Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 18 (1/2009) | styczeń – luty – marzec

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

ks. Marian Wolicki

 

Psychologiczne uwarunkowania i konsekwencje konsumpcjonizmu

The Psychological Conditions and Consequences of Consumerism

 

 

W artykule omówiono psychologiczne uwarunkowania i konsekwencje postawy konsumpcyjnej. Autor najpierw przedstawia istotę konsumpcjonizmu, opierając się także w swym opisie na Piśmie Świętym. Następnie omówiono psychologiczne uwarunkowania tego zjawiska, takie jak hedonistyczny sposób życia, ekstrawersja, moda, sposób spędzania wolnego czasu. W ostatniej części artykułu autor pokazuje psychologiczne następstwa konsumeryzmu, takie jak utrata życia wewnętrznego, utrata wyższych celów, egoizm, różne patologie.

 

In this article the psychological conditions as well as consequences of consumerist attitude are discussed. The author shows at first the essence of consumerism, basing also at its description on the Holy Scripture. Next the psychological conditions of this phenomenon, such as hedonistic way of life, extroversion, fashion, way of passing free time, are discussed. In the last part of the article the author shows the psychological consequences of consumerism, such as loss of internal life, loss of higher ideals, egoism, different pathologies.

 

 

ks. Witold Jedynak

 

Spór ideologiczny o model małżeństwa, rodziny i o wychowanie potomstwa w pierwszych latach budowania państwa totalitarnego w Polsce (1945-1956)

An Ideological Dispute over a Marriage and Family Model as Well as Offspring Upbringing in the Early Years of Building up a Totalitarian State in Poland (1945-1956)

 

W pierwszej dekadzie budowania państwa totalitarnego w Polsce (1945-1956) nastąpiła nieunikniona konfrontacja ideologiczna pomiędzy marksistowskim i chrześcijańskim modelem małżeństwa, rodziny i wychowania potomstwa. Władze komunistyczne chcąc zmienić dotychczasowy, tradycyjny charakter rodziny, wprowadziły obowiązek ślubów kościelnych, dopuszczały możliwość rozwodów i poddawały katolickie małżeństwa jurysdykcji sądów państwowych. Ponadto przejęły kontrolę nad wychowaniem dzieci i młodzieży, usuwając wartości chrześcijańskie z procesu formacyjnego w szkołach i placówkach wychowawczo-opiekuńczych. Działania instytucji państwowych spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem Episkopatu Polski, który protestując przeciwko łamaniu podstawowego prawa do wolności wyznania i sumienia, wzywał władze świeckie do poszanowania moralno-religijnych przekonań obywateli.

 

In the first decade of socialism implementation in Poland (1945-1956) the inevitable ideological confrontation between Marxist and Christian marriage, family models and the way of offspring upbringing, took place. Wanting to change a traditional, hitherto existing character of family, the communist authorities made civil marriages obligatory. Moreover, they allowed the possibility of getting divorced and they made Catholic marriages subjected to national court jurisdiction. Furthermore, they took control over the way of children and youth upbringing by erasing Christian values from the formation process in schools and educational – guardian outposts. Activities of state-run institutions encountered with strong opposition from the Polish Episcopate, which protested against violation of the basic right of freedom of religion and conscience and appealed to secular authorities for respect of moral and religious beliefs of citizens.

 

 

Tomasz Biernat

 

O przemianach definiowania rodziny i ich konsekwencjach

About the Transformations of Defining Family and Their Consequences

 

