WYKAZ LEKTUR ZE WSTĘPU DO BADAŃ HISTORYCZNYCH


I. PODRĘCZNIKI:

HANDELSMAN M., Historyka. Zasady metodologii i teorii poznania historycznego. Podręcznik dla szkół wyższych, wyd. 2, Warszawa 1928.
HILDESHEIMER F., Introduction ... a l'histoire, Paris 1994.
KOŚCIAŁKOWSKI S., Historyka. Wstęp do studiów historycznych, Londyn 1954.
L 'histoire et ses methodes, ed. Ch. Samaran, Paris 1961 (obszerne omówienie zob. A. Gieysztor, O warsztacie pracy historyka, Kwartalnik Historyczny 69:1962, s. 440-445).
MIŚKIEWICZ B., Wstęp do badań historycznych, wyd. 6, Warszawa 1988.
MIŚKIEWICZ B., Wprowadzenie do badań historycznych, Poznań 1993.
MOSZCZEŃSKA W., Metodologii historii zarys krytyczny, Warszawa 1977.
PAWLAK M., SERCZYK J., Podstawy badań historycznych. Skrypt dla studentów I roku historii, wyd. 6, Bydgoszcz 1993.
QUIRIN H., Einfuhrung in das Studium der mittelalterlichen Geschichte, Stuttgart 1951 (5. Auf, Stuttgart 1991).
ŚWIEŻAWSKI A., Warsztat naukowy historyka. Wstęp do badań historycznych, Łódź 1978.
TOPOLSKI J., Metodologia historii, Warszawa 1973.
TOPOLSKI J., Wprowadzenie do historii, Poznań 1998.


II. LEKTURY OBOWIĄZKOWE:


1. NAUKI POMOCNICZE I POSIŁKUJĄCE HISTORII:

IHNATOWICZ I., Nauki pomocnicze historii XIX i XX wieku, Warszawa 1990 (2 dowolnie wybrane nauki).
KURBIS B., Osiągnięcia i postulaty w zakresie metodyki wydawania źródeł historycznych, Studia Źródłoznawcze 1:1957, s. 53-87.
SZYMAŃSKI J., Nauki pomocnicze historii od schyłku IV do końca XVIII wieku, Warszawa 1972 (2 dowolnie wybrane nauki).


2. INNE OPRACOWANIA:

BLOCH M., Pochwała historii czyli o zawodzie historyka, tł. W. Jedlicka, Warszawa 1962. BRAUDEL F., Historia i nauki społeczne: długie trwanie, w: tenże, Historia i trwanie, tł. B. Geremek, wstęp i oprac. B. Geremek, W. Kula, Warszawa 1971, s. 46-65.
GIEYSZTOR A., Syntezy, pomoce i kompendia historii polskiej w ostatnim półwieczu, Kwartalnik Historyczny 94:1987, s. 243-253 ..
LE GOFF J., Inteligencja wieków średnich, tł. E. Bąkowska, Warszawa 1962.
LORENZ S., Muzea i zbiory w Polsce, w: tenże, Przewodnik po muzeach i zbiorach w Polsce, Warszawa 1973, s.11-45.
PLEZIA M., Wstęp, w: Anonim tzw. Gall, Kronika Polska, tł. R. Grodecki, wyd. 6, Wrocław 1989, s. III-LXXXVII.


III. LEKTURY UZUPEŁNIAJĄCE:

1. NAUKI POMOCNICZE I POSIŁKUJĄCE HISTORII:

DUBIEL P., GOBACZ-KLAS T., PISAREK W., Prasoznawstwo polskie - tradycje, dorobek perspektywy, Zeszyty Prasoznawcze 15:1974, nr. 3, s. 5-15.
GEREMEK B., Umysłowość i psychologia zbiorowa w historii, Przegląd Historyczny 53:1962, s. 629-644.
GRODZISKI S., Działalność wydawnicza w dziedzinie źródeł do historii państwa i prawa polskiego. Osiągnięcia i niepowodzenia, Czasopismo Prawno-Historyczne 32:1980, z. 2, s. 1-25.
IHNATOWICZ I., Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 1967.
LEWICKI P., O psychologii historycznej, Kwartalnik Historyczny 82:1975, s. 584-592.
O wydawaniu źródeł historycznych - ankieta, aut. A. Gąsiorowski i in., Kwartalnik Historyczny 90:1983, s. 141-163.
OBUCHOWSKI K., Psychologia jako historia duszy, w: Między historią a teorią. Refleksje nad problematyką dziejów i wiedzy historycznej, red. M. Drozdowski, Warszawa 1988, s.424-435.
SZCZEPAŃSKI J., Socjologia - rozwój problematyki i metod, Warszawa 1961.
WIĘCKOWSKI H., Bibliotekoznawstwo polskie, Przegląd Biblioteczny 41:1975, s. 259-272.
WYCZAWSKI H. E., Przygotowanie do studiów w archiwach kościelnych, Kalwaria Zebrzydowska 1989.


