Uchnast_Zenon_1x.jpg
 

Ks. dr hab. Z. Uchnast, prof. KUL (1992-2007), prof. WSB-NLU (od 2008 r.)

Kierownik Katedry w latach 1981-2007

 e-mail: uchnast@kul.lublin.pl

 

Data urodzenia: 20.12.1939

Tytuł naukowy: doktor habilitowany

Stanowisko: profesor nadzwyczajny

Katedra: Psychologii Różnic Indywidualnych i Diagnostyki Psychologicznej WSB-NLU

e-mail: zuchnast@wsb-nlu.edu.pluchnast@kul.lublin.pl

 

Stopnie naukowe:

  • magister filozofii, spec. filozoficzno-psychologiczna – 26.06.1965, KUL; Praca dyplomowa: „Samodzielność jako cecha osobowości młodzieży w wieku lat 18-23”.
  • doktor filozofii – 20.01.1970, Ponificia Universitas Gregoriana, Wydz. Filozofii, Rzym, tytuł rozprawy: “La tendance à l’actualisation du ‘moi’ selon Carl Rogers et l’importance de son développement dans l’édu­cation”, promotor: Georges Cruchon; Dyplom nostryfiko­wany na Wydz. Filozofii KUL, 21.03.1974 r.
  • dr hab. filozofii chrześcijańskiej w zakresie psychologii ogólnej nadany przez Wydział Filozofii Chrześcijańskiej KUL, zatwierdzony 05.11.1982 przez Ministra Nauki Szkol­nictwa Wyższego i Techniki, tytuł rozprawy: “Podmiotowe i przed­miotowe wymiary osobo­wości w świetle założeń psychologii humanistycznej”.

 

Stanowiska akademickie w Instytucie Psychologii KUL:

  • 1974-1982: adiunkt na specjalizacji psychologiczno-filozoficznej,
  • Od 10.01.1992: docent w Katedrze Psychologii Ogólnej,
  • Od 19.09. 1992 do 2007: profesor nadzwyczajny KUL i kierownik Katedry Psychologii Ogólnej
  • wrzesień 2007: przejście na emeryturę

 

Stanowiska akademickie w wydziale  psychologii WSB-NLU:

  • od 2007  profesor nadzwyczajny i kierownik Katedry Psychologii Różnic Indywidualnych i Diagnostyki Psychologicznej.
  • Dziekan Wydziału Psychologii WSB-NLU w okresie 01.09.2009 – 30.08.2011.

 

Pełnione funkcje Akademickie w KUL JPII:

  • Od 1981 r. kierownik Katedry Psychologii Ogólnej;
  • W latach 1995-1999 Prodziekan Wydziału Nauk Społecznych ds. naukowych kontaktów z uczelniami zagranicznymi.
  • W latach 1999-2003 prodziekan WNS ds. Filii w Stalowej Woli. Członek Redakcji Roczników Psychologii.

 

Zainteresowania naukowe: teorie psychologiczne, teorie osobowości, historia psycho­logii, przyrodnicze i humanistyczne paradygmaty w psychologii, osobowościowe uwa­run­kowania adekwatnego funkcjono­wania – samoaktualizacji i rozwoju, charakter czło­wieka, współczesne typologie charakteru i psycho­me­tryczna dia­gnoza typów charakteru, metody kwestionariuszowe w zastosowaniu do opisu osobowości w aspekcie jej dojrza­łości i potencjonalności rozwojowych, metody jakościowej analizy strukturalnej zdarzeń życiowych (fenomenologicznej i personalistycznej).

 

Nauczane  przedmioty: Psychologia ogólna; Historia psychologii; Współczesne kierunki psychologii; Psychometria; Psychologia różnic indywidualnych; Metody badania osobowości; Psychologia osoby – Personalistyczna jakościowa analiza zdarzeń życiowych; Psychologiczne metody jakościowych analiz danych empirycznych.

