Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 20 (3/2009) | lipiec – sierpień – wrzesień

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Zbigniew Narecki

 

Ogólny obraz zagrożeń etosu współczesnego społeczeństwa polskiego

General Depiction of Threats to the Ethos of Modern Polish Society

 

 

W artykule przedstawiono ogólną listę zagrożeń etosu polskiego społeczeństwa. Zostało to przeanalizowane w zakresie: prawdy, moralnej i duchowej kondycji społeczeństwa, z uwzględnieniem konstruktywnego nauczania Kościoła katolickiego. Zauważa się wzrost duchowej degradacji, która jest powiązana z wieloma współczesnymi patologiami i wypaczeniami. Oddziałują one na wiele osób i grupy społeczne w Polsce. Taka sytuacja staje się ograniczeniem, ale też okazją, zarówno dla społeczeństwa, jak i różnych organizacji. Jest to specjalne pole dla ewangelizacji i humanistycznej działalności Kościoła. Te niewyczerpane, często zapomniane i zaniedbane nieużytki „ludzkiej degradacji i grzechu”, powinny zostać użyte przez ludzi wiary i sumienia. Dokumenty społeczne II Soboru Watykańskiego oraz papieży głoszą, że struktura społeczeństwa i relacje między ludźmi powinny zostać ukształtowane wokół „serc, ducha i rąk” poszczególnych ludzi i ich społeczności. Specjalna uwaga powinna zostać skierowana wobec nowych rodzin i młodszego pokolenia Polaków, szczególnie podatnych na zło.

 

In the article we have presented the general list of threats to the Polish society’s ethos. It has been done within the scope of: the truth, professional ethic, social morals, and spiritual condition of society (along with co-occurring national plagues and civilization distortions). The analysis has been conducted with reference to constructive teaching of the Catholic Church, found in various religious and moral messages as well as in social and evangelization undertakings of the clergy. One can see how limitless and critical spiritual degradation is today, and how many pathologies and distortions it gives rise to. These pathologies affect many individuals and social groups in Poland. Such a situation offers great opportunities, as well as numerous restrictions, for both public and non-public organizations. It is a special field for evangelization and humanizing activities of the Church as the People of God Community. These inexhaustible, often forgotten and neglected wastelands of “human degradation and sin”, which one can easily get used to, should be “developed” by people of faith and conscience, i.e. believers. According to the Second Vatican Council and popes’ social documents, the society’s structure and relations should be shaped by “hearts, spirit, and hands” of particular people and their communities. Special attention should be given to the new families and younger generation of Poles, especially susceptible to evil.

 

 

Olusegun Akinbote, Olawumi Adeoba

 

Poglądy niektórych nigeryjskich rodziców i nauczycieli na temat gotowości szkolnej dzieci (tekst w języku angielskim)

A Survey of Some Nigerian Parents’ and Teachers’ Perception of Readiness among Primary School Pupils

 

Artykuł przedstawia wyniki badań odnoszących się do poglądów niektórych nigeryjskich rodziców i nauczycieli na temat gotowości szkolnej dzieci. Autorzy wybrali do swych badań 250 nauczycieli klas młodszych ze szkół publicznych i prywatnych oraz 250 rodziców uczniów z obszaru administracyjnego Ifako-Ijaiye. Jedynym instrumentem wykorzystanym do zebrania danych był dwuczęściowy kwestionariusz nazwany przez autorów Parents’ and Teachers’ questionnaires on pupils readiness. Wyniki badań pokazują, że zarówno rodzice, jak i nauczyciele mają właściwą świadomość tego, co składa się na gotowość szkolną uczniów. Aczkolwiek, większą wiedzą na ten temat dysponują nauczyciele aniżeli rodzice. Autorzy sugerują przygotowanie odpowiednich narzędzi weryfikujących gotowość szkolną nigeryjskich dzieci.

 

The study investigated the perception of some Nigerian parents and teachers on what constitutes primary school pupils readiness. The simple sample survey was employed in selecting 250 teachers in the lower primary classes from both public and private schools and 250 parents of pupils in Ifako-Ijaye Local Government Area of Lagos State. A two part Likert-type Parents’ and Teachers’ questionnaires on pupils readiness were the only instrument used for data collection. The data analysis was done using descriptive statistics, ANOVA and t-test. The results showed that both the parents and teachers in the Local Government Area had a good perception of what constitutes readiness among primary school pupils. The teachers however had a better perception of readiness in school children then the parents, suggestions were made on the use of appropriate test instruments in screening children for admission into primary schools to discourage the admission of children who are not ready for formal schooling.

