce. Obecność" 2003 nr 1, s. 188-190.

Jakub Glatsztejn, „Der Braclawer" do swego kronikarza, Prorok, Jak nora, Segregacja, Już prawie, tł. Stanisław Wygodzki [w:] Antologia poezji żydowskiej, wybór Salomon Łastik, wstęp Arnold Słucki, Warszawa 1986, s. 258-266.

Abraham Sutzkever, Wiersze i opowiadania [w:] Kac Daniel, Wilno Jerozolimą było. Rzecz  o Abrahamie Sutzkeverze, przedm. Czesław Miłosz, Sejny 2004.

Debora Vogel,  Akacje kwitną, montaże, posł. Karolina Szymaniak, Kraków 2006 [fragm.]

Literatura:

  • Adamczyk-Garbowska Monika, Jakub Glatsztejn [w:] „Scriptores. Pamięć. Miejsce. Obecność" 2003 nr 1, s. 129-130.
  • Kac Daniel, Razem ze wszystkimi, inny niż wszyscy. Przyczynek do portretu Abrahama Sutzkevera, tłum. M.Ch. Porajer,  „Kwartalnik Historii Żydów" 2003 nr 4, s. 579-587.
  • Kac Daniel, Wilno Jerozolimą było. Rzecz  o Abrahamie Sutzkeverze, przedm. Czesław Miłosz, Sejny 2004 [fragm.].
  • Szymaniak Karolina, Być agentem wiecznej idei. Przemiany poglądów estetycznych Debory Vogel, Warszawa 2006 [ wybrane fragm. i utwory].
  • Zapomniana, nieznana... O Deborze Vogel i literaturze jidysz z prof. Chone Shmerukiem, wykładowcą na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie rozmawia Agnieszka Grzybek,„Ogród" Kwartalnik, 1993 nr 1/ 4, s. 195-201.

 

 

28.05. - zajęcia w terenie

 

5.06.  Wycieczka - Miejsca znaczące dawnej lubelskiej dzielnicy żydowskiej i Lublina - wycieczka dla uczestników wykładu i konwersatorium - (zobaczymy m.in. Jesziwę Chachmej Lublin, Szpital Żydowski, kamienice na Starym Mieście, gdzie mieszkali Arnsztajnowie, Wieniawscy, Jakób Waksman - dyrektor teatru, reżyser i dramaturg, Bajla i Jakób Nisenbaum - ona: radna Lublina, należąca do Bundu; on - wieloletni pracownik i redaktor naczelny „Lubliner Tugblat";  spacer po Grodzkiej - pod nr 17- księgarnia Szlomo Baruchas Nissenbauma, ochronka, a także puste miejsca po domu Jakuba Glatsztejna, ulicy Szerokiej, Synagodze Maharszala).

 

12.06. – zaliczenie zajęć

 

 

ZALICZENIA:

- frekwencja (dopuszczone są 3 nieobecności);

- aktywność na zajęciach,

- samodzielne opracowanie jednego dzieła literackiego z listy lektur.