Artykuł opisuje problem definiowania rodziny i jego społeczne konsekwencje. Przemiany małżeństwa i rodziny we współczesnym świecie są zauważalne w wielu sferach ludzkiego życia: w prawie, moralności, obyczajach, stylach życia, myśleniu potocznym, wartościach. Jeden z najbardziej interesujących procesów dotyczy zmiany sposobu definiowania rodziny, która odzwierciedla przemiany tej instytucji. Autor przedstawia dwa różne ontologiczne i epistemologiczne podstawy tego procesu, które dają różne sposoby tworzenia definicji rodziny. Artykuł pokazuje perspektywę esencjalistów i konstruktywistów definiowania rodziny. Każda z nich skutkuje odmiennymi konsekwencjami społecznymi. Definiowanie nie jest tylko rodzajem teoretycznego działania. Wywołuje praktyczne skutki w życiu społecznym, które objawiają się w konkretnych decyzjach polityków, narodowych i międzynarodowych prawach, działaniu licznych organizacji społecznych i instytucji. Konieczne jest, aby podkreślić, że definicje które są używane przez konstruktywistów eliminują wieczną, niezmienną, trwałą istotę rodziny. Tradycyjny i nowoczesny pogląd na rodzinę ujawnia ideologiczny konflikt obecny w naszych czasach. Rodzina staje się przedmiotem politycznej gry polityków, którzy preferują nowoczesny (ponowoczesny) sposób postrzegania rodziny. Zmienianie się i rozszerzanie definicji rodziny, niesie ze sobą ryzyko zmiany tożsamości rodziny, które może mienić tożsamość całego społeczeństwa.       

 

The article describes the problem of defining family and its social consequences. The changes in marriage and family in the contemporary world can be noticed in various fields of people’s lives: in law, morality, customs, lifestyles, common ways of thinking, and values. One of the most interesting processes concerns the changing way of defining the family which reflect the transformation of this institution. The Author presents two different ontological and epistemological backgrounds of this process which present various ways of forming definitions of family. The article shows essentialist and constructivist (constructionist) perspectives of forming family definitions. Each of them results in dissimilar social consequences. Defining is not only a kind of theoretical activity. It entails practical effects in social life, which appear in politicians’ decisions, national and international laws and the activities of numerous social organizations and institutions. But, it is necessary to remark that the definitions prepared by constructivists eliminate the eternal, unchangeable, and abiding essence of family. Traditional and progressive views of family and its definition display an ideological conflict present in our times. Family is becoming a subject of the political game of politicians who prefer the modern (postmodern) ways of perceiving family. Changing and stretching the definition of family leads to the risk of altering the identity of family which could change the identity of the whole society.

 

 

Cecilia O. Oladapo

 

Możliwość wpływu menopauzy na sprawność i wyniki kształcenia magistrantek w wybranych południowo-zachodnich uczelniach Nigerii (tekst w języku angielskim)

Possible Effects of Menopause on the Agility and Educational Performance of Postgraduate Women in Selected Southwest Nigerian Universities

 

Autorka dokonuje analizy możliwości wpływu menopauzy na sprawność i wyniki kształcenia magistrantek w wybranych południowo-zachodnich uczelniach Nigerii. Do badań wybrano losowo 300 respondentek z University of Lagos, University of Ibadan i Obafemi Awolowo University. Z przeprowadzonych badań wynika, że określony etap menopauzy u badanych kobiet wpływa na ich wyniki kształcenia; w okresie premenopauzalnym uczęszczają one na zajęcia nieregularnie oraz są bardziej bierne; z kolei w okresie postmenopauzalnym osiągają lepsze wyniki kształcenia. Dowiedziono także, że w okresie premenopauzalnym studentki odznaczają się obniżoną sprawnością uczenia się; inaczej jest w okresie postmenopauzalnym, kiedy to cechują się one lotnym i silnym umysłem. W związku z tym autorka formułuje konkretne wskazówki dla nauczycieli akademickich, aby identyfikowali i usiłowali zrozumieć warunki studiowania kobiet znajdujących się w okresie premenopauzalnym (40-51 lat) i aby w konsekwencji wprowadzali dla nich pewne udogodnienia w procesie kształcenia. Nauczyciele akademiccy nie powinni też angażować tych kobiet w rygorystyczne zadania, a także winni dawać im wystarczającą ilość czasu na wykonywanie czynności studenckich.