 

norma.jpg 9788373063846.jpgtime.jpgsynergia.jpgsynergia2.jpg

  

 

 

 

ZREALIZOWANE PROJEKTY BADAWCZE:

  • Paradygmaty psychologii jako nauki przyrodniczej i jako nauki humanistycznej. Podstawy teoretyczne i empiryczne psychologii neogestalt. Paradygmat synergii w psychologii. Psychologia zdarzeń życiowych i fenomenolo­giczne podejście w psychologii, metody jakościowej strukturalnej analizy raportów pisemnych.
  • Paradygmat synergii w psychologii kierowania i w organizacjach klastrowych.

 

 

 

 

 

OPRACOWANE NARZĘDZIA POMIARU PSYCHOLOGICZNEGO

  1. Kwestionariusz poczucia bezpieczeństwa i prężności osobowej (KPB-PO),
  2. Kwestionariusz empatii osobowej (KEmO),
  3. Kwestionariusz stylów aktualizacji siebie (KSAS) – pomiar personalnej i apersonalnej aktualizacji siebie, zdolności do samomotywowania się (woli) do aktualizacji siebie oraz synergicznej aktualizacji siebie (skala strukturalna).
  4. Kwestionariusz psychologiczny typów charakteru (KPTCh) – czynnikowa operacjonalizacja dziewięciu typów osobowości wyróżnianych w terminach Enneagramu.
  5. Kwestionariusza stylów działania (KSD) – pomiar orientacji na współdziałanie vs. zabezpieczanie się i manipulowanie innymi oraz możliwość empirycznej typologii charakteru w terminach  czterech stylów działania: synergiczny-proaktywny, ostrożny-lojalny, rywalizu­jacy-sprytny oraz pasywny-dostosowujący się.
  6. Jakościowa analiza personalistyczna zdarzeń życiowych (JAP).
  7. Kwestionariusz kompetencji temporalnych (KKT), we wspłpracy z dr Kingą Tucholską.
  8. Kwestionariusz Strategii na Sukces (KSS), we wspłpracy z dr Anną Czuwara: pomiar dwu podstawowych strategii na sukces, ujmowanych w terminach wygrana-wygrana i wygrana-przegrana.

 

PODSTAWOWE PUBLIKACJE

 

Publikacja książkowe i zwarte:

  1. La tendance à l’actualisation du “moi” selon Carl Rogers et l’importance de son développement dans l’éducation. Romae 1969: Ponificia Universitas Gregoriana.
  2. Humanistyczna orientacja w psychologii osobowości. Lublin 1983, RW KUL.
  3. Two meanings of holism in psychological interpretations. Raporty Sekcji Psychologii, 8, Lublin 1986, RW KUL.
  4. Pod redakcją. Norma psychologiczna. Perspektywy spojrzeń. Lublin 1998, TN KUL.
  5. Pod redakcją. Psychology of time. Theoretical and empirical approaches. Lublin 2006: Wydawnictwo KUL.
  6. Pod redakcją. Współdziałanie-rywalizacja. Wybrane zagadnienia z psychologii kierowania. Lublin-Nowy Sącz 2008: TN KUL i WSB-NLU.
  7. Pod redakcją. Synergia w relacjach interpersonalnych i w organizacjach:Wybrane zagad­nienia z psychologii kierowania. Lublin-Nowy Sącz 2009: TN KUL i WSB-NLU.
  8. Pod redakcją. Synergia a dobro wspólne: Wybrane zagadnienia z psychologii kierowania. Lublin-Nowy Sącz 2012: TN KUL i WSB-NLU.

 

Wybrane artykuły:

  1.  Uczeń jako podmiot wychowania według C. Rogersa. Studia Philosophiae Christianae ATK, 10, 1974, 183-193.
  2. Psychologiczne aspekty dojrzałości religijnej. Częstochowskie Studia Teologiczne, 3, 1975, 147-161.
  3. Rollo May'a fenomenologiczno-egzystencjalna koncepcja człowieka. Roczniki Filozoficzne, 4, 1975, 37-45.
  4. Tendencja do samoakatualizacji w procesie dojrzewania osobowości według Rogersa. Często­chows­kie Studia Teologiczne, 4, 1976, 351-373.
  5. Szewczyk W., Z. Uchnast. Metoda pomiaru samoaktualizacji E.L. Shostroma. Zagadnienia Wycho­wawcze a Zdrowie Psychiczne, 1, 1978, 28-42.
  6. Koncepcje religijności w psychologii humanistycznej. [W:]  Chlewiński  Z. (red.). Psycho­logia religii (s. 123-141). Lublin 1982: RW KUL.
  7. Uchnast, Z. (1987). Koncepcja człowieka jako osoby w psychologii humanistyczno-egzystencjalnej. [W:] Popielski K. (red.). Człowiek - Pytanie otwarte. Studia z logoteorii i logo­terapii (s. 77-100). Lublin: RW KUL.
  8. Uchnast, Z. (1988). Podstawy psychologicznej analizy w świetle założeń psychologii postaci i psychologii fenomeno­logicznej.  [W:]  A. Biela, Z. Uchnast, T.Witkowski (red.), Wykłady z psychologii w KUL w r. akad. 1985/86, s. 11-68. Lublin: RW KUL.
  9. Psychometryczne wskaźniki samoakceptacji. Roczniki Filozoficzne KUL, 4, 1989-1990, 125-150.
  10. Problem podmiotowości w ujęciu psychologicznym. Przegląd Psychologiczny, 33, 1, 1990, 41-57.
  11. Metoda pomiaru poczucia bezpieczeństwa.  [W:] Januszewski A., Z. Uchnast, T. Witkowski (red.), Wykłady z psychologii w KUL, t. 5, Lublin 1991, RW KUL, s.95-108.
  12. Metodologiczne problemy w psychologii humanistycznej. Zeszyty Naukowe UJ. Prace psychologiczne, 9, 1993, 59-74.
  13. Psychologiczna analiza doświadczenia świata-w-którym-żyjemy: Podstawowe założenia psychologii fenomenologiczno-egzystencjalnej,  Zeszyty Naukowe UJ. Prace psychologiczne, 9, 1993, 109-118.
  14. Problematyka podmiotu w psychologii ekologicznej J.J. Gibsona. Zeszyty Naukowe UJ. Prace psychologiczne, 11, 1994, 71-80.
  15. Reinterpretacja założeń psychologii postaci: Od modelu całości jako symbolicznej figury do modelu całości naturalnej jako ekosystemu. Roczniki Filozoficzne, z. 4, 1994, 30-69.
  16. Ku psychologii zdarzeń życiowych. W: Biela A., J. Brzeziński, T. Marek (red.). Społeczne, ekspe­ry­mentalne i metodologiczne konteksty procesów poznawczych człowieka (s. 117-138). Poznań 1995: Wydawnictwo Fundacji Humaniora
  17. Zdarzenia życiowe osoby ludzkiej: Podejście ekologiczne. Roczniki Filozoficzne, z. 4, 1995, 5-23.
  18. Empatia jako postawa egzystencjalna. Roczniki Filozoficzne”, z. 4, 1996. 37-52.
  19. Hermeneutyka w psychologii jako nauce humanistycznej. W: Gałdowa A. (red.). Hermeneutyka a psychologia (s. 51-63). Kraków 1997: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  20. Ku koncepcji selfu w psychologii zdarzeń życiowych. W: P. Oleś (red.), Wybrane zagadnienia z psychologii osobowości (s. 271-281). Lublin 1997: Towarzystwo Naukowe KUL.
  21. Prężność osobowa: Empiryczna typologia i metoda pomiaru. Roczniki Filozoficzne, z. 4, 1997, 27-50.
  22. Prężność osobowa a egzystencjalne wymiary wartościowania. Roczniki Psychologiczne, t. I, 1998, 7-27.
  23. Problematyka normy psychologicznej w psychologii postaci. W: Z. Uchnast (red.), Norma psychologiczna. Perspektywy spojrzeń (s. 29-40). Lublin 1998: Towarzystwo Naukowe KUL.
