Łabędź niemy Cygnus olor

ŁABĘDŹ NIEMY Cygnus olor (Gmelin, 1789)

SYSTEMATYKA: Rząd-blaszkodziobe Anseriformes, rodzina-kaczkowate Anatidae

WYGLĄD: Największy krajowy przedstawiciel blaszkodziobych. Długość ciała ok. 145 - 160 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 208-238 cm, długość skrzydła: samiec 580–623 mm, samica 533–589 mm, masa ciała: samiec 7,1–16,3 kg, samica 5,9–11,0 kg. Z bliska najlepiej rozpoznawalną cechą gatunku jest czerwono-pomarańczowy dziób z czarną naroślą, charakterystyczny jest także stosunkowo długi, ostro zakończony ogon. Młode łabędzie nieme są zwykle szarobrązowe.

DYMORFIZM: U samicy mniejsza czarna narośl na dziobie.

ŚRODOWISKO: Akweny o różnej wielkości i charakterze: jeziora, stawy hodowlane, starorzecza, rzeki glinianki, torfianki, zbiorniki wiejskie i miejskie. Zimą również na wybrzeżu mórz.

DIETA: Pokarm roślinny, ale ze sporym dodatkiem małży, ślimaków i larw owadów. Młode w pierwszych dniach życia odżywiają się zbutwiałą roślinnością, którą zdobywa matka. Pokarm często wydobywany jest wprost z dna zbiornika

ROZRÓD: Gniazdo w trzcinach, pływające, rzadziej na lądzie lub w innych trudno dostępnych miejscach ma do 2 m średnicy. W ciągu roku wyprowadza 1 lęg, składając 5 do 9 jaj (oswojone łabędzice nawet do 12) w kwietniu lub maju. Jaja wysiadywane są przez okres 35 dni tylko przez samicę. Pisklęta są zagniazdownikami, opiekują się nimi zarówno samiec jak i samica. Zdolność do lotu uzyskują po około 4 - 5 miesiącach. Dwu- i trzyletnie młode próbują budować już gniazdo, ale dojrzałość osiągają w 4 roku życia.*Toki

AKTYWNOŚĆ: Ptaki terytorialne, ale gnieżdżą się także w koloniach (Anglia, Dania). Żerują głównie w godzinach rannych i popołudniowych. W związku z zimowaniem przeloty łabędzi niemych niemal uległy zatarciu, wyraźnie dają się obserwować jedynie na północy kraju w okresie III-IV i XI-XII.

ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje Eurazję od Łaby i Półwyspu Jutlandzkiego po Pacyfik. Zimuje w Europie, północnej Afryce oraz środkowej i południowej Azji. W Polsce częściowo wędrowny, ostatnio jak wiele innych ptaków zimuje w kraju, głównie na niezamarzających wodach śródlądowych.

LICZEBNOŚĆ: Cała populacja europejska liczy 54 000–69 000 par. W części państw notuje się nadal wzrost liczebności populacji. W Europie zimuje ok. 330 000 osobników.

OCHRONA: Gatunek objęty w Polsce ochroną ścisłą. Status zagrożenia w Europie: S gatunek niezagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni, BirdLife International: SPEC -, Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, załącznik II, Konwencja Berneńska: załącznik III, Konwencja Bońska: załącznik II, Porozumienie AEWA

UWAGI:

*Jest jednym z najcięższych ptaków latających. Latają najczęściej około 50 metrów nad ziemią

**Toki Pary, które dobierają się już jesienią dochowują sobie wierności. Po zanurzeniu szyi w wodzie prostują się przyciskając piersiami. Oboje na początku wiosny obierają swoje terytorium, którego samiec gwałtownie broni. Odstrasza intruzów groźną postawą z wyciągniętą głową do tyłu i podniesionymi skrzydłami. Jednocześnie rzuca się naprzód odbijając od powierzchni obiema łapami.

***Łabędź niemy jest przykładem sytuacji, gdy człowiek tempieniem doprowadził gatunek na krawędź wymarcia lecz później podjąwszy skuteczna ochronę zdołał odrestaurować populację.

GALERIA