 

The study analyzed the possible effects of menopause on the agility and educational performance of postgraduate women in Nigerian universities.  300 subjects were randomly selected from University of Lagos (Unilag), University of Ibadan (UI) and Obafemi Awolowo University (OAU). All the universities selected are first generation universities cited in most populous cities in the southern part of Nigeria. They are also the most sought after universities by students and parents in Nigeria. Questionnaire and structured interview questions were constructed to elicit information from the respondents. The variables were collected on respondents’ stage of menopause, their level of agility, and educational performance. The study indicates that: 1) Women’s stage of menopause determines their performance in educational activities; they attended classes irregularly and participate in class activities passively at the pre-menopausal stage but perform better at the post-menopausal stage; 2) Women’s stage of menopause adversely affect their agility so that they become weak and fragile at pre-menopausal stage but agile and strong in their post-menopausal stage. It was recommended that: 1) Adult instructors and postgraduate teachers need to identify and understand the conditions of women within pre-menopausal stage (40-51 years) and make their learning more democratic so that they can learn at their own convenience; 2) Postgraduate teachers should not engage them in rigorous exercises so they should not be allowed to stand for too long or sit for too long and they should be given enough time to react to teaching/learning activities.

 

 

Jekatierina K. Agiejenkowa

 

Alternatywne projekty społeczne kultów New Age (tekst w języku angielskim)

Alternative Social Projects of New Age Cults

 

Lata 60. ubiegłego stulecia uważane są za początek rozwoju ideologii New Age, choć ruch masowy, który rozwinął się pod identyczną nazwą, znany już był w XIX wieku. Autorka wychodzi z założenia, iż zrozumienie fenomenu Nowej Ery jest możliwe poprzez jego przebadanie przez pryzmat czterech aspektów o charakterze psychospołecznym: współczesny człowiek i społeczeństwo w świetle krytyki ze strony kultów New Age; cechy specyficzne człowieka wedle doktryny New Age; znamiona człowieka i społeczeństwa w okresie przejściowym zapowiadającym nastanie nowego porządku; warunki życia w przyszłym społeczeństwie Nowej Ery.

 

The 60s of the 20th century are considered to be the birth and development of New Age, although mass movements that developed a conception under identical name took place in the 19th century. This approach was exercised to analysis of authentic New Age sources and – as the outcome of our research – the following criteria of New Age as a religious phenomenon were put forward: 1) contemporary man and society as the objects of criticism in New Age cults; 2) specific traits of the person of era to come which are consistent with New Age creed; 3) features that a person and community are purported to posses during the transition period according to New Age; 4) requirements to future community.

 

 

Justyna Maciaszek

 

Główne założenia ideologiczne ruchu anarchistycznego w Polsce po roku 1989

The Main Assumptions of Anarchist Movement Ideology in Poland after 1989

 

Współczesny polski ruch anarchistyczny w swoim ideologicznym aspekcie może być opisywany jako wyrazista kontestacja wszystkich społecznych i politycznych aspektów rzeczywistości. Rozwój i funkcjonowanie ruchów społecznych zasługuje na uwagę, ponieważ są one motorem zmian społecznych. Nowoczesny ruch anarchistyczny, który tak jak inne ruchy zrodził się z dezaprobaty wobec istniejącej rzeczywistości społecznej, jest szczególnie interesujący. Dzieje się tak dlatego, że jest on niezwykle dynamicznym i spontanicznym zjawiskiem, nieciągłym i zmiennym. Ten ruch jest określany jako opieranie się długotrwającym i ustalonym organizacyjnym strukturom, z natury radykalny i antypaństwowy, bez jednorodnego ideologicznego założenia. Dla anarchistów wciąż najważniejsza wartością pozostaje wolność. Jednakże nie jest ona traktowana w kategoriach absolutu, gdyż ma jasno zdefiniowane ograniczenia, takie jak wolność innych ludzi i prawo do życia. Krytyka państwa, Kościoła, systemu prawnego i masowej kultury – wszystko to stoi na drugim miejscu, za wartością, jaką stanowi wolność.

 

Contemporary Polish anarchist movement in its ideological aspect can be described as a distinct contestation of all social and political aspects of reality. The development and functioning of social movements deserves attention because they are the engine of social changes. Modern anarchist movement, which like other movements was born out of the disapproval of the existing social reality, is particularly interesting. This is due to the fact that it is a remarkably dynamic and spontaneous phenomenon, non-continuous and changeable. This movement is characterised by resistance to long-lasting and fixed organisational structures, radical and anti-state by nature, without a homogeneous ideological option. Freedom still remains a superior value for anarchists. It is not, however, treated in terms of an absolute as it has clearly defined limits such as other people’s freedom and the right to live. The criticism of the state, church, legal system and mass culture is all secondary to the value of freedom.