 

 

Adunola Adepoju, Anne Fabiyi

 

Uniwersalne podstawy edukacji w Nigerii: wyzwania i perspektywy (tekst w języku angielskim)

Universal Basic Education in Nigeria: Challenges and Prospects

 

Artykuł jest próbą oceny Universal Basic Education (UBE) w Nigerii. Fundamentem UBE jest zasada, że każda jednostka musi mieć równy dostęp do oświaty. Uprzednio realizowana idea Universal Primary Education (UPE), którą wprowadzono w 1976 roku (6-letni system kształcenia), przeobraziła się 23 lata później we wspomniany Universal Basic Education (z 9-letnim systemem kształcenia).

 

The fundamental principle of UBE in Nigeria is that everybody must have access to equivalent education comprehensively and co-educationally. The concept of the Universal Primary Education (UPE) introduced in 1976 (6 years education) was to change into Basic education (9 years education) twenty three years later. Basic education is not completely new but its meaning has been broadened after the World Declaration on Education for All (EFA),and the Framework for Action to meet Basic learning needs. The policy provisions of these documents surpass what was on ground then. Three demographic studies on the existing national situation in the primary education sector revealed that, 12% of primary school pupils sit on the floor, 38% classrooms have no ceilings, 87% classrooms overcrowded, while 77% pupils lack textbooks. Almost all sampled teachers are poorly motivated coupled with lack of community interest and participation in the management of the schools. That was the prelude to the launching of the UBE introduced in line with Millennium Development Goals (MDGS). Consequently this paper examines the unique features of the UBE and the extent that the Nigerian school age population can benefit from the policy. This research therefore, aims to assess the on-the-field performance of the UBE policy.

 

 

 Jan T. Mróz

 

Rola współczesnej szkoły i nauczyciela w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych u dzieci i młodzieży

The Role of the Present-day School and Teacher in Managing Critical Situations among Children and the Youth

 

Na początku swego artykułu autor pokazuje istotne życiowe sytuacje – mające miejsce w domu, w pozaszkolnym gronie rówieśniczym, jak i w środowisku szkolnym – które stwarzają sytuację kryzysową dziecka. Autor twierdzi, że nauczyciele winni być kształceni w taki sposób, żeby – świadomi tych zagrożeń – byli przygotowani do pracy edukacyjnej, której podstawą muszą być umiejętności w zakresie diagnozowania sytuacji uczniów i podejmowania właściwej wychowawczej terapii. W tekście artykułu są zaoferowane dwa programy pomocy dla uczniów przeżywających sytuacje kryzysowe. W końcowej części artykułu została omówiona rola klasy szkolnej i świetlicy szkolnej jako szczególnych środowisk, w których dochodzi do łagodzenia sytuacji kryzysowych dzieci i młodzieży.

 

At the beginning of the article the author shows substantial life situations – happening at home, among peers, in school environment – which cause crises in child’s life. Author claims that teachers should be educated in order to be sensible to these threats and prepared to diagnosing pupils’ situation and, if necessary, undertaking suitable educational therapy. Two programs of help directed to pupils surviving critical situations are mentioned in the article. In the final part of the paper the author accents the role of a school class and a school common room as special environments in which alleviating critical situations is possible.

 

 

Małgorzata Kutyła

 

Funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce

Functioning of the Health Protection System in Poland

 

Celem tego artykułu jest zwrócenie uwagi na fakt, że przeobrażenia systemu ochrony zdrowia są zależne od koncepcji państwa i systemu społeczno-gospodarczego. Przed 1989 rokiem system ochrony zdrowia, jak sądzono, był totalnie narodowy. Bycie wszechstronnym i jednorodnym – to stanowiło zasady narodowej polityki zdrowia. Po przewrocie systemu komunistycznego w Polsce nowe medyczne przepisy prawa stały się podstawą dla dalszych reform i porzuconego scentralizowanego systemu ochrony zdrowia.

 

The aim of this article is to pay attention to the fact that transformations in health protection system are dependent on conception of state and social-economic system. Before 1989, health protection system was supposed to be totally national. Being comprehensive and uniform, it accomplished principles of national health policy. After the overthrow of communist system in Poland, new medical establishment law became basis for further reforms and abandoned centralized health protection system.

