Europejskie prawo wyznaniowe – zagadnienia egzaminacyjne

(studia niestacjonarne)

 

 

 

Zagadnienia ogólne

  1. Ochrona wolności myśli, sumienia i religii w umowach międzynarodowych o zasięgu uniwersalnym
  2. Nauczanie Kościoła Katolickiego na temat wolności religijnej i relacji Państwo – Kościół

Europejska Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

  1. Przekonania chronione na gruncie art. 9
  2. Wolność w zakresie wewnętrznym (forum internum)
  3. Prawo do uzewnętrzniania religii
    • przez uprawianie kultu
    • przez nauczanie
    • przez praktykowanie
    • przez czynności rytualne
  4. Uchylanie się od służby wojskowej ze względów sumienia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
  5. Warunki dopuszczalności ograniczeń uzewnętrzniania religii
    • wymóg, aby ograniczenia były przewidziane przez prawo
    • wymóg, aby ograniczenia były konieczne w społeczeństwie demokratycznym
    • znaczenie kryteriów bezpieczeństwa publicznego, ochrony porządku publicznego, zdrowia, moralności oraz ochrony praw i wolności innych osób. 
  6. Prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami (art. 2 Protokołu nr 1)
  7. Zakaz dyskryminacji religijnej (art. 14 Konwencji i Protokół nr 12)

 Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów

  1. Ewolucja przyjmowanych rozwiązań
    • Traktat o Unii Europejskiej
    • Traktat Amsterdamski i dołączona do niego Deklaracja nr 11 (Klauzula o kościołach)
    • Karta Praw Podstawowych UE
    • Biała Księga na temat rządzenia Europą
    • Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy
    • Traktat z Lizbony
  2. Zasada poszanowania wolności myśli, sumienia i religii
  3. Wyłączna kompetencja państwa członkowskich w określaniu stosunku instytucji politycznych do kościołów i kwestii religijnych
  4. Podmioty wyznaniowe i kwestie związane z religią w normach prawa pochodnego
    • Zakaz dyskryminacji religijnej w zatrudnieniu (dyrektywa Rady z 27 listopada 2000 r.)
    • Zwolnienia celne, z jakich mogą korzystać kościoły i inne podmioty wyznaniowe (rozporządzenie Rady z 16 listopada 2009 r.)
    • Zakaz przetwarzania danych osobowych ujawniających przekonania religijne (dyrektywa Parlamentu i Rady z 24 października 1995 r.)
    • Unormowania dotyczące wykorzystywania symboli religijnych jako (elementów) znaków towarowych (dyrektywa Parlamentu i Rady z 22 października 2008 r.)
    • Kwestie związane z religią w unormowaniach dotyczących świadczenia usług medialnych (dyrektywa Parlamentu i Rady z 10 marca 2010 r.)
  5. Dialog podmiotów wyznaniowych z Unią Europejską

Rozwiązanie podstawowych kwestii wyznaniowych w prawie państw europejskich

  1. Państwa świeckie
  2. Państwa wyznaniowe
  3. Konkordat jako forma regulacji stosunków między państwami i Kościołem Katolickim
  4. Nauczanie religii w szkołach
  5. Finansowanie kościołów i innych związków wyznaniowych
  6. Symbole religijne w przestrzeni publicznej (zwłaszcza w szkołach)

 

Literatura obowiązkowa:

Krukowski J., Kościół i państwo. Podstawy relacji  prawnych, Lublin 2000 (zwłaszcza s. 87-137, 176-202).

Państwo i Kościół w krajach Unii Europejskiej, red. G. Robbers, tłum. J. Łopatowska-Rynkowska, M. Rynkowski, Wrocław 2007.

Stanisz P., Stosunek Unii Europejskiej do religii i kościołów, w: A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011, s. 33-47.

Warchałowski K., Prawo do wolności myśli, sumienia i religii w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Lublin 2004 (zwłaszcza rozdział III-V i VII).

 

Literatura pomocnicza:

Górowska B., Konkordaty państw Unii Europejskiej. Charakterystyka ogólna, „Przegląd Europejski” 2002, nr 2, s. 22-40.

Kultura i prawo. Materiały III Międzynarodowej Konferencji na temat Religia i wolność religijna w Unii Europejskiej, red. J. Krukowski, O. Theisen, Lublin 2003.

Kultura i prawo. Materiały V Międzynarodowej Konferencji na temat Tożsamość kulturowa Unii Europejskiej a pluralizm religijny. Trewir, 18-19 września 2006 r., red. J. Krukowski, J. Isensee, M. Sitarz, Lublin 2007.

Łopatowska-Rynkowska J., Instytucjonalizacja dialogu pomiędzy Unią Europejską a podmiotami wyznaniowymi w kontekście doświadczeń narodowych państw członkowskich, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2006, t. 9, s. 51-74.

Orzeszyna K., Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej, Lublin 2007.

Misztal H., Stanisz P., Wolność wyznania a symbole religijne w życiu publicznym „państwa świeckiego”, „Annales Canonici” 2010, t. 6, s. 37-54.

Stanisz P., Wspólnotowy zakaz dyskriminacji w zatrudnieniu ze względu na religię lub światopogląd, „Przegląd Sejmowy” 2005, nr 1, s. 43-56.

Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie. Materiały Międzynarodowej konferencji. Sandomierz, 13-14 września 1999 r., red. J. Krukowski, Lublin 2000.