 

 

Małgorzata Kutyła

 

 Zawód lekarza: jego miejsce i prestiż. Na podstawie badań przeprowadzonych wśród lekarzy

The Profession of Doctor: Rank and Prestige. On the Basis of Research Conducted among Medics

 

Zawód jest jednym z determinant społecznej pozycji jednostki. Pozycja społeczna danego zawodu jest formułowana nie tylko poprzez pryzmat jego społecznej użyteczności, etycznej postawy przedstawicieli tego zawodu, ale także przez pryzmat autorytetu dla wiedzy, reprezentowanej przez osoby wykonujące ten zawód. Społeczna pozycja jakiegoś zawodu jest także zależna od tradycji, która została zbudowana wśród reprezentantów tego zawodu, w wyniku wielopokoleniowej działalności. Lekarze uprawiają zawód (profesję), którego pozycja ma najstarsze tradycje. Wysoki prestiż zawodu lekarza i wynikający z niego autorytet oparty jest na odpowiedzialności lekarzy za zdrowie i życie ludzkie. Celem tego artykułu było pokazanie opinii lekarzy na temat społecznego statusu ich zawodu. To co czyni powyżej wspomniane opinie tak ważnymi, to fakt, że były one wyrażane tylko przez lekarzy.


The occupation is one of determinants of social individual position. The social position of definite occupation is not only formulated by social usefulness of occupation, moral attitude of the representatives of occupation but also by authority of knowledge represented by definite occupation’ representatives. The social position of occupation is also dependent on tradition, which was built up among representatives of occupation in result of many generations’ activity. They doctors practice profession which position has the oldest traditions. High prestige of the doctor’s occupation, and resulting from it authority, is  based on responsibility of representatives for health and the human life. The aim of this article was to show doctors’ opinions on social status of medic’s profession. This what makes above-mentioned opinions so important is fact that they were expressed by medics only.

 

 

Justyna Kula-Lic

 

Czas młodzieńczości jako etap między dzieciństwem a dorosłością

Youth as a Stage between Childhood and Adulthood

 

Celem tego artykułu jest analiza problemów młodzieży. Okres między dzieciństwem i dorosłością jest czasem radykalnych zmian w życiu młodego człowieka. Decyduje się wtedy przyszłe życie młodych ludzi, którzy podejmują decyzje, zawiązują przyjaźnie, przeżywają pierwszą miłość. Artykuł przedstawia zagadnienia społecznego i emocjonalnego rozwoju młodych ludzi, szczególnie w oparciu o bardzo interesującą teorię Erika Eriksona.

 

The objective of this article is to analyze the problems of youth. Stage between childhood and adulthood is a time of fierce and radical changes in the life of a young man. Decide on the future life of young people who take decisions, establish friendships and relationships, first love. The following article presents the issues of social and emotional development of young people. Also drew attention to a very interesting theory Erik Erikson, who is recognized adolescence as a period of psychosocial moratorium.

 

 

Anna Witkowska-Pal

 

Służby probacyjne w Stanach Zjednoczonych: zarys modelu organizacyjnego

Probation and Parole Services in the United State of America: The Outline of Organizational Model

 

Artykuł ten przedstawia model organizacyjny systemu probacji, funkcjonujący w Stanach

Zjednoczonych. W pierwszej części autorka skupia się na genezie systemu probacji. W drugiej części omówiono amerykański system probacji i służby probacyjne. Znaczącymi punktami tego modelu są wysokie kwalifikacje i specjalizacja większości pracowników probacji, takich jak kuratorzy sądowi, społeczni, nadzorcy i tzw. specjaliści do spraw resocjalizacji, a także niezależność służb probacyjnych od systemu sądownictwa.

 

This article presents the model of organization parole and probation institution in United State of America. In the first part the author concentrates on the genesis of probation system. In the second part, American probation and parole services are discussed. The significant points of this model are high qualification and specialization most of probation workers, such as probation and parole officers, pretrial services officers and correctional treatment specialists and independence probation services from jurisdiction system.