 

 

Beata Janeczko

 

Wykluczenie społeczne jako konsekwencja przejścia od społeczeństwa industrialnego do informacyjnego

Social Exclusion as a Consequence of Transition from Industrial Society to Information Society

 

Wykluczenie społeczne jest wielopłaszczyznowym procesem wzrastającego pęknięcia społecznego, odłączającym grupy i jednostki od stosunków społecznych i instytucji i niedopuszczającym do pełnego uczestnictwa w normalnych, normatywnie usankcjonowanych aktywnościach społeczeństwa, w którym żyją. Artykuł przedstawia wykluczenie społeczne w społeczeństwie informatycznym. Rozwój internetu i wzrastające znaczenie informacji gospodarczej, społecznej, politycznej i kulturalnej oraz technologie komunikacyjne przyczyniły się do pojawienia się nowego rodzaju nierówności społecznych.

 

 

Social exclusion is a multidimensional process of progressive social rupture, detaching groups and individuals from social relations and institutions and preventing them from full participation in the normal, normatively-prescribed activities of the society in which they live. The article presents social exclusion in information society. The development of the Internet and ever-growing economic, social, political, cultural significance of other information and communication technologies contributed to the emergence of a new kind of social inequalities.

 

 

Justyna Kula-Lic

 

Problem wypalenia zawodowego u nauczycieli szkół specjalnych jako wyzwanie na współczesne czasy

The Problem of Burn-out of the SpecialSchool Teachers as a Present-day Challenge

 

W artykule przedstawiono aspekt wypalenia zawodowego nauczycieli w szkołach specjalnych. Zawód nauczyciela w szkole specjalnej jest bardzo wymagający i związany z ryzykiem wypalenia zawodowego. Dlatego w artykule przedstawiono definicje wypalenie zawodowego i specyfikę pracy nauczyciela w szkole specjalnej w polskim systemie edukacji. Zwrócono również uwagę na problematykę i metody zapobiegania wypaleniu zawodowemu.

 

This article presents the issue of professional burnout among teachers of special schools. Their occupation is a very specific and associated with the risk of professional burnout. Therefore, the article presents the definitions of professional burnout and the specificity of special school teachers’ work in the Polish education system. It also means preventing burnout during courses.

 

 

Justyna Maciaszek

 

Dynamika zjawiska samobójstw w okresie transformacji społeczno-ustrojowej (lata 1989-2006): próba charakterystyki

The Dynamics of the Phenomenon of Suicides in the Period of Socio-political Transformation (1989-2006): An Attempt of Description

 

Artykuł analizuje dynamikę samobójstw, które miały miejsce w okresie transformacji społeczno-ustrojowej w latach 1989-2006. Została ona przedstawiona w świetle teorii Emila Durkheima, który jako pierwszy doszukiwał się wzrostu samobójstw w zaburzeniach funkcjonowania życia społecznego. W toku analizy ustalono, iż czynnikami, które miały znaczny wpływ na rozmiary zjawiska samobójstw były gwałtowne przeobrażenia polityczne, społeczne i ekonomiczne w naszym kraju oraz związany z nimi głęboki kryzys. To one stworzyły niekorzystny syndrom sytuacyjny, warunkując wzrost samobójstw anomicznych.

 

The author analyses the dynamics of suicides in the years 1989-2006 (the period of socio-political transformation in Poland). This problem is analyzed on the ground of Emile Durkheim’s theory, who had noticed connection between height of suicides and dysfunction of social system. In this analysis, it was ascertained that the factors which had considerable influence on the scale of the phenomenon of suicides was the result of political, social and economic transformations in our country and deep crisis connected with them. This changes created unfavourable situational syndrome which released increase of anomic suicides.

 

 

Bogdan Więckiewicz

 

Katolicki model małżeństwa i rodziny oraz jego zagrożenia według nauczania Jana Pawła II

The CatholicModel of Marriage and Family and Its Threats according to John Paul II’s Teaching

 

Artykuł opisuje model rodziny w nauczaniu Kościoła katolickiego. Zwrócono szczególną uwagę na rodzinę w ujęciu Jana Pawła II, który przedstawił ją w adhortacji apostolskiej Familiaris consortio. Artykuł ukazuje zarówno katolicki model rodziny jak i jej zagrożenia, na które zwraca uwagę papież. Rodzina według Jana Pawła II jest przede wszystkim wspólnotą życia i miłości. Zagrożeniem dla współczesnej rodziny jest indywidualizm i konsumpcjonizm, który determinuje chociażby rozwody, aborcje oraz brak wierności małżeńskiej.