  24. Osobowa postawa wiary: Model jakościowej analizy. Roczniki Psychologiczne, t. 2, 1999, 33-53.
  25. Samoaktualizacja a rozwój indywidualny i społeczny. Wyniki z badań psychometrycznych młodzieży i studentów. W: L. Niebrzydowski (red.), Edukacja wobec wyzwań i zagro­żeń współczesnej cywilizacji (s. 31-48). Łódź 2000: Katedra Psychologii Mazo­wieckiej Wyższej Szkoły Humanistyczno-Pedagogicznej w Łowiczu.
  26. Style aktualizacji siebie. W:  J. Makselon, B. J. Soiński (red.), Człowiek przełomu tysiącleci: Problemy psychologiczne (s. 139-152). Kraków 2000: Wydawnictwo Naukowe PAT.
  27. Osobowe wymiary duchowego rozwoju w podejściu chrześcijańskim.  (W:) Makselon, J. (red.). Poradnictwo psychologiczno-religijne. Teoria i praktyka (s. 87-93). Kraków 2001: WN PAT
  28. Empatia osobowa: metoda pomiaru. Przegląd Psychologiczny, 44, 2, 2001, 189-207.
  29. Doświadczenie osobowe: Przedmiot jakościowej analizy personalistycznej, Roczniki Psycho­lo­giczne, 5, 2002, 5-25.
  30. Ku psychologii personalistycznej, Studia Psychologica, 3,2002, 83-90.
  31. Osoba ludzka jako przedmiot psychologii: Implikacje założeń podejścia fenomeno­logicznego i psychologii postaci (s. 11-20). W: Francuz,P., P. Oleś, W. Otrębski (red.). Studia z Psychologii w KUL, t. 11. Lublin 2003: Wydawnictwo KUL.
  32. Uchnast, Z., J. Iskra (2003). Doświadczenie cierpienia: jakościowa analiza zdarzeń życiowych. W: K. Krzyżewski (red.), Doświadczenie indywidualne. Szczególny rodzaj poznania i wyróżniona postać pamięci (s. 143-157). Kraków: Wydawnictwo UJ.
  33. Uchnast, Z., K. Tucholska (2003). Kompetencje temporalne – metoda pomiaru. Roczniki Psychologiczne, t. 6, 131-150.
  34. Mądrość: Inteligencja praktyczna – kompetencja osobowa. W: Czabała Cz., E. Zasępa (Red.). Psychologia klilniczna okresu dzieciństwa i adolescencji, s. 53-68. Warszawa 2006: Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej.
  35. Temporal Competences: Quantitative and Qualitative Approaches. W: Z. Uchnast (red.),  Psychology of Time. Theoretical and Empirical Approaches (p. 143-162). Lublin 2006: Wydawnictwo KUL.
  36. Fenomenologiczne inspiracje w psychologii osoby. W: S. Steuden, P. Oleś (red.), Życie jako zadanie: O Zenomenie Płużek (s. 55-63). Lublin 2007: Wydawnictwo KUL.
  37. Psychologia małżeństwa i rodziny w paradygmacie synergii. W: Soiński, Borys Jacek o. (red.). Rodzina w świetle psychologii pastoralnej (s. 19-29). Łódź 2007: Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie.
  38. Typy charakteru i ich korelaty osobowościowe w wymiarze współdziałanie – zabezpieczanie się. W: B. J. Soiński (red.). Psychologiczne i pastoralne aspekty kapłaństwa (s. 121-133). Poznań, 2008: RW WT UAM.
  39. Motywacja synergiczna w zarządzaniu. W: Uchnast, Z. (red.). Współdzia­łanie – rywalizacja. Wybrane zagadnienia z psychologii kierowania, (11-25). Lublin-Nowy Sącz 2008: TN KUL i WSB-NLU w Nowym Sączu.
  40. Sprawiedliwość a zasady funkcjonowania synergicznego. W: Probucka D. (red.). Czy spra­wie­dliwość jest możliwa? s. 247-258. Kraków 2008: Akademia Pedagogiczna w Krakowie i Oficyna Wydawnicza  „Impuls”.
  41. Neyrinck B., M. Vansteenkiste, W. Lens, B. Soenens, B. Duriez, & Z. Uchnast (2009). The significance of motivational regulations of religious behavior in a traditional catholic society: A cross-national comparison between Poland and Belgium. Research Reports, n. 17. University of Leuven, Belgium: Department of Psychology, Research Center for Motivation and Time Perspective.
  42. Biology—Psychology: Integration from the Perspective of Natural Gestalt Psychology and the Synergetic Approach. Comments on L.A. Pervin’s Paper. Roczniki Psycholo­gi­czne, 12, nr 1, 2009, 42-47.
  43. Human predispositions and personal competences, Nowy Sacz Academic Review, Wyższa Szkoła Biznesu-National Louis University, Nowy Sącz, 5, 2009, 32-39.
  44. Elementy psychologii gestalt w podejściu synergetycznym do organizacji klastrowej. W: Uchnast Z. (red.). Synergia w relacjach interpersonalnych i w organizacjach. Wybrane zagadnienia z psychologii kierowania (s. 11-20).Lublin - Nowy Sącz 2009: TN KUL i WSB-NLU w Nowym Sączu.
  45. Samoaktualizacja czy aktualizacja siebie: spór o paradygmat ekspresji czy synergii: W: Wrona-Polańska H., M. Ledzińska, G. Rudkowska (red.). W kręgu aksjologii i psychologii (s. 113-122). Kraków 2010: Wydawnictwo Naukowe UP.
  46. Abrahama Maslowa podejście synergetyczne w psychologii osobowości W: Aleksandra Tokarz (red.). Wielkie teorie osobowości: Koniec czy początek (s. 139-150). Lublin-Nowy Sącz 2010: TN KUL i WSB-NLU.
  47. Dylemat egzystencjalny. W: L. Suchocka, R. Sztembis (red.). Człowiek i działo. Księga jubileuszowa dedykowana ks. prof. Kazimierzowi Popielskiemu (s. 237-244). Lublin 2010: Wydawnictwo KUL.
  48. Psyhologia samoaktualizacji – podejście organizmiczne i synergetyczne. W: Aleksandra Tokarz (red.). Pamięć, osobowość, osoba (s. 189-203). Kraków 2010: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  49. Rozwój ku pełni człowieczeństwa w podejściu synergetycznym: Aktualność koncepcji synergii Ojców Kapadockich. W: Fructus spiritus est Caritas (s.457-467). Lublin 2011: Wydawnictwo KUL.
  50. Psychologiczne aspekty godności osoby ludzkiej. W: Norbert Pikuła (red.). Wielopłaczyznowe wsparcie człowieka we współczesnej pedagogii (s.459-471). Kraków 2011: Wydawnictwo WAM.
  51. Krzyż Chrystusa świadectwem prawdy, która wyzwala: Interpretacja psychologiczna. W: Antoni Paciorek i Antoni Tronina (red.). Scriptura lumen. Biblia i jej oddziaływanie – Krzyż Twój wielbimy (s. 505-512). Tarnów 2011: Wydawnictwo BIBLOS.
  52. Egzystencjalne wymiary świata przeżywanego przez osobę proaktywną i uzależnioną. W: Brachowicz M., A. Tylikowska (red.). Ciało, zdrowie i choroba (s. 99-108). Lublin-Nowy Sącz 2011: TN KUL i WSB-NLU.
  53. Podmiotowe i osobowe wymiary dobra wspólnego naturalnym warunkiem wyzwalania efektów synergii. W: Z. Uchnast (red.). Synergia a dobro wspólne: Wybrane zagadnienia z psychologii kierowania (s. 11-19). Lublin-Nowy Sącz 2012: TN KUL i WSB-NLU.
  54. Wzajemność proaktywna w osobowych relacjach rodzinnych, jej rozwój i pomiar. W: I. Ulfik-Jaworska, A. Gała (red.).Dalej w tę samą stronę. Księga jubileuszowa dedykowana profesor Marii Braun-Gałkowskiej (s. 139-156). Lublin 2012: Wydawnictwo KUL
  55. Integralny rozwój człowieka. Podejście synergetyczne. W: R. Skrzyniarz, E. Smołka, S. Konefał (red.). U podstaw tożsamości pedagogiki (s. 69-84. Lublin 2012: Wydawnictwo KUL.
  56. Psychologiczna jakościowa analiza zdarzeń życiowych osoby ludzkiej: Podstawowe założenia podejścia personalistycznego. W: J. Iskra, M. Artymiak (red.), Doświadczenia człowieka (s. 11-26). Kraków 2013: PETRUS.