 

 

Beata Janeczko

 

Globalizacja a tożsamość człowieka

Globalization and Human Identity

 

Szybkie i radykalne zmiany są charakterystyczne dla współczesnego świata. Te zmiany są wywołane przez mechanizmy, które są złożone i które wpływają na wiele aspektów ludzkiego życia, takie jak psychologiczne i socjologiczne. Zmiany w tych obszarach generują liczne problemy w formułowaniu jasnego opisu ludzkiej tożsamości we współczesnym świecie. W obecnej sytuacji radykalnych zmian poszukiwanie odpowiedzi na pytania o cel i znaczenie życia jest, z tego względu, istotnie ważne dla każdego człowieka. Wyróżnić można trzy zasadnicze poziomy zainteresowania strukturą ludzkiej tożsamości: osobowy, społeczny i kulturowy. Struktura tożsamości jest silnie kojarzona ze społecznymi i kulturowymi tożsamościami.

 

Quick and radical changes are characteristic for contemporary world. These changes are evoked by mechanisms that are complex and that influence many aspects of human life, such as the psychological and the sociological. Changes in these fields generate several problems in formulating a clear description of the human identity in the contemporary world. In this current situation of radical changes, seeking answers to the questions about the goal and meaning of life is therefore of considerable importance to every human being. There are three distinct levels of interest in the construction of the human identity: personal, social, and cultural. The construction of identity is strongly associated with social and cultural identities.

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Mirosław Rewera

 

O czasie wolnym nauczycieli (rec. Jadwiga Daszykowska, Czas wolny nauczycieli, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2008, stron: 139)

About the Leisure Time of Teachers (review of Jadwiga Daszykowska, Czas wolny nauczycieli, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2008, pages: 139)

 

 

Teresa Zbyrad

 

O wykorzystaniu religii w resocjalizacji (rec. Jan Dezyriusz Pol, Więzienna szansa. Religia w resocjalizacji osób pozbawionych wolności, Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, Warszawa 2008, stron: 217)

About Employing Religion in Social Rehabilitation (review of Jan Dezyriusz Pol, Więzienna szansa. Religia w resocjalizacji osób pozbawionych wolności, Oficyna Wydawnicza ŁośGraf, Warszawa 2008, pages: 217)

 

 

Bogdan Więckiewicz

 

O stresie i wypaleniu zawodowym (rec. Teresa Zbyrad, Stres i wypalenie zawodowe pielęgniarek, pracowników socjalnych i policjantów, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2009, stron: 170)

About the Stress and Burnout (review of Teresa Zbyrad, Stres i wypalenie zawodowe pielęgniarek, pracowników socjalnych i policjantów, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2009, pages: 170)

 

 

ks. Andrzej Gretkowski

 

Miłosz i Nagroda Nobla (rec. Danuta Grzesiak-Witek, Wokół literackiej Nagrody Nobla dla Czesława Miłosza, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2008, stron: 115)

Miłosz and the Nobel Prize (review of Danuta Grzesiak-Witek, Wokół literackiej Nagrody Nobla dla Czesława Miłosza, WZNoS KUL Jana Pawła II, Stalowa Wola 2008, pages: 115) 

 

 

KOMUNIKATY  I  SPRAWOZDANIA/ANNOUNCEMENTS AND REPORTS

 

 

Marek Klimek

 

Dokąd zmierza pomoc społeczna?

Where Does the Social Security Go to?

 

 

Magdalena Łuka, Anna Witkowska-Paleń

 

Ministerialna Konferencja w Baranowie Sandomierskim

The Ministerial Conference in Baranów Sandomierski

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

W grodzie Kopernika o niepełnosprawności

About Disability in the City of Copernicus

 

 

Justyna Przybyło-Szlachta

 

Aspiracje i plany życiowe studentów: raport z badań

Students Aspirations and Life Plans: Research Report

 

 

Mirosław Rewera

 

Aktywność internetowa i związane z nią zagrożenia w opinii stalowowolskiej młodzieży

Internet Activity and Internet-Related Threats in Opinion of the Youth from Stalowa Wola

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 16.10.2015, godz. 17:42 - Mirosław Rewera