 

The article describes the model of family in the Catholic Church teaching. There is a special attention paid to family that was presented in apostolic exhortation Familiaris Consortio by John Paul II. The article shows the catholic model of family and also its threats that were indicated by the Pope. First of all, according to John Paul II, family is a community of life and love. Individualism and consumerism is a threat for modern family because determines divorces, abortion, and lack of conjugal fidelity.

 

 

Justyna Przybyło-Szlachta

 

Reformy edukacji w Polsce po 1989 roku

Education Reforms in Poland after 1989

 

Artykuł podejmuje problematykę przemian w sferze edukacji w Polsce po roku 1989. Autorka rozpoczyna ich analizę od obrad „Okrągłego Stołu” i dyskusji na temat oświaty toczących się w tzw. podstoliku do spraw oświatowych. Następnie analizowana jest sytuacja polskiego systemu edukacyjnego w latach 90. ubiegłego wieku oraz omawiane są zmiany, które w tym czasie zostały wprowadzone. Kolejnym podejmowanym tematem jest reforma oświatowa rozpoczęta przez rząd premiera Jerzego Buzka. Autorka przedstawia jej założenia oraz analizuje rezultaty. Podsumowując zagadnienie podejmowane w artykule autor stwierdza, że system polskiej oświaty, mimo ciągłych prób reform i wielu niewątpliwych ulepszeń, które zostały wprowadzone po 1989 roku, wciąż pozostawia wiele do życzenia.

 

The article refers to the dispute about education system in Poland after 1989. First, the discussion about education that took place in the Round Table debate is presented. Then the situation of Polish schools, students and teachers in the nineties is analyzed and the suggestions of changes are discussed. The next subject presented by author is the reform of education started by the government of Jerzy Buzek. The program, course of implementation and results are analyzed. The author discovers that Polish education system, despite all the improvements that took place after 1989, is still deficient and needs further improvements.

 

 

Magdalena E. Ruszel

 

Zmiana systemowa a socjalizacja osobowości kreatywnej

Socialization of the Creative Personality in the Context of Transformation of the System

 

Artykuł analizuje problem socjalizacji kreatywnej osobowości w kontekście przeobrażeń systemowych w Polsce. Określono, czym jest transformacja systemowa, jakie mamy rodzaje transformacji i jakie typy klas są typowe dla niego. Specyfika klasy może być zauważona w procesie socjalizacji podczas transformacji. Co więcej, cechy niektórych klas mogą być porównywane z tzw. kreatywną (twórczą) osobowością.

 

This article analyses the problem of socialization of the creative personality in the context of transformation of the system in Poland. It defines what transformation of the system is, what kinds of transformation we have, and what types of classes are typical for it. The specificity of the class can be noticed in the process of socialization during transformation. What is more, the features of some classes can be compared with so called creative personality.

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

ks. Roman B. Sieroń

 

Aktualność systemu wychowawczego św. Jana Bosco w ocenie Listu apostolskiego Jana Pawła II Juvenum patris

The Relevance of the Educational System of Saint John Bosco in the Assessment of the Apostolic Letter of John Paul II Juvenum Patris

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Jadwiga Daszkowska

 

Autorytety w świadomości młodzieży licealnej (rec. Mirosław Rewera, Autorytety w świadomości młodzieży licealnej. Studium porównawcze na podstawie badań uczniów I Liceum Ogólnokształcącego Collegium Gostomianum w Sandomierzu i Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Chobrzanach, KUL Jana Pawła II w Stalowej Woli, Stalowa Wola 2008, stron: 340)

Authorities in the View of the Secondary School Pupils (review of Mirosław Rewera, Autorytety w świadomości młodzieży licealnej. Studium porównawcze na podstawie badań uczniów I Liceum Ogólnokształcącego Collegium Gostomianum w Sandomierzu i Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Chobrzanach, KUL Jana Pawła II w Stalowej Woli, Stalowa Wola 2008, pages: 340)

 

 

ks. Marian Wolicki

 

 Problem cielesności w ujęciu filozoficznym (rec. ks. Stanisław Kowalczyk, Ciało w refleksji filozoficznej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2009, stron: 206)

The Problem of Corporality from a Philosophical Perspective (review of Rev. Stanisław Kowalczyk, Ciało w refleksji filozoficznej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2009, pages: 206)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Anna Witkowska-Paleń, Justyna Maciaszek

 

O kobietach w hutniczym grodzie

About Women in the Metallurgical City

 

 

Anna Witkowska-Paleń

 

Konferencja w Miłocinie

Conference in Miłocin

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Konferencja w Genewie

Conference in Geneva 

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 16.10.2015, godz. 02:26 - Mirosław Rewera