2. INNE OPRACOWANIA:


A.

ARIES Ph., Czas historii, tł. B. Szwarcman-Czarnota, Gdańsk 1996.
BARDACH l, Metoda porównawcza w zastosowaniu do powszechnej historii państwa i prawa, Czasopismo Prawno-Historyczne 14:1962, z. 2, s. 9-57.
BOGUCKA M., Historia gospodarcza a historia mentalności - jeden czy dwa kierunki historiografii, w: Między historią a teorią. Refleksje nad problematyką dziejów i wiedzy historycznej, red. M. Drozdowski, Warszawa 1988, s. 442-447.
KERSTEN K., Historyk - twórcą źródeł, Kwartalnik Historyczny 78:1971, s. 313-330. KIENIEWICZ S., Historyk a świadomość narodowa, Warszawa 1982 (wybrane rozdziały).
KULA W., Rozważania o historii, Warszawa 1958 (toż w: W. Kula, Wokół historii, Warszawa 1988, s. 7-188).
LE GOFF J., Czy historia polityczna nadal jest kośćcem historii, Kwartalnik Historyczny 81: 1974, s. 289-302 (toż w: J. Le Goff, Świat średniowiecznej wyobraźni, tł. M. Radożycka-Paoletti, Warszawa 1997, s. 319-333).
Po co nam historia ?, tł. M. Mróz, wstęp T. Łepkowski, Warszawa 1985 (jeden wybrany artykuł).
SAMSONOWICZ H., Historia gospodarcza - historia kultury, w: Między historią a teorią. Refleksje nad problematyką dziejów i wiedzy historycznej, red. M. Drozdowski, Warszawa 1988, s. 436-441.
TOPOLSKI J., Historycy i wyjaśnianie, Historyka 21:1991, s. 33-43.
TOPOLSKI J., O pojęciu i roli wiedzy pozaźródłowej w badaniu historycznym, Studia Metodologiczne 3:1967, s. 19-30.
TOPOLSKI J., Świat bez historii, [wyd. 2 uzup.], Poznań 1998.


B.
BYLINA S., Instytut Historii PAN. Stan aktualny, cele, zamierzenia, problemy, Nauka Polska 1991, nr 5/6, s. 119-128.
DYBIEC J., Polska Akademia Umiejętności 1872-1952, Kraków 1993.
KORPALA J., Dzieje bibliografii w Polsce, Warszawa 1969.
KORPALA J., Krótka historia bibliografii polskiej, Wrocław 1986.
MATERNICKI J., Miejsce i rola "Kwartalnika Historycznego" w dziejach historiografii polskiej, Kwartalnik Historyczny 95:1988, s. 3-20.
O syntezach historycznych, aut. S. Kieniewicz i in., Kwartalnik Historyczny 89:1982, s. 627-639.
OLKIEWICZ J., Od A do Z czyli o encyklopediach i encyklopedystach, Warszawa 1988.
Polskie Towarzystwo Historyczne 1886-1986. Zbiór studiów i materiałów, red. S.K. Kuczyński, Wrocław 1990 (dwa wybrane artykuły)
URBAŃCZYK S., Słowniki i encyklopedie. Ich rodzaje i użyteczność, wyd. 3, Kraków 1991. WIERZBICKA M., Dawne syntezy dziejów Polski. Rozwój i przemiany koncepcji metodologicznych, Wrocław 1974.


C.
BASZKIEWICZ l, Młodość uniwersytetu, Warszawa 1963.
KAROLEWICZ G., Geneza Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, w: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wybrane zagadnienia z dziejów uczelni, red. G. Karolewicz, M. Zahajkiewicz, Z. Zieliński, Lublin 1992, s. 47-70.
KIRYK F., Nauk przemożnych perła, Kraków 1986 (Dzieje narodu i państwa polskiego 1-15). VETULANI A., Początki wszechnic środkowoeuropejskich, Wrocław 1970.
WYROZUMSKI 1., Z najstarszych dziejów Uniwersytetu Krakowskiego. Szkice, Kraków 1996.


D.
BARYCZ H., Szlakami dziejopisarstwa staropolskiego. Studia nad historiografią w. XVI-XVIII, Wrocław 1981 (wybrane rozdziały).
COLLINGWOOD R. G., Idea of History, London 1961.
DĄBROWSKI 1., Dawne dziejopisarstwo polskie (do r. 1480), Wrocław 1964.
Historia społeczna, historia codzienności, mikrohistoria, red. W. Schulze, tł. A Kopacki, Warszawa 1996 (Klio w Niemczech, t. l).
KURBISÓWNA B., Więź najstarszego dziejopisarstwa polskiego z państwem, w: Początki państwa polskiego, red. K. Tymieniecki, t. 2, Poznań 1962, s. 217-232.
GRABSKI A. F., Kształty historii, Łódź 1985 (wybrane rozdziały).
GRABSKI A.F., Orientacje polskiej myśli historycznej, Warszawa 1972 (wybrane rozdziały). GRABSKI A. F., Perspektywy przeszłości. Studia i szkice historiograficzne, Lublin 1983 (wybrane rozdziały).
Historyka 13-16:1983-1986 - dyskusja na temat pojęcia szkoły historycznej - artykuły: K. Śreniowskiej, J. Serczyka, M. Kuli, H. Olszewskiego, M. Francica, Y. M. Hilaire'a, R. Remonda, J. Kochanowicza.
KŁOCZOWSKI J., Gabriel Le Bras - wielki uczony i humanista (1891-1970), w: tenże, Chrześcijaństwo i historia, Kraków 1990, s. 31-43.
KŁOCZOWSKI J., Historia społeczno-religijna, Kwartalnik Historyczny 100:1993, nr 4, s. 269-291.
LECZYK M., Historiografia: tradycyjne funkcje i nowe orientacje, Dzieje Najnowsze 30:1998, nr l, s. 81-91.
MATERNICKI J., Wielokształtność historii. Rozważania o kulturze historycznej i badaniach historiograficznych, Warszawa 1990 (rozdz. VI).
MATERNICKI J., Kultura historyczna dawna i współczesna, Warszawa 1979 (rozdziały I i IV).
MATERNICKI J., Historia jako dialog, Rzeszów 1996 (wybrane rozdziały)
SAMSONOWICZ H., O "historii prawdziwej". Mity, legendy i podania jako źródła historyczne, Gdańsk 1997.
SERCZYK J., 25 wieków historii. Historycy i ich dzieła, Toruń 1994 (wybrane rozdziały). STOBIECKI R., Historia pod nadzorem. Spory o nowy model historii w Polsce (II połowa lat czterdziestych - początek lat pięćdziesiątych), Łódź 1993.
Środowisko historyczne II Rzeczypospolitej, cz. 1-5, Warszawa 1990 (dwa wybrane rozdziały).
TOPOLSKI J., Główne tendencje rozwojowe historiografii XIX i XX wieku, Kwartalnik Historyczny 90:1983, s. 839-858.
TOYNBEE A. J., Cywilizacja w czasie próby, tł. W. Madej, Warszawa 1991.
TYMIENIECKI K., Zarys dziejów historiografii polskiej, Kraków 1948.
WANDYCZ P., Polska, w: Historiografia krajów Europy Środkowo-Wschodniej, red. J. Kłoczowski, P. Kras, Lublin 1997, s. 21-45.
WICHROWSKI M., Spór o naturę procesu historycznego (od Hebrajczyków do śmierci Fryderyka Nietschego), Warszawa 1995.
WRZOSEK W., Historia - kultura - metafora. Powstanie nieklasycznej historiografii, Wrocław 1995.
ZALEJKO G., Biografistyka historyczna - zarys ewolucji gatunku, Historyka 18:1983, s. 37-55.

+ artykuły nt. historiografii polskiej z Historii nauki polskiej, red. B. Suchodolski, t. 1-2, Wrocław 1970.


E. (do przygotowania biogramy dwóch historyków)
Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, red. A. Gieysztor, J. Maternicki, H. Samsonowicz, Warszawa 1986 (wybrane biogramy).
Kazimierz Tymieniecki (1887-1968). Dorobek i miejsce w mediewistyce polskiej, red. J. Strzelczyk, Poznań 1990.
W kręgu wielkich humanistów. Kultura antyczna w Uniwersytecie Warszawskim po I wojnie światowej, red. I. Bieżuńska-Małowist, Warszawa 1991 (wybrany rozdział).
Wybitni historycy wielkopolscy, red. J. Strzelczyk, Poznań 1989 (wybrane biogramy).

+ wybrane biogramy z PSB lub Słownika historyków polskich, Warszawa 1994.



W ciągu całego roku wymagane są wszystkie lektury obowiązkowe (pkt. II) oraz 3 pozycje książkowe i 6 artykułów lub fragmentów wymienionych wśród lektur uzupełniających (pkt III. 1, III. 2. A-D, a więc z wyjątkiem III. 2. E) oraz podstawowe informacje o życiu, i (nieco szerzej) o działalności naukowej dwóch wybitnych historyków polskich, wybranych po konsultacji z prowadzącym (należy opracować na podstawie pozycji wymienionych w pkt III. 2. E).


Ponadto obowiązuje znajomość:
wstępów (przedmów) do:
- podstawowych encyklopedii i słowników (m.in. PSB, SSS, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich);·
- podstawowych bibliografii (m.in. Hahna, Estreichera, Baumgarta, Nowy Korbut).
- wybranych artykułów z Encyklopedii wiedzy o książce, Wrocław 1971.

Istnieje możliwość zamiany wymienionych lektur (z wyjątkiem obowiązkowych !) na inne pozycje, ale tylko po uprzedniej konsultacji z prowadzącym ćwiczenia.

Autor: Dariusz Prucnal
Ostatnia aktualizacja: 11.01.2008, godz. 15:08 - Dariusz Prucnal