MYSZOŁÓW Buteo buteo (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – szponiaste Falconiformes, rodzina – jastrzębiowate Accipitridae.
WYGLĄD: Wymiary średnie: długość ciała ok. 53 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 125 cm, masa ok. 0,7–1,3 kg. Osobni obu płci ubarwione są podobnie. Gatunek chrakteryzuje się dużą zmiennością ubarwienia wewnątrz podgatunków – od ciemnobrunatnej po jasnokremową z ciemniejszym wierzchem ciała i białawym spodem oraz z brązowymi plamami. U tych osobników na spodzie widoczne są blade, poprzeczne prążki. Dziób ciemny (popielaty) na końcu czarny o żółtej woskówce, krótka szyja, nogi żółte z upierzonym tylko w górnej części skokiem. Piwny kolor tęczówki. Na lotkach i sterówkach widać pręgi. Młode są pokryte puchem w kolorze popielatym.
DYMORFIZM: Samiec większy od samicy.
ŚRODOWISKO: Występuje na terenach otwartych, w pobliżu lasów i zadrzewień. Poluje na łąkach, polach, bagnach (niziny i tereny górskie).
DIETA: Żywi się głównie drobnymi kręgowcami (gryzoniami) chwytanymi na ziemi, zjada także padlinę (badania składu diety myszołowa dowiodły, że 70% pożywienia stanowią norniki zwyczajne, a tylko 30% mniejsze ptaki, płazy, gady, dżdżownice, ślimaki i większe owady np. chrząszcze). Niestrawione resztki pokarmu zwraca w postaci wypluwek.
ROZRÓD: Gniazda budowane są na drzewach rosnących na skraju lasu lub w małej kępie drzew, umieszczane przy pniu lub w rozwidleniu na wysokości od 9-25 m. Gniazdo osiąga średnicę ok. 1 m, jest wykorzystywane przez kilka sezonów, zatem z roku na rok jest coraz „wyższe” (do ok. 0,5 m). Myszołowy wyprowadzają jeden lęg w roku (IV/V) – 3 do 4 jaj (z białych mniej lub bardziej upstrzonymi szarofioletowymi, żółtawymi, rdzawymi i ciemnobrązowymi plamami). Okres wysiadywania (oboje rodzice) trwa ok. 35 dni. Młode są rzekomymi gniazdownikami – są karmione przez rodziców przez ok. 45-50 dni po czym opuszczają gniazdo.
AKTYWNOŚĆ: Szerokie, zaokrąglone skrzydła trzyma w locie lekko uniesione na kształt litery V, a krótki ogon jest wachlarzowato rozłożony. Wędruje indywidualnie lub w grupach liczących do 30 osobników. Część naszych myszołowów odlatuje na przełomie września i października do krajów południowo-zachodniej Europy, skąd powraca w lutym i marcu. Toki: Podczas łączenia się w pary wiosną ptaki wykonują imponujące loty na dużych wysokościach. W trakcie tego podniebnego krążenia co jakiś czas pikują pionowo na ziemię. W ten sposób wyznaczają obszar swego terytorium oraz odstraszają ptaki tego samego gatunku.
ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje lasy strefy umiarkowanej Europy i Azji. Rozmieszczenie w zależności od podgatunku:
Buteo buteo buteo - Europa Środkowa i Wschodnia, w tym Polska
Buteo buteo japonicus - Azja Wschodnia, do Sachalinu i Japonii
Buteo buteo menetriesi - Kaukaz
myszołów wschodni (B. buteo vulpinus syn. B. vulpinus) - Europa Wschodnia i Azja. W Polsce dawniej sporadycznie gniazdował, obecnie zalatuje.
Buteo buteo bannermani - Afryka Zachodnia
Buteo buteo toyoshimai - wyspy Ogasawara (Japonia)
Buteo buteo oshiroi - wyspy Daito (Japonia)
LICZEBNOŚĆ: Średnio liczny, miejscami nieliczny ptak lęgowy w całym kraju (ok. 40 000 par).
OCHRONA: W Polsce ścisła, gatunkowa.
UWAGI: Największe zagrożenia antropogeniczne dla myszołowów to intensywna gospodarka leśna, wycinanie zadrzewień śródpolnych, stosowanie szkodliwych środków ochrony roślin, zmniejszanie zróżnicowania krajobrazu rolniczego jak łączenie gruntów i likwidowanie miedz oraz nieużytków.
GALERIA