PROMOWANE ROZPRAWY DOKTORSKIE W KUL I UJ

  1. 1987: Poczucie umiejscowienia kontroli i jego implikacje osobowościowe u młodzieży maturalnej, ks. Rybak Marian;
  2. 1993: Koncepcja człowieka we współczesnej psychologii polskiej według założeń ogólnej teorii systemów, ks. Stepulak Marian;
  3. 1993: Uspołecznienie osób o różnym poziomie tendencji do homonomii. Empiryczna weryfikacja założeń A. Angyala, Iwańczyk Halina;
  4. 1994: Osobowościowe wyznaczniki aktywności wolitywnej. Empiryczna weryfikacja założeń psychologii egzystencjalnej, ks. Wójcik Zdzisław;
  5. 1994: Rozwojowe aspekty koncepcji własnego „ja” u aktorów, Kociuba Jolanta;
  6. 1995: Osobowościowe korelaty poczucia bezpieczeństwa u osób w okresie starości, Łój Grażyna;
  7. 1998: Bioelektroniczne podstawy mechanoreceptorów i ich funkcje w procesach poznawczych, Adamski Adam;
  8. 2000: Rozwój ku samoaktualizacji Antoine de Saint-Exupéry na podstawie psychologicznej analizy jego twórczości literackiej, Iskra Justyna;
  9. 2002: Egzystencjalne wymiary podmiotowości i przedmiotowości. Empiryczne badania studentów, Pawelec Marta;
  10. 2002: Osobowościowe korelaty charakteru u młodzieży. Empiryczna weryfikacja koncepcji charakteru według J. Pastuszki, Lendzion Anna;
  11. 2003: Henry’ego A. Murraya podejście personologiczne w teorii motywacji i osobowości, Artymiak Małgorzata;
  12. 2003: Psychologiczne aspekty poczucia realizacji sensu życia u alpinistów, Łupicka-Szczęśnik Dagmara;
  13. 2003: Psychospołeczne funkcjonowanie młodzieży posiadającej rodzeństwo z niepeł­no­­spraw­nością umysłową, Sidor Bożena;
  14. 2003: Znaczenie socjoterapeutycznych oddziaływań w adaptacji do służby wojskowej, Szymańska Angelika;
  15. 2005: Kompetencje temporalne a osobowość – psychologiczne badania studentów, Tucholska Kinga;
  16. 2006: Korelaty osobowościowe kompetencji w zakresie organizacji pracy, Mikuło­wicz Maria;
  17. 2006:  Osobowościowe korelaty preferencji zawodowych. Psychologiczne badania młodzieży, Kula-Lic Justyna;
  18. 2007: Emocja w psychologii fenomenologicznej J. P. Sartre’a, Rafał Abram­ciów;
  19. 2007: Autokreacja – psychologiczna analiza zjawiska i jego znaczenie dla rozwoju osobowego, Pawlak Justyna, Wydział Filozofii UJ, Instytut Psychologii;
  20. 2007: Dojrzałość osobowości alumnów Wyższych Seminariów Duchownych w ocenie ich wychowawców oraz w świetle badań psychologicznych, ks. Konior Czesław;
  21. 2007: Korelaty osobowościowe uzdolnień plastycznych i osiągnięć artystycznych u studentów, Gembara Urszula;
  22. 2008: Psychospołeczne korelaty faworyzacji własnej grupy, ks. Kłysiak Krzysztof.
  23. 2008: Porównawcza analiza typologii osobowości C.G. Junga i W. Sterna, Celińska Agata;
  24. 2011: Strategie współdziałania a funkcjonowanie psychospołeczne młodzieży. Anna Czuwara.

 

Kraków, 20.03.2013

Autor: Andrzej Januszewski
Ostatnia aktualizacja: 23.10.2016, godz. 11:39 - Mariola Łaguna