ŁYSKA Fulica atra (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd - żurawiowe Gruiformes, rodzina - chruściele Rallidae
WYGLĄD: Czarny, krępy ptak z charakterystycznym białym dziobem i białą blaszką czołową. Długość ciała ok. 37–42 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 70 cm, masa ok. 0,6–1,2 kg. Pisklęta są brunatno-czarne z czerwoną głową, a młode ptaki głównie ciemnoszare, początkowo z białawymi policzkami i przodem szyi oraz bez białej blaszki czołowej.
DYMORFIZM: Brak.
ŚRODOWISKO: Słodkie lub słonawe zbiorniki zarośnięte trzciną lub sitowiem, oczka czystej wody, również niezamarzające rzeki.
DIETA: Młode pędy trzcin, glony, trawy i rośliny wodne oraz małże, ślimaki, owady i pierścienice. Okazjonalnie zjada też niewielkie płazy, ryby, ssaki oraz jaja i pisklęta ptaków.
ROZRÓD: Gniazdo znajdujące się na wodzie wśród roślin wodnych, na złamanych źdźbłach lub bezpośrednio na powierzchni, blisko otwartej wody, zakładane jest przez oboje rodziców. Samiec buduje również jedno lub dwa gniazda zapasowe w celu odpoczynku lub noclegu. To wysokie budowle złożone z gałęzi, suchych trzcin i innych roślin wodnych. Łyski wspinają się do środka po konstrukcji przypominającej mostek. 1-2 lęgi w roku, w kwietniu-maju. W zniesieniu od 6 do 15 szarożółtych jaj w czarne kropeczki. Najpierw samica znosi 1-2 jaja i zaczyna je wysiadywać, po czym przybywają kolejne jaja. Wysiadywanie przez okres 22-24 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo zaraz po wykluciu, a samodzielność uzyskują po około 8 tygodniach. Na początku zajmują się nimi oboje rodzice, potem tylko samiec, bo samica zakłada drugi lęg. Młode z pierwszego lęgu opiekują się też młodszym rodzeństwem razem z rodzicami, a nawet je karmią.
AKTYWNOŚĆ: Wędrowny ptak wodny. Przeloty w III-IV i X-XI, tworzy wówczas stada liczące tysiące osobników. Aktywna przede wszystkim w ciągu dnia. Nocną aktywność obserwuje się podczas jasnych, księżycowych nocy. W okresie lęgowym gatunek terytorialny. Poza okresem lęgowym tworzy stada liczące niekiedy wiele tysięcy ptaków. Przebywa często razem z innymi gatunkami ptaków wodnych.
ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje w zależności od podgatunku:
Fulica atra atra – Europa, północna Afryka, Azory i Wyspy Kanaryjskie oraz Azja Środkowa aż po Japonię oraz Indie i Cejlon na południu. Zimuje w południowej i zachodniej Europie, jeziorach alpejskich, południowej Azji aż po Filipiny i północnej Afryce.W Polsce gnieździ się licznie w całym kraju poza najwyższymi partiami gór. Jej rozmieszczenie ma charakter skupiskowy. Licznie zimuje na całym niżu, wyraźnie liczniej na zachodzie kraju i w strefie przymorskiej. Trzy inne podgatunki zamieszkujà Australię, Nową Zelandię i Nowa Gwineę. Prowadzą one osiadły tryb życia i cały czas przebywają w rejonie miejsc rozrodu.
LICZEBNOŚĆ: Bardzo powszechna. Liczebność łysek zimujących w Europie jest szacowana na ponad 4 200 000 os., z czego ok. 1 700 000 przebywa w północno-zachodniej części kontynentu. W Polsce ocena stanu populacji jest trudna, ze względu na znaczne różnice zagęszczenia w różnych rejonach kraju.W piśmiennictwie europejskim podaje się bardzo orientacyjny szacunek polskiej lęgowej populacji łyski ok. 300 000–400 000 p. Długoterminowy trend liczebności nie jest znany. Liczebność zimujących w Polsce łysek zależy od temperatury. Podczas mroźnych zim szacowana jest na ok. 30 000, a podczas zim łagodnych na ok. 70 000–80 000 os., z czego do 80% przebywa w zachodniej części kraju.
OCHRONA: Gatunek łowny od dnia 15 sierpnia do 21 grudnia.
Status zagrożenia w Europie: S gatunek niezagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni, BirdLife International: SPEC -, Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, załącznik II, Konwencja Berneńska: załącznik III, Konwencja Bońska: załącznik II
UWAGI:
*Z powierzchni wody wyskakuje na 40 cm, a nurkuje do 6,5 m.
**Toki Po powrocie na lęgowiska w marcu porzuca życie towarzyskie. Pary, łączące się zimą, odchodzą w odosobnienie i stają się agresywne. Zaciekle bronią swojego terytorium, w walce o nie i o jego utrwalenie. Atakuje wtedy obce łyski biegnąc do nich na powierzchni i uderza w nie skrzydłami, aż się ich pozbędzie. Gdy cel jest osiągnięty z podniesioną szyją krąży wokół samicy. Takie zachowanie utrwala więzi między partnerami.
